Pobyt w szpitalu to ciężka sytuacja zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy, który go zatrudnia. Każdy, kto podlega ubezpieczeniu chorobowemu, może liczyć na świadczenia chorobowe wypłacane za każdy dzień nieobecności w pracy. Jak wysoki zasiłek chorobowy otrzymasz za pobyt w szpitalu?
Pobyt w szpitalu nie należy do najprzyjemniejszych doświadczeń. Zwykle wiąże się z czasową niezdolnością do pracy. Osoby, które są zatrudnione w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, są zabezpieczone i za okres pobytu w szpitalu otrzymują zasiłek chorobowy.
Spis treści
Pobyt w szpitalu a zasiłek chorobowy
Pobyt w szpitalu oznacza możliwość pobierania świadczeń chorobowych przysługujących osobom, które obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu chorobowemu, jak i dobrowolnie. Jeszcze do niedawna zasiłek chorobowy za pobyt w szpitalu wynosił 70% podstawy wynagrodzenia, z pewnymi wyjątkami zwiększającymi wysokość świadczenia. W wielu przypadkach hospitalizowany pracownik mógł liczyć na 80%, a nawet 100% wynagrodzenia zapisanego w umowie. Jednak 1 stycznia 2022 r. uchylono zapis, który ograniczał wysokość zasiłku dla osób przebywających w szpitalu.
Ile wynosi zasiłek chorobowy za pobyt pracownika w szpitalu?
Przepisy kodeksu pracy określają, że pracownik podlegający ubezpieczeniu chorobowemu, który w związku z chorobą jest niezdolny do wykonywania pracy, otrzyma 80% wynagrodzenia – niezależnie od tego, czy przebywa w domu, czy w szpitalu. W jakich przypadkach?
- jeżeli okres choroby lub hospitalizacji nie trwa dłużej niż 33 dni w roku kalendarzowym, pracownikowi przysługuje 80% wynagrodzenia chorobowego (nawet w szpitalu)
- w przypadku pracownika po 50. roku życia okres pobierania 80% wynagrodzenia chorobowego kurczy się do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego. Następnie wypłacany mu jest zasiłek chorobowy w wysokości 80% podstawy.
Po upływie 33 lub 14 dni (w przypadku osób po 50 roku życia) wynagrodzenie chorobowe jest zastępowane przez zasiłek chorobowy. Z zasady wysokość zasiłku chorobowego za pobyt w szpitalu była nieco mniejsza, chociaż i w tym przypadku można było mówić o pewnych wyjątkach.
- pracownikowi przed 50 rokiem życia, który wykorzystał pulę ww. 33 dni, należał się zasiłek chorobowy za pobyt w szpitalu w wysokości 70% miesięcznego wynagrodzenia,
- osoba po 50 roku życia od 15 do 33 dnia niezdolności do pracy związanej z pobytem w szpitalu otrzymywała 80% podstawy wymiaru zasiłku. Po 33 dniu wysokość świadczeń spadała do 70%.
Obecnie we wszystkich przypadkach wysokość zasiłku wynosi 80% (na mocy ustawy z dnia 24.06.2021r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw). Rząd chcąc uporządkować system ubezpieczeń społecznych, dokonał ustawą wielu zmian, także w zakresie przyznawania świadczeń. Uchylono zatem dwa ważne dla tematu przepisy:
Art. 11 ust. 1a:
Miesięczny zasiłek chorobowy, z zastrzeżeniem ust. 1b i 2, za okres pobytu w szpitalu wynosi 70% podstawy wymiaru zasiłku.
Art. 11 ust. 1b:
Miesięczny zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu od 15 do 33 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.
Zasiłki chorobowe, do których prawo powstało przed 1 stycznia 2022 roku, wypłacane są w wysokości na takich zasadach, jakie obowiązywały przed tym dniem. Mówi o tym art.21 zmiany ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.
Zasiłki oraz świadczenie rehabilitacyjne, do których prawo powstało przed dniem 1 stycznia 2022 r., wypłaca się w wysokości, na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r., za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy.
Za podstawę wymiaru zasiłku chorobowego uznaje się wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego ubezpieczonemu lub zadeklarowaną podstawę za okres 12 pełnych miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w jakim powstała niezdolność do pracy.
Komu przysługuje zasiłek chorobowy w 100% wysokości?
