Customizacja to inaczej proces, metoda, która daje klientowi możliwość samodzielnego dostosowywania danego produktu lub usługi do swoich własnych potrzeb. W artykule pokażemy, na czym dokładnie polega customizacja, jakie posiada ona mocne i słabe strony. Odpowiemy także na pytanie, czym różni się ona od personalizacji. Zapraszamy do lektury!
Customizacja – definicja
Jeżeli chodzi o termin customizacji, to możemy spotkać się z nim pod jeszcze dwoma nazwami, a mianowicie jest to: kustomizacja i kastomizacja, chciaż nie są one używane tak często. Customizacja to proces, który pozwala na indywidualne dostosowanie produktu lub usługi, adekwatnie do potrzeb klienta. W odróżnieniu do masowej produkcji, customizacja pozwala klientowi samodzielnie zdecydować, jak ma wyglądać dany towar. Można napisać, że customizacja to proces dostosowywania produktów przez użytkowników, wedle ich uznania.
Customizacja, a personalizacja – czym się od siebie różnią?
Niektórzy błędnie myślą, że customizacja oraz personalizacja to pojęcia tożsame. W praktyce jednak to dwa odrębne terminy. W przypadku customizacji, decyzja o zmianach jakie mają zajść w danym produkcie, leży po stronie klienta. Może on wybrać wszystkie elementy. Poczynając od koloru, a kończąc na stylu, rozmiarze itd.
Jeżeli natomiast idzie o personalizację, to sprawa ma się tu zgoła inaczej. W przypadku personalizacji, proces dostosowywania produktów, jest po stronie marki. Wykonują oni to na podstawie danych, które udało jej się uzyskać. Może być to na przykład: historia zakupów, zapytania produktowe czy oczekiwania lub preferencje użytkowników. Co istotne, odbywa się to bez obecności klientów. Personalizacja to metoda, która w dużej mierze jest nastawiona na konkretną grupę docelową.
Na czym polega customizacja?
Cały proces customizacji składa się z trzech podstaw. Połączone razem dają klientowi możliwość decydowania o tym, jak produkt będzie się prezentował na finalnym etapie.
Zaangażowanie klienta
Pierwszym elementem jest zaangażowanie klienta. Z osoby, który jest bierna i nie ma żadnego wpływu na wygląd produktu, staje się niejako ,,projektantem”. Ma ona możliwość wprowadzenia zmian w projekcie lub stworzenia go całkowicie od podstaw. Taki wariant powoduje, że klienci czują się nie tylko wyjątkowo, ale i mają poczucie sprawczości.
Modyfikacja produktu lub usługi
Drugim elementem, jest modyfikacja produktu lub usługi. Jest to po prostu proces dostosowywania produktów wedle własnych oczekiwań. Proces ten może obejmować zarówno cechy wizualne, ale i związane z funkcjonalnością lub też sposobem dostawy.
Masowa indywidualizacja
Masowa indywidualizacja to już ostatni element. Co prawda customizacja daje możliwość zyskania produktu bardzo wysokiej jakości, który jest dostosowany do indywidualnych potrzeb, ale na większą skalę, niż ma to miejsce w przypadku klasycznego rzemiosła. W customizacji chodzi głównie o to, aby realnie zwiększyć sprzedaż, ale jednocześnie zadbać o wysoką jakość oraz unikatowość.
Zalety customizacji
Customizacja to proces, który posiada bardzo wiele różnorodnych zalet. Poniżej kilka najistotniejszych z nich:
- Customizacja daje możliwość stworzenia produktu, który jest ,,szyty na miarę”. Dopasowany idealnie do potrzeb. To nie tylko sposób na większą satysfakcję klienta, ale także niekiedy konieczność. Można zauważyć to w przypadku na przykład obuwia. Własne buty, dopasowane idealnie do wielkości stopy, podbicia to komfort, ale i zdrowie. Taki wariant przydaje się zwłaszcza w sytuacji, kiedy klient boryka się z różnego typu problemami zdrowotnymi w tym temacie.
- Customizacja pozwala na stworzenie silniejszych relacji z marką oraz buduje lojalność. Klient, który brał udział w procesie tworzenia produktu, jest nie tylko bardziej zżyty emocjonalnie z firmą, ale także niechętnie ,,odchodzi do konkurencji”. Klienci czują swój udział podczas tworzenia i w naturalny sposób, chcą być oni niejako częścią firmy.
