Osoba, która ma problemy ze znalezieniem zatrudnienia i będzie chciała skorzystać z pomocy urzędu pracy, po spełnieniu określonych warunków może liczyć na wsparcie finansowe. Otrzymywany przez wielu zasiłek dla bezrobotnych jest jednak wypłacany na podstawie wskazanych w ustawie wytycznych. Sprawdzamy, kiedy jego zdobycie jest możliwe i z jakimi kwotami się wiąże.
Zasiłek dla bezrobotnych pełni formę wsparcia dla osób współpracujących z urzędem pracy. Jednak nie każdy może je otrzymać. Ostateczna decyzja zależy od różnych zmiennych m.in. od tego, czy dla zarejestrowanego rzeczywiście nie ma odpowiedniej propozycji pracy. Kwota zasiłku również nie jest kwestią stałą, dlatego będzie różna dla poszczególnych bezrobotnych. Komu przysługuje zasiłek? Na jaki okres jest przyznawany? Ile wynosi aktualny zasiłek dla bezrobotnych? Kiedy można stracić prawo do wypłaty świadczenia?
Komu przysługuje zasiłek dla bezrobotnych?
Choć określenie „zasiłek dla bezrobotnych” może sugerować, że zdobyć je ma szansę każdy zarejestrowany w urzędzie pracy, w rzeczywistości jest to forma wsparcia zarezerwowana dla osób, które spełniają określone warunki i kryteria.
Zgodnie z art. 71 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Otrzyma go jednak bezrobotny, dla którego nie ma propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych, a poza tym w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:
1) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy (w okresie nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni);
2) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego dochód co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę;
3) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota przynajmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca;
4) opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę;
5) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota przynajmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę;
6) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę;
7) opłacał składkę na Fundusz Pracy w sytuacji zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia;
8) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant;
9) był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie, czy dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.
Jak widać, do uzyskania zasiłku konieczne będzie nie tylko wykazanie braku perspektyw zawodowych, ale też udowodnienie rocznego stażu pracy, który wiązał się z pobieraniem przynajmniej minimalnego wynagrodzenia i odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.
Okresy zaliczane do 365 dni uprawniających do zasiłku
Według treści art. 71 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do 365 dni, które uprawniają zarejestrowanego w urzędzie pracy do zasiłku dla bezrobotnych, zalicza się okresy:
1) zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego, służby przygotowawczej, służby kandydackiej, kontraktowej zawodowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie lub służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz zasadniczej służby w obronie cywilnej i służby zastępczej, a także służby w charakterze funkcjonariusza, o którym mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (Dz.U.2024.1121 t.j.);
2) urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie odrębnych przepisów;
3) pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę;
4) niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę;
5) za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę;
6) świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2023 r. poz. 204 i 1429);
7) pobierania renty rodzinnej, w przypadku gdy nastąpił zbieg prawa do tej renty z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy i wybrano pobieranie renty rodzinnej;
8) sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez osoby, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
9) pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, lub zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana, albo przyznaniem osobie, nad którą opieka była sprawowana, prawa do świadczenia wspierającego;
10) zatrudnienia z wynagrodzeniem poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie w przypadku osób, którym na podstawie art. 15g ustawy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, 1429, 1723, 1860, 2029 i 2740) obniżono wymiar czasu pracy skutkujący obniżeniem wysokości wynagrodzenia poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę, jeżeli przed wskazanym obniżeniem wymiaru czasu pracy osiągały miesięcznie wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Komu nie przysługuje zasiłek dla bezrobotnych?
Spora część osób bezrobotnych nie może liczyć na wsparcie finansowe ze względu na określoną w art. 71 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy listę dotyczącą wyłączenia prawa do zasiłku. Nie przysługuje ono bezrobotnemu, który:
-
odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie (po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac lub innej formy pomocy określonej w ustawie);
-
w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia;
-
w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia;
-
otrzymał przewidziane w innych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej;
-
otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę;
-
odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę;
-
zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;
-
w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy zawarty na podstawie skierowania przez urząd pracy do pracodawcy otrzymującego w ramach tego skierowania grant, świadczenie aktywizacyjne albo dofinansowanie wynagrodzenia, przed upływem okresów określonych w art. 60a ust. 4, art. 60b ust. 2 oraz art. 60d ust. 2.
Według wiążącej interpretacji przepisów prawnych, zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje również w sytuacji, kiedy osoba zarejestrowana w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Jeśli o pobycie poza krajem lub wskazaniu trudności związanych z podjęciem zatrudnienia bezrobotny zawiadomił powiatowy urząd pracy, nie zostanie on pozbawiony statusu bezrobotnego. Jednocześnie całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego.
Ile wynosi zasiłek dla bezrobotnych?
Wysokość zasiłku dla bezrobotnych zależy od stażu pracy oraz czasu jego pobierania. Jeśli chodzi o warunek okresu zatrudnienia, podział jest następujący:
-
staż pracy nie przekracza 5 lat – 80% zasiłku dla bezrobotnych;
-
staż pracy wynosi od 5 do 20 lat – 100% zasiłku dla bezrobotnych;
-
staż pracy wynosi powyżej 20 lat – 120% zasiłku dla bezrobotnych.
Wysokość zasiłku w okresie pierwszych trzech miesięcy jest inna niż w czasie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Świadczenie wraz z upływem trzech miesięcy ulega pomniejszeniu.