Warto wiedzieć, że w określonych przypadkach pracownikowi przebywającemu w szpitalu przysługuje wyższy zasiłek chorobowy, w 100% podstawy wymiaru wynagrodzenia. Tak wysoki zasiłek obowiązuje, gdy:
- przypada w okresie ciąży;
- w razie poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów;
- niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy bądź w wyniku choroby zawodowej.
Jak długo można pobierać zasiłek chorobowy?
Otrzymywanie świadczeń z zasiłku chorobowego przysługuje maksymalnie przez 182, a w przypadku kobiet w ciąży i osób chorych na gruźlicę 270 dni. Do każdego z tych okresów wlicza się czas pobierania wynagrodzenia chorobowego.
Pobyt w szpitalu bez ubezpieczenia
Prawo do zasiłku chorobowego przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym: obowiązkowo (np. pracownicy etatowi) lub dobrowolnie (np. przedsiębiorcy, zleceniobiorcy – jeśli zgłoszeni do chorobowego). W przypadku ubezpieczenia obowiązkowego prawo do świadczeń powstaje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia, a przy dobrowolnym – po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (okres wyczekiwania).
Do okresu wyczekiwania wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
Opłacanie ubezpieczenia zdrowotnego umożliwia korzystanie z publicznej opieki medycznej bez opłat, natomiast pobyt w szpitalu bez ubezpieczenia wiąże się z istotnymi kosztami: orientacyjnie od kilkuset do kilku tysięcy złotych za dobę, w zależności od oddziału i zakresu świadczeń; przykładowo widełki 400–5000 zł za dobę są spotykane w cennikach placówek, a specjalistyczne oddziały i procedury mogą kosztować znacząco więcej.
Kiedy nie zapłacisz za pobyt w szpitalu bez ubezpieczenia?
Bezpłatna opieka w ramach NFZ jest możliwa m.in. przez 30 dni po utracie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego (np. po rozwiązaniu umowy o pracę), ponieważ prawo do świadczeń wygasa co do zasady po upływie 30 dni od ustania ubezpieczenia.
Jeśli po ustaniu zatrudnienia trwa pobieranie zasiłku chorobowego, wypadkowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, prawo do świadczeń zdrowotnych przysługuje przez cały okres pobierania tych świadczeń, więc hospitalizacja jest bezpłatna mimo braku bieżących składek.
Zarejestrowanie się jako bezrobotny w powiatowym urzędzie pracy daje prawo do ubezpieczenia zdrowotnego i bezpłatnej opieki medycznej przez cały czas posiadania statusu, o ile nie ma innego tytułu do ubezpieczenia.
Dodatkowo, w wyjątkowych sytuacjach można uzyskać decyzję uprawniającą do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na określony czas, wydawaną przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta po spełnieniu warunków.
Jak otrzymać zasiłek?
Aby otrzymać świadczenie, lekarz musi wystawić zaświadczenie ZUS ZLA. Zostaje ono wystawione nie później niż w dniu wypisania ze szpitala. Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy.
Od 2018 roku zwolnienie lekarskie Jest wystawione elektronicznie na Platformie Usług Elektronicznych PUE ZUS. Jednak zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, pracownik jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę przyczynie swojej obecności i przewidywanym okresie jej trwania, nie później niż w drugim dniu nieobecności w pracy. Można to zrobić np. telefonicznie.
Jak obliczane jest wynagrodzenie za pobyt w szpitalu?
Pobyt w szpitalu to wyjątkowa sytuacja, która wymaga precyzyjnego podejścia do kwestii wynagrodzenia. Gdy pracownik przebywa na leczeniu, przepisy jasno określają, jak obliczać świadczenia związane z czasową niezdolnością do pracy. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Przede wszystkim należy pamiętać, że świadczenie to jest przeznaczone dla osób, które są objęte ubezpieczeniem chorobowym.
Warto również zwrócić uwagę na wysokość zasiłku, która może się różnić w zależności od długości pobytu w szpitalu. Miesięczny zasiłek chorobowy zasadniczo wynosi 80% podstawy wymiaru, jednak w przypadku hospitalizacji pracownika, stawka ta może być inna. Często niejasności budzą dodatkowe okoliczności, takie jak okres karencji, czy zasiłek przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy, czy też wymagany jest pewien minimalny czas objęcia ubezpieczeniem. Kluczowe jest tu terminowe dostarczenie odpowiedniej dokumentacji, aby pracodawca mógł naliczyć świadczenie poprawnie.
