W ostatnim czasie głośno jest o kwestii potrzeby podniesienia wieku emerytalnego w Chinach. Dzieje się tak z powodu narastającego problemu starzejącego się społeczeństwa w tym kraju. System emerytalny w Chinach staje się przez to coraz mniej wydajny i kosztowny w utrzymaniu. A w jaki sposób działa?

Emerytura w Chinach

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_42468071_para-starszych-pije-herbat%C4%99-mro%C5%BCon%C4%85-i-siada-na-sofie.html

Emeryturę w Chinach pobiera już prawie miliard osób 

Konieczność stopniowego podnoszenia wieku emerytalnego to element nowoprzyjętego planu pięcioletniego Pekina na to, jak ocalić chiński system emerytalny przed załamaniem. Według nowych szacunków Chińskiej Akademii Nauk, głównemu funduszowi emerytalnemu w kraju może zabraknąć środków już do 2035 roku.

Już w 2019 roku emerytura w Chinach pobierana była przez prawie miliard osób. Pomimo rosnącej spodziewanej średniej długości życia mieszkańców, a także niskiego przyrostu naturalnego, wiek emerytalny w tym kraju pozostał taki sam i wynosi 55 lat dla kobiet, 60 dla mężczyzn i 50 dla pracowników fizycznych obu płci.

To jeden z najniższych wieków emerytalnych na świecie, a jak przypominają eksperci, został on ustalony jeszcze w 1951 roku, kiedy średnia długość życia nie przekraczała 50 lat. Obecnie wzrosła już do 77 lat, co sprawia, że i chińskie władze rozważają podniesie wieku