Bezpieczeństwo żywności – co robić po studiach?

Bezpieczeństwo żywności to kierunek studiów, który opiera się na przedmiotach ścisłych. W szczególności przypadnie do gustu osobom, które interesują się biologią, chemią, czy techniką. Na absolwentów kierunku czekają ciekawe możliwości zawodowe. Jakie? Co robić po studiach? 

Żywność stanowi podstawę naszego funkcjonowania. Jest niezbędna dla życia, zachowania dobrego zdrowia i kondycji. Zanim żywność trafi do sklepu, a następnie na nasze stoły musi przejść szereg badań. Do ich przeprowadzenia i kontroli żywności potrzebni są specjaliści. Choć myśląc o specjaliście znającym się na żywności, często przed oczami mamy dietetyka, to w rzeczywistości za obszarem zdrowego żywienia stoi znacznie więcej zawodów. Aby stać się jednym ze specjalistów branży, można skończyć np. kierunek bezpieczeństwo żywności. 

Bezpieczeństwo żywności – czego uczą studia? 

Studia na kierunku bezpieczeństwo żywności mają charakter interdyscyplinarny. Zajęcia poruszają zagadnienia z zakresu nauk biologicznych, chemicznych, czy technicznych. Już samo określenie bezpieczeństwo żywności przywodzi na myśl cel kształcenia uczestników studiów. Uczą one, jak dbać o żywność, jakie są zagrożenia dla żywności, szczególnie na etapie produkcji i przetwarzania surowców. Oczywiście na kierunku nie może zabraknąć także podstaw związanych z bezpieczeństwem żywności, które mają swoje źródła w weterynarii, jak i zasadach, które określają funkcjonowanie sekcji nadzoru bezpieczeństwa żywności i żywienia, m.in. stacji sanitarno-epidemiologicznych. W trakcie zajęć studenci zyskują wiedzę niezbędną do oceny bezpieczeństwa i jakości żywności. Dowiadują się, co należy zrobić, aby zminimalizować zagrożenia związane z produkcją żywności. Poznają przepisy dotyczące produkcji żywności i jej dopuszczenia do obrotu. Rozumieją, jakie normy powinna spełniać żywność, które trafia na nasze stoły. 

Jaką wiedzę i umiejętności zdobywają absolwenci studiów? 

Studia poruszają także zagadnienia z zakresu nie tylko samej produkcji, lecz przechowywania żywności i jej dystrybucji. Wiedza, którą wynoszą z zajęć uczestnicy studiów, obejmuje: 

• zasady technologii produkcji żywności;
• sposoby modyfikowania żywności; 
• metody przetwarzania żywności; 
• metody pakowania i przechowywania żywności; 
• dystrybucję żywności, wprowadzenie do obrotu; 
• prawo żywnościowe; 
• normy jakości produkcji żywności; 
• przepisy obowiązujące na terenie Unii Europejskiej dotyczące produkcji żywności; 
• logistykę żywności; 
• zasady ochrony środowiska; 
• przepisy nadzoru sanitarnego i weterynaryjnego. 

Absolwent potrafi identyfikować zagrożenia związane z produkcją żywności, dowiaduje się, jak zarządzać procesem produkcji i dystrybucji, a wiedza wyniesiona z laboratorium sprawia, że doskonale radzi sobie także z oceną jakości żywności.

Dla kogo ten kierunek studiów jest odpowiedni? 

Mogłoby się wydawać, że w produkcji żywności nie ma nic zbyt skomplikowanego. W końcu rolnicy wiedzą, jak zbierać plony, a rzeźnicy znają się na produkcji mięsa. Jednak specjalista od bezpieczeństwa żywności bada to, czego zwykle nie widać gołym okiem. Studia są więc dedykowane zarówno dla tych, którzy interesują się zagadnieniami z zakresu zdrowego żywienia, ale i naukami ścisłymi z obszaru chemii, biologii i techniki. Praca po studiach jest dla osób, które nie boją się odpowiedzialności. Warto pamiętać, że udział absolwenta studiów, jako specjalisty w produkcji i dystrybucji żywności ma wpływ na to, co spożywają finalnie ludzie. To z kolei przyczynia się do ich stanu zdrowia.

Charakterystyka studiów: tryb, program

Studia z zakresu bezpieczeństwa żywności można zrealizować na uczelniach publicznych i niepublicznych. Oprócz samego kierunku dostępne są także specjalności z tego obszaru na kierunkach pokrewnych. Zajęcia odbywają się tylko w trybie stacjonarnym, a więc jest to kierunek dla osób, który planują w pełni poświęcić się nauce z perspektywą ewentualnej pracy dorywczej w weekendy. Bezpieczeństwo żywności to studia inżynierskie. Trwają 3,5 roku. Kierunek można studiować w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Natomiast bezpieczeństwo żywności jako specjalność oferują Wyższa Szkoła Inżynierii i Zdrowia w Warszawie, Politechnika Koszalińska, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie oraz Politechnika Opolska. Niektóre nazwy specjalności są nieco bardziej rozbudowane, np. bezpieczeństwo żywności i żywienie człowieka. 

