Mobbing - określa się jako długotrwałe nękanie, dokuczanie, poniżanie, straszenie wybranej osoby, przez jej współpracowników lub przełożonego.Zamiennie używane są takie określenia jak: molestowanie moralne, dręczenie, przemoc psychiczna, terror psychiczny. Można użyć określenia „molestowanie moralne w pracy" i definiuje je jako „ wszelkie niewłaściwe postępowanie (gest, słowo, zachowanie, postawa), (...) które przez swą powtarzalność czy systematyczność narusza godność lub integralność psychiczną, bądź fizyczną osoby, narażając ją na utratę zatrudnienia lub pogarszając atmosferę pracy. (...)
Mobbing ma charakter działania celowego, zmierzającego do eliminacji jakiejś osoby ze środowiska; (...) to podważenie autorytetu i szkalowanie opinii.
Jest efektem niekompetencji i błędów w zarządzaniu, stwarzających dehumanizację stosunków międzyludzkich. Dehumanizacja polega na pozbawieniu człowieka podmiotowości, tożsamości, możliwości rozwoju, traktowania go w sposób instrumentalny.
Praca w warunkach zdehumanizowanych powoduje u człowieka poczucie alienacji, bierność, apatię, frustrację oraz silny stres. Ofiarami mobbingu padają najczęściej ludzie pracowici, twórczy, zdolni,o cechach perfekcjonisty, które łatwo zyskują przewagę merytoryczną nad kierownikiem. Ten z kolei, czując się zagrożony, reaguje nienawiścią i agresją. Jednocześnie ofiary mobbingu często są nadwrażliwe na krytykę, delikatne, podatne na psychiczne zranienie i niepewne swojej wartości.
Tacy pracownicy, spragnieni uznania w oczach przełożonego, stają się do niego zależni. Starają się pracować jak najlepiej, oczekując od niego uznania i akceptacji. Tę psychiczną zależność i pragnienie uznania wykorzystuje biegły w manipulacji kierownik, który z łatwością może zachwiać samooceną pracownika, wmawiając mu, że jest nieudolny czy winny.
Można wyróżnić cztery fazy mobbingu:
Pierwsza faza tzw. przygotowawcza, kiedy obniża się samoocenę osoby mobbowanej. Ofiara przemocy jest coraz bardziej zdezorientowana, wyalienowana, nie jest w stanie dokonać racjonalnej oceny sytuacji. Pracuje w ciągłym napięciu, przy często trudnych i sprzecznych wymaganiach kierownika. Nie odnoszą rezultatu próby wyjaśnienia swego położenia czy zrozumienia swojej winy.
Druga faza to stres i walka ofiary.
Na początku ofiara zaczyna odczuwać strach przed pójściem do pracy. Ciągłe stany napięcia nerwowego prowadzą do reakcji stresowych. Pogarsza się jej stan zdrowia, pojawiają się bóle głowy, mięśni, wzrost ciśnienia, zaburzenia koncentracji. Cierpi na bezsenność, ma stany lękowe i depresyjne. Zaczyna stosować środki nasenne i uspokajające. Sięga po alkohol, którego początkowe incydentalne nadużywanie, z czasem może stać się nawykiem, prowadząc w efekcie do uzależnienia. W tej fazie ofiara podejmuje walkę, ale walka ta nie przynosi efektów.
Trzecia faza to nasilenie się agresji mobbera, nad słabnącą ofiarą.
Na tym etapie, osobie prześladowanej narzuca się rolę „kozła ofiarnego". Etykietuje się ją jako kłamcę, osobę mającą problem ze swoją innością, niedostosowaniem społecznym, organizacyjnym. Celem jest zachęcenie i sprowokowanie innych, do ataków na taką osobę. Izolacja pogłębia się, a otoczenie odmawia takiej osobie jakiegokolwiek wsparcia. Wobec ofiary formułuje się nieustannie oskarżenia, obsypuje się ją pretensjami, a to wszystko w celu psychicznego pokonania ofiary. Osoba mobbowana, kiedy wyczerpie już wszystkie metody i środki, które miały pomóc w rozwiązaniu jej zawodowych i interpersonalnych problemów, załamuje się. Najczęściej zaczyna chorować. Przebywa coraz częściej i dłużej na zwolnieniu, a to jeszcze bardziej izoluje ją od współpracowników. Izolacja, brak pomocy, praca pod presją, niepewna przyszłość, to czynniki, które pogłębiają złe samopoczucie osoby mobbowanej. Zaczyna ona coraz częściej popełniać błędy, czym potwierdza opinie na swój temat, jako niekompetentnym i konfliktowym pracowniku.
Faza czwarta to fizyczna, psychiczna i społeczna degradacja ofiary.
Pracownik poddany jawnym atakom agresji i prześladowaniom o zróżnicowanej formie i dużym natężeniu, nie jest w stanie dobrze wykonywać swoich obowiązków zawodowych. Jego położenie pogarsza izolacja w miejscu pracy, niemożność nawiązania relacji interpersonalnych. Na tym etapie pojawiają się często dodatkowo - problemy rodzinne. Funkcjonowanie w atmosferze ciągłego zastraszania, odczuwane zagrożenie utraty pracy, a konsekwencji pozycji społecznej i środków do życia może powodować silne stany depresyjne. Toksyczni ludzie gaszą wszelki entuzjazm, dostrzegając tylko wady, pełni zazdrości i zawiści cierpią, widząc twoje sukcesy. Gotowi są znienawidzić cię za najmniejsze powodzenie. Ich niepewność i obawa często każą im przeszkadzać ci w dążeniu do szczęśliwego, twórczego życia.
Mobberzy - to osoby czerpiące psychopatyczną przyjemność z prześladowania innych ludzi. Kompromis i ugodowość nie leżą w ich naturze. Czerpią oni
