Jak zostać sztygarem? Wymagania na stanowisku sztygara

Jak zostać sztygarem? W regionach górniczych to pytanie zadaje sobie wielu młodych ludzi. Sztygar to stanowisko kierownicze w kopalni, które kojarzy się z atrakcyjnym wynagrodzeniem. Czym dokładnie zajmuje się sztygar?

W Polsce możemy pochwalić się kilkoma dobrze prosperującymi kopalniami. W regionach, w których funkcjonują, zazwyczaj większa część społeczności znajduje zatrudnienie właśnie w kopalniach. Często posada górnika jest rodzinna — w kopalni pracował dziadek, a teraz pracuje w niej ojciec i syn. Dlatego kopalnia nie tylko działa na gospodarczą korzyść kraju, ale również na korzyść społeczności wokół niej zgromadzonej. Zważywszy na to, że jest to niezwykle niebezpieczny zawód, wiele młodych osób nadal chce podjąć pracę w kopalniach. Większość z nich chce również rozwijać się w zawodzie górnika, a jednym z punktów na ich zawodowej drodze jest właśnie stanowisko sztygara. Jak zostać sztygarem? Jakie wymagania trzeba spełnić i na jakie zarobki może liczyć sztygar?

Sztygar: kto to?

Aby dokładnie przyjrzeć się tematowi drogi zawodowej, która czeka na kandydatów na sztygara, warto wiedzieć, kim jest sztygar. Sztygar to pracownik średniego dozoru ruchu zakładu górniczego dla określonej specjalności. Według definicji zaproponowanej przez Encyklopedię PWN sztygar to:

górn. technik lub inżynier, z praktyką, sprawujący nadzór techniczny i częściowo administracyjny nad oddziałem wydobywczym kopalni

Termin ten pochodzi z języka niemieckiego i już na stałe wpasował się w określenie stanowiska kierowniczego pełnionego przez inżyniera górnika. Warto wiedzieć, że zawód ten jest obecny na rynku pracy już od wieków. W kopalniach rud żelaza i węgla stanowisko to jest obecne już od XIII wieku, a w kopalniach soli i rud metali nieżelaznych od wieku XIV. Śmiało możemy powiedzieć, że jest to prestiżowy zawód z tradycją i historią.

Na czym polega praca sztygara?

Praca sztygara polega przede wszystkim na nadzorowaniu pracy w kopalni. Osoba na tym stanowisku jest także odpowiedzialna za nadzór techniczny w zakładach górniczych. Podejmuje decyzje o przerwaniu lub wznowieniu prac, oceniając ryzyko danej sytuacji. Kontroluje wszystkie prace wykonywane w kopalni oraz wspiera swoich podwładnych w codziennych zadaniach. Odpowiedzialny jest także za sprawy administracyjne, czyli między innymi za pilnowanie i sporządzanie niezbędnej dokumentacji i raportów. Jest jednym z najbardziej doświadczonych pracowników kopalni, dzięki temu jest przygotowany do podejmowania decyzji obarczonych szczególnym ryzykiem. Na porannej odprawie, to właśnie on przydziela górników do pracy na poszczególnych stanowiskach. Dba zarówno o rentowność kopalni, jej efektywne działanie, jak i o bezpieczeństwo pracowników.

Jak zostać sztygarem?

Aby zostać sztygarem, należy posiadać ogromną wiedzę oraz legitymować się sporym dorobkiem pracowniczym. Na początek warto zaznaczyć, że zazwyczaj sztygarem zostaje się w wyniku rekrutacji wewnętrznej w kopalni. Dlaczego? Ponieważ w tym zawodzie liczy się świetna znajomość konkretnej kopalni oraz zespołu. Dobry sztygar powinien znać i ufać każdemu podwładnemu i na odwrót.

Obejmując obowiązki na stanowisku kierowniczym, czyli na stanowisku sztygara należy wiedzieć, że stosowne kwalifikacje zatwierdzane są przez komisję powołaną przy Okręgowym Urzędzie Górniczym. Tak naprawdę, droga do zostania sztygarem jest długa, a wszystkie jej aspekty uregulowane zostały w zapisach ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze z 9 czerwca 2011 r. Drugim dokumentem jest Rozporządzenie Ministra Środowiska z 15 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego.

W 2016 roku zmianie uległa powyższa ustawa, dzięki czemu ma być łatwiej zarządzać personelem w kopalniach oraz możliwy jest szybszy awans na stanowiska w dozorze. Obecnie kwalifikacje kandydatów na wykonywanie dozoru pracy w kopalni, podlegają zatwierdzeniu przez dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego, tylko gdy mówimy o podziemnych zakładach górniczych. W każdym innym przypadku decyzja ta należy do konkretnego pracodawcy. To właśnie pracodawca jest odpowiedzialny za stwierdzenie kwalifikacji osoby ubiegającej się o stanowisko nadzorujące. Ponadto wraz ze zmianami, z listy stanowisk podejmujących czynności specjalistyczne w ruchu zakładu górniczego, które potwierdza dyrektor Urzędu Górniczego, zostali wyłączeni między innymi spawacze.