- Customizacja pozwala wyróżnić się na tle konkurencji. Marki, które decydują się na customizację, przyciągają uwagę, stają się po prostu lepiej zapamiętane, kojarzone przez odbiorców, ponieważ mają w sobie coś unikatowego, innego niż pozostałe firmy. Customizacja to cecha charakterystyczna dla przedsiębiorstwa.
- Kiedy klient klient dostaje dokładnie to czego potrzebuje i jest przy tym traktowany indywidualnie, zwykle nie ma problemów z tym, aby dopłacić więcej. Nawet z tytułu ludzkiej wdzięczności.
- Dzięki customizacji klienci nie decydują się tak często na zwroty, jak ma to miejsce przy masowej produkcji. Indywidualne dopasowanie ubrań czy obuwia sprawia, że nie ma takiej potrzeby.
- Mniejsza liczba zwrotów generuje mniej wydatków oraz problemów technicznych. Customizacja może zatem przyczynić się do mniejszej ilości pracy w temacie obsługi zamówień, a także uzyskania większych oszczędności.
- Skuteczniejsza reklama. Customizacja sprawia, że klienci sami chętniej polecają daną markę. Nie tylko ze względu na lepszą jakość, ale i dlatego, że oferuje ona elastyczne rozwiązania. Customizacja pozwala na osiąganie jeszcze lepszych wyników finansowych.
Wady customizacji
Customizacja jak każde rozwiązanie ma swoje zalety, ale także i słabsze strony. Poniżej kilka z nich.
- Customizacja zwykle wiąże się z większymi kosztami. Co dla niektórych osób może być przeszkodą. Zarówno jeżeli chodzi tutaj o perspektywę klienta oraz samego przedsiębiorcę.
- Customizacja sprawia, że cały proces obsługi zamówienia znacząco się wydłuża. W czasach gdzie większość konsumentów chce mieć wszystko ,,na już”, może być to pewnego rodzaju mankament.
- Produkty customizowane są trudniejsze do odsprzedaży. Zwłaszcza jeżeli mowa tu o personalizowanych towarach na przykład z logiem firmy. Dlatego też marki starają się ograniczać możliwość zwrotu. To z kolei może budzić obiekcje samych klientów.
Customizacja w marketingu – w jaki sposób działa? Przykłady zastosowania
Jeżeli chodzi o customizację w działaniach marketingowych to polega ona przede wszystkim na zaangażowaniu klienta w proces tworzenia danego produktu, jeszcze przed jego zakupem. W dzisiejszych czasach klienci oczekują indywidualnego podejścia i chcą czuć się wyjątkowo, a taka koncepcja jest w tym bardzo pomocna.
Zasadniczo proces ten opiera się na trzech filarach. To między innymi:
- gromadzenie danych na temat zachowań, preferencji oraz oczekiwań klientów;
- wprowadzenie prostych konfiguratorów produktu, które umożliwiają klientom komfortowe projektowanie;
- wykonanie zamówienia w systemie made to order.
Znaczenie konfiguratorów i ich wpływ na kształtowanie komunikacji
Dzięki zastosowaniu prostych i intuicyjnych konfiguratorów, nie tylko lepiej poznajemy klienta i oferujemy mu świetny produkt, który sam zaprojektował, ale dodatkowo wpływa to na sposób komunikacji. Poznajemy oczekiwania konsumenta, on dokładnie precyzuje czego oczekuje, a następnie przechodzimy do realizacji. Konfiguratory mogą znacząco usprawniać cały proces.
Coca – cola i ,,imienne butelki” – przykład
Aby jeszcze nieco bardziej rozszerzyć temat, w jaki sposób customizacja wpływa na marketing, posłużymy się przykładem firmy Coca – Cola. Marka swego czego zrezygnowała z własnego logo, na rzecz imion. Takim sposobem, klienci jeszcze chętniej sięgali po produkt.
Levis i ,,modyfikacje krawieckie” – customizacja ubrań
Jeszcze innym przykładem, tym razem z branży odzieżowej jest marka Levis, która wprowadziła w wybranych sklepach punkty krawieckie, w których klient może na miejscu, dowolnie zmodyfikować swoje spodnie. Na przykład poprzez skrócenie ich lub przyozdobienie haftem albo ciekawymi ,,przypinkami”.