Czy brak zwolnienia L4 wpływa na świadczenia chorobowe?
Nie każdy pracownik zdaje sobie sprawę, że brak formalnego zwolnienia lekarskiego L4 może skutkować poważnymi konsekwencjami finansowymi. Zgodnie z przepisami, pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego pracownik jest zobowiązany do dostarczenia zaświadczenia o niezdolności do pracy w odpowiednim terminie. W przeciwnym razie świadczenia chorobowe mogą zostać wstrzymane lub znacznie obniżone. Dokumentacja ta jest podstawą do naliczenia zasiłku przez pracodawcę lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Brak zwolnienia L4 to także problem dla osób hospitalizowanych, które nie zadbały o odpowiednie formalności. Choć w większości przypadków szpitale wystawiają dokumenty potwierdzające hospitalizację, zdarza się, że pacjent opuszcza placówkę bez takiego zaświadczenia. W takiej sytuacji należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym, aby uniknąć problemów z uzyskaniem należnych świadczeń. Co więcej, w przypadku chorób zawodowych lub wypadków przy pracy warto sprawdzić, czy sytuacja pracownika nie podlega dodatkowym regulacjom prawnym, które mogą wpłynąć na wysokość wypłat.
Dodatkowe świadczenia przysługujące podczas hospitalizacji
Tak — brak prawidłowo wystawionego i dostępnego w systemie e‑ZLA co do zasady uniemożliwia przyznanie i wypłatę wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłku chorobowego za dany okres, ponieważ zaświadczenie o niezdolności do pracy jest warunkiem prawa do świadczeń; niezgłoszenie nieobecności w terminie może skutkować wstrzymaniem wypłaty lub potraktowaniem absencji jako nieusprawiedliwionej.
W praktyce podczas hospitalizacji e‑ZLA wystawia lekarz szpitalny i trafia ono elektronicznie do ZUS oraz na profil pracodawcy, więc brak papierowego druku od pacjenta nie blokuje wypłaty. Jeśli po wypisie nie ma e‑ZLA w systemie, należy pilnie skontaktować się z lekarzem lub placówką w celu niezwłocznego wystawienia lub korekty. Dodatkowe dokumenty są wymagane przy chorobie zawodowej lub wypadku przy pracy albo w drodze do/z pracy (np. protokół powypadkowy), co wpływa na wysokość świadczeń.
Jak poprawnie liczyć czas niezdolności pracownika?
W praktyce bardzo ważne jest, aby prawidłowo obliczać czas niezdolności pracownika do pracy, ponieważ wpływa to na wysokość i długość wypłacanych świadczeń. Pracodawca oraz ZUS sumując poszczególne okresy niezdolności do pracy muszą wziąć pod uwagę, czy wynikają one z tej samej choroby, czy też różnych schorzeń. Błędne obliczenie może prowadzić do zawyżenia lub zaniżenia świadczenia i niepotrzebnych problemów formalnych.
Warto pamiętać, że zasiłek chorobowy przysługuje pracownikowi tylko w ramach ustawowych limitów, co oznacza, że każde przedłużenie choroby musi być dokładnie udokumentowane. Dlatego niezwykle istotne jest, by kierować się zasadą skrupulatności przy ustalaniu faktycznego okresu absencji zdrowotnej.
Obowiązki formalne po wypisie ze szpitala
Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że w dniu wypisania ubezpieczonego ze szpitala powstaje konieczność dopełnienia formalności względem pracodawcy i ZUS. Należy sprawdzić, czy e‑ZLA zostało poprawnie wystawione i przesłane elektronicznie, ponieważ brak tego dokumentu może opóźnić wypłatę świadczenia. Jeżeli niezdolność do pracy powstała wskutek poddania się zabiegowi lub specjalistycznym badaniom lekarskim, dokument potwierdzający ten fakt ma szczególne znaczenie przy naliczaniu świadczeń. Rzetelne pilnowanie dokumentacji eliminuje ryzyko wstrzymania wypłat, a także zabezpiecza pracownika przed stratami finansowymi. W takiej sytuacji warto samodzielnie upewnić się, że pracodawca ma dostęp do zwolnienia i że ZUS nie zgłasza braków w systemie.