Wymagania na stanowisku sztygara

Obowiązki sztygara wymagają doświadczenia i kwalifikacji, ponieważ często podejmuje decyzje o wznowieniu prac lub ich zatrzymaniu w sytuacjach niebezpiecznych. Jakie jeszcze wymagania należy spełnić, aby zostać sztygarem?

Największe szanse na zatrudnienie na tym stanowisku mają osoby, które posiadają wykształcenie techniczne o specjalności górniczej lub wyższe techniczne, również o specjalności górniczej. Kolejnym niezbędnym wymogiem jest wieloletnie doświadczenie, najlepiej związane z pracą w kopalni, w której aplikujesz na stanowisko sztygara.

Oprócz tego niezwykle ważny jest stan zdrowia, zarówno tego fizycznego jak i psychicznego. W tym celu przeprowadza się szereg badań okresowych, a lekarz stwierdza czy dany kandydat nadaje się do pracy na stanowisku górnika (nieważne jakiego szczebla). Istotne są także kompetencje miękkie, dzięki którym sztygar zjednuje sobie zaufanie i szacunek wśród załogi. Osoba na tym stanowisku musi być dobrym team leaderem, czyli wykazywać się charyzmą, pracowitością, cierpliwością oraz zadaniowością. Przyda się także umiejętność logicznego myślenia oraz odporność na stres.

Sztygar zarobki

Zarobki na stanowisku sztygara są dość wysokie. W tym wypadku należy wziąć pod uwagę, że jest to zawód kierowniczy, który dzierży na sobie dużą odpowiedzialność oraz wymaga wiedzy i doświadczenia. Z racji tego, że możliwości zatrudnienia ograniczają się tylko do kopalni, to wypłaty sztygarów wyglądają podobnie w większości z nich. Różnice w wynagrodzeniu mogą wynikać z posiadanego stażu pracy lub ze specjalności sztygara.

Jak podaje portal Wynagrodzenia.pl mediana zarobków na stanowisku sztygara to aż 10300 zł brutto. Mediana jest wartością środkową wybraną spośród ciągu liczb ułożonych od najmniejszej do największej. Dzięki temu możemy stwierdzić, że prawie połowa zatrudnionych w tym zawodzie zarabia więcej, natomiast druga połowa dostaje mniejsze wynagrodzenie. Z danych wynika jednocześnie, że 25% badanych zarabia mniej niż 8,3 tys. zł brutto, a kolejne 25% zarabia ponad 16 tys. zł brutto.

Jakie umiejętności miękkie są potrzebne na stanowisku sztygara?

Oprócz wiedzy technicznej i doświadczenia zawodowego, sztygar musi posiadać rozwinięte umiejętności miękkie, które pomagają w zarządzaniu zespołem. Niezbędna jest umiejętność komunikacji, aby skutecznie przekazywać polecenia oraz motywować pracowników. Kluczowa jest również odporność na stres, ponieważ praca w kopalni wiąże się z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo zespołu. Sztygar musi być liderem, który budzi szacunek, ale jednocześnie potrafi zjednać sobie zaufanie załogi. Ważna jest także zdolność szybkiego podejmowania decyzji w sytuacjach kryzysowych.

Jakie są możliwości awansu w zawodzie sztygara?

Kariera zawodowa sztygara nie kończy się na tym stanowisku. Po zdobyciu doświadczenia i odpowiednich kwalifikacji istnieje możliwość awansu na wyższe stanowiska kierownicze w kopalni, takie jak nadsztygar czy kierownik oddziału. Kolejnym krokiem może być objęcie stanowiska głównego inżyniera lub dyrektora zakładu górniczego. Wymaga to jednak nie tylko wiedzy technicznej, ale także umiejętności zarządzania ludźmi oraz strategicznego myślenia. Zdobywanie dodatkowych certyfikatów i szkoleń znacząco zwiększa szanse na awans w strukturach kopalni.

Przyszłość zawodu sztygara na polskim rynku pracy

Polski rynek górniczy nadal oferuje stabilne miejsca dla sztygarów, zwłaszcza w KGHM i kopalniach węgla, gdzie w 2026 roku pojawiają się oferty z pensjami od 9 tys. do ponad 14 tys. zł brutto. Mimo transformacji energetycznej, firmy jak KGHM poszukują doświadczonych nadzorców, podkreślając potrzebę nowych kadr w obliczu odejść emerytów. Kandydaci z kwalifikacjami w specjalnościach mechanicznej czy wentylacyjnej mają przewagę, bo branża inwestuje w bezpieczeństwo po 15 śmiertelnych wypadkach w 2025 roku. Rozważ dywersyfikację umiejętności, np. kursy z nowoczesnych technologii wydobycia, by zwiększyć szanse na zatrudnienie poza tradycyjnymi kopalniami.