W jakich jeszcze branżach możemy spotkać się z customizacją?
Skuteczna customizacja znajdzie swoje zastosowanie w wielu dziedzinach. W gruncie rzeczy, nie ma tutaj ograniczeń. Wszystko jest uwarunkowane od kreatywności samych marek. Poniżej kilka obszarów, w których możemy spotkać się customizacją.
Branża e – commerce
Customizacja jest szczególnie popularna w branży e – commerce. Na przykład w sklepach z koszulkami, biżuterią czy też zegarkami. Klienci mogą samodzielnie tworzyć własne nadruki lub grawery.
Brażna gastronomiczna
Jeszcze innym rodzajem branży, w której możemy spotkać się z customizacją, jest gastronomia. W tym przypadku klienci poprosić o przygotowanie konkretnej potrawy na życzenie. W niektórych lokalach istnieje także możliwość samodzielnego wykonania dania. Co dla wielu, może być ciekawą atrakcją. W innym przypadku customizacja może polegać na eliminacji jakiś składników lub indywidualnym doborze (kawa z określonym mlekiem itd).
Branża turystyczna
Zastosowanie customizacji widzimy także w branży turystycznej. Gdzie klienci mogą dopasować swoją wycieczkę do własnych oczekiwań. Innym przykładem customizacji w turystyce, jest chociażby wybór wycieczek fakultatywnych.
Branża motoryzacyjna
Customizację widzimy także w branży motoryzacyjnej, na przykład podczas kupowania auta z salonu samochodowego. Klient może dostosować wszystkie parametry dla swojego nowego nabytku. Poczynając od kolorystyki, aż po elementy znajdujące się we wnętrzu, czy pa przykład lakier itp.
Jak zatem widzimy customizacja jest metodą, która sprawdzi się w wielu dziedzinach naszego życia. Co więcej customizacja staje się coraz bardziej powszechna, niż można by przypuszczać.
W jaki sposób wprowadzić customizację do swojej firmy? Kilka praktycznych wskazówek
Jeżeli zastanawiasz się nad tym, w jaki sposób możesz wdrożyć customizację do swojego biznesu, to mamy na to kilka podpowiedzi. Oto i one:
- Zbadanie konkurencyjnego rynku. Jednym z pierwszych kroków, jakie warto jest wykonać to zbadanie rynku konkurencji. Monitorowanie ich efektów oraz rozwiązań, jakie zastosowali. Krok ten nie tylko pozwoli Ci ocenić, jakie są Twoje szanse, ale także czasem może być to inspiracja do wykorzystania. Ponadto będziesz mógł ocenić, czy jest zapotrzebowanie na produkty tego typu.
- Przeanalizowanie swojej dotychczasowej oferty. Kolejnym krokiem, który warto jest zrobić to zastanowienie się nad tym, w jaki sposób możesz zmodyfikować swoją ofertę poprzez wprowadzenie customizacji. Na początku można zacząć od jednego produktu, jeżeli dostosowywanie całego asortymentu jest zbyt skomplikowane oraz czasochłonne.
- Zapytanie skierowane do klientów. Kiedy już wykonałeś burzę mózgów, możesz przejść do zebrania opinii na temat rozwiązań, które przygotowałeś. Najprostszym i zarazem najpewniejszym sposobem jest po prostu zapytanie o to swoich potencjalnych klientów. Na przykład poprzez ankietę. Może to pomóc nie tylko w ocenie, ale i znalezieniu jeszcze lepszych rozwiązań. ,,Najpewniej u źródła”.
Customizacja to z pewnością w dalszym ciągu rozwiązanie, które daje markom wiele korzyści finansowych oraz wizerunkowych. Metoda ta wpływa na wysokość przychodów, sposób postrzegania przez klientów danej firmy, a także pozwala ukształtować z nimi lepsze i przede wszystkim trwalsze relacje. Ponadto jest to świetny sposób na wybicie się na tle konkurencji oraz uzyskanie pozycji lidera. Ogromnym atutem jest także to, że dzięki customizacji, klienci zaczynają kojarzyć lepiej firmę oraz polecać ją swoim bliskim.