Aby dostać się na studia poruszające zagadnienia bezpieczeństwa żywności, zwykle Trzeba mieć dobre wyniki z przedmiotów maturalnych takich jak biologia, czy chemia. Warto jednak przed rekrutacją zapoznać się dokładnie z wymaganiami poszczególnych uczelni, gdyż mogą się różnić.

Program studiów obejmuje takie przedmioty jak np. genetyka, biochemia, botanika, podstawy produkcji zwierzęcej, żywienie zwierząt, dobrostan zwierząt, rolnictwo ekologiczne, technologia i higiena żywności pochodzenia zwierzęcego, inżynieria żywności, podstawy badania i oceny weterynaryjnej zwierząt rzeźnych, chemia organiczna, statystyka, czy ochrona zdrowia publicznego.

Co robić po studiach? Perspektywy zawodowe kierunku

Na absolwentów kierunku i specjalności pokrewnych czeka praca w miejscach, w których powstaje żywność, w których jest przechowywana, jak i organizacjach sprawujących nadzór nad bezpieczeństwem żywności. Absolwenci mogą szukać zatrudnienia zarówno w firmach prywatnych, jak i organach państwowych. Osoba po studiach ma odpowiednie kompetencje do tego, aby oceniać żywność, brać udział w pozyskiwaniu żywności i jej przetwórstwie oraz dystrybucji, pływać na jej skład, modyfikować ją. W zależności od kompetencji miękkich może pracować zarówno jako specjalista, jak i osoba zarządzająca zespołem. Drogę do kariery otwiera mu znajomość aktualnego prawa żywieniowego i norm żywieniowych. Tak naprawdę może szukać zatrudnienia we wszystkich sektorach przemysł spożywczego, czy administracji państwowej. Przykładowe miejsca pracy absolwenta to: 

• laboratorium oceniające żywność; 
• zakład przemysłu spożywczego; 
• instytucje badawczo-rozwojowe; 
• jednostki certyfikujące żywność; 
• firmy zajmujące się obrotem żywności; 
• urzędy kontrolujące żywność. 

Z kolei przykładowe stanowiska pracy dla absolwenta to: 

• Specjalista do spraw bezpieczeństwa żywności – zajmuje się monitorowaniem żywności, tego, w jakich warunkach powstaje, czy spełnia normy bezpieczeństwa.
• Audytor – osoba odpowiedzialna za ocenę zgodności firm produkujących żywność ze standardami bezpieczeństwa. Tworzy raporty i rekomendacje. 
• Inspektor do spraw bezpieczeństwa żywności – na tym stanowisku absolwent może przeprowadzać inspekcje w firmach zajmujących się produkcją żywności oraz w magazynach ją przechowujących, a także w sklepach, które tę żywność sprzedają. Wówczas sprawdza, czy w miejscu przestrzegane są standardy sanitarne. 

Absolwent, mimo że nie jest dietetykiem, może także doradzać w zakresie żywienia, brać udział w opracowaniu planów minimalizujących ryzyko związane z produkcją żywności oraz brać udziału w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi, np. w sytuacji, gdy jakaś żywność zostanie wycofana z obrotu.

Kierunki rozwoju poza przemysłem spożywczym

Choć większość absolwentów trafia do zakładów produkcyjnych, obszar bezpieczeństwa żywności wykracza daleko poza branżę spożywczą. Umiejętności zdobyte w toku studiów można z powodzeniem wykorzystać w sektorze farmaceutycznym, kosmetycznym czy nawet biotechnologicznym – wszędzie tam, gdzie istotna jest czystość mikrobiologiczna, kontrola procesu i zgodność z normami. W instytutach badawczych i firmach certyfikujących pojawiają się stanowiska łączące wiedzę technologiczną z analizą dokumentacji i wdrażaniem systemów jakości.

Dla tych, którzy chcą połączyć kompetencje analityczne z działalnością społeczną lub edukacyjną, dostępne są także ścieżki w sektorze publicznym i organizacjach pozarządowych. Kontrola żywienia zbiorowego, audyty w placówkach oświatowych czy kampanie edukacyjne na temat zdrowego żywienia – to przykłady działań, które wymagają zarówno wiedzy merytorycznej, jak i umiejętności komunikacyjnych.

Praca zdalna w branży – czy to możliwe?

Choć bezpieczeństwo żywności kojarzy się z pracą fizycznie obecną w zakładzie, coraz więcej procesów – szczególnie tych związanych z dokumentacją, raportowaniem i szkoleniami – można prowadzić w formie hybrydowej lub całkowicie zdalnej. Audyty wewnętrzne, opracowywanie procedur HACCP, a nawet część analiz sensorycznych mogą odbywać się poza miejscem produkcji, jeśli firma korzysta z cyfrowych narzędzi zarządzania jakością.

Dla specjalistów z doświadczeniem w branży otwiera to nowe możliwości – zwłaszcza jeśli chcą połączyć pracę zawodową z innymi zobowiązaniami lub mieszkają z dala od dużych ośrodków przemysłowych. To również szansa na rozwinięcie działalności doradczej lub szkoleniowej w formie online – zarówno w języku polskim, jak i dla klientów zagranicznych.