Kwota zasiłku dla bezrobotnych podlega waloryzacji z dniem 1 czerwca o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku. Waloryzacja nie jest dokonywana, jeśli średnioroczny poziom cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem nie zmienił się lub uległ zmniejszeniu.
Zasiłek dla bezrobotnych 2024
Zgodnie z najnowszymi stawkami obowiązującymi od 1 czerwca 2024 roku, zasiłek dla bezrobotnych w okresie pierwszych trzech miesięcy wynosi:
-
mniej niż 5 lat stażu pracy (80%) – 1 329,60 zł brutto, czyli 1 209,94 zł netto;
-
od 5 lat do 20 lat stażu pracy (100%) – 1 662,00 zł brutto, czyli 1 512,42 zł netto;
-
przynajmniej 20 lat stażu pracy (120%) – 1 994,40 zł brutto, czyli 1 814,90 zł netto.
Zasiłek dla bezrobotnych pobierany okresie kolejnych miesięcy wynosi od 1 czerwca 2024 roku:
-
mniej niż 5 lat stażu pracy (80%) – 1 044,20 zł brutto, czyli 950,22 zł netto;
-
od 5 lat do 20 lat stażu pracy (100%) – 1 305,20 zł brutto, czyli 1 187,73 zł netto;
-
przynajmniej 20 lat stażu pracy (120%) – 1 566,30 zł brutto, czyli 1 425,33 zł netto.
Wypłata zasiłku dla bezrobotnych
Zasiłek dla bezrobotnych wymaga przede wszystkim rejestracji w urzędzie pracy. Aby to zrobić, konieczne jest posiadanie dokumentu tożsamości, przedstawienie świadectwa szkoły, świadectwa pracy oraz innych dokumentów potwierdzających uzyskanie określonego stażu pracy. Zasiłek dla bezrobotnych przeznaczony jest też dla przedsiębiorców, którzy zakończyli działalność, jednak takie osoby muszą dostarczyć do urzędu odpowiednie zaświadczenia, które dotyczą potwierdzenia z ZUS o opłacaniu składek oraz o wykreśleniu lub zawieszeniu wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.
Zasiłki dla bezrobotnych według art. 72 ust. 10 wypłaca się w okresach miesięcznych z dołu. W przypadku zasiłku należnego za niepełny miesiąc ustala się go, dzieląc kwotę przysługującego zasiłku przez 30 i mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie, za który przysługuje zasiłek.
Jeśli chodzi o termin realizowania wypłat, zależy on od harmonogramu danego urzędu, który zajmuje się wypłatą zasiłku dla bezrobotnych w wybranym okręgu. Bezrobotny powinien go otrzymać jednak nie później niż w ciągu 14 dni od dnia upływu okresu, za który świadczenie jest wypłacane.
Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych – ile wynosi?
Według art. 73 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi:
1) 180 dni – dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, gdzie stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie jest większa niż 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju;
2) 365 dni – dla bezrobotnych spełniających przynajmniej jednego z poniższych warunków:
-
zamieszkanie w okresie pobierania zasiłku na terenie powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju;
-
wiek powyżej 50 roku życia oraz posiadanie jednocześnie przynajmniej 20-letniego okresu uprawniającego do zasiłku;
-
posiadanie na utrzymaniu co najmniej jednego dziecka w wieku do 15 lat oraz bezrobotnego małżonka, który utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego;
-
samotne wychowywanie przynajmniej jednego dziecka w wieku do 15 lat.
A co w przypadku, gdy następuje zmiana miejsca zamieszkania lub miejsce, w którym mieszka bezrobotny działa podlega działaniu innego powiatu? Zgodnie z przepisami okres pobierania zasiłku nie ulega zmianie.
Kto może utracić prawo do zasiłku dla bezrobotnych?
Uzyskanie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 6 lub 12 miesięcy nie daje pewności co do otrzymywania tego wsparcia przez cały wskazany okres. Są pewne sytuacje, w których bezrobotny może utracić prawo do zasiłku. Jest to głównie związane z przypadkami, w których osoba zarejestrowana nie współpracuje z urzędem pracy, a dokładnie odmówi bez uzasadnionej przyczyny propozycji oferowanej przez urząd, która dotyczy:
-
podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych lub robót publicznych;
-
udziału w stażu, szkoleniu lub w innej formie umożliwiającej przygotowanie zawodowe w miejscu pracy.
Oprócz powyższych przypadków, prawo do zasiłku nawet w okresie jego pobierania może utracić zarejestrowany bezrobotny, który podejmie pracę zdobytą we własnym zakresie oraz otrzyma środki lub pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej.
Status osoby bezrobotnej, a więc również przysługujący zasiłek ze względu na odmowę podjęcia proponowanej pracy, szkolenia, stażu lub ich przerwania, a także niestawienie się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie bez podania przyczyny utraca się na okres:
-
120 dni przy pierwszym niepodjęciu formy pomocy,
-
180 dni przy drugim niepodjęciu formy pomocy,
-
270 dni przy trzecim i każdym kolejnym niepodjęciu formy pomocy.
Po upływie wyżej wymienionych okresów można ponownie starać się o przyznanie statusu bezrobotnego i przyznanie zasiłku dla bezrobotnych.
Źródło zdjęć:
- https://pl.123rf.com/photo_86109369_z%C5%82oty-polski-portmonetki-zegar-kieszonkowy-notebook-i-kalkulator-na-drewnianym-tle-mi%C4%99kkie-t%C5%82o.html
- https://pl.123rf.com/photo_9835934_a-lot-of-polish-money.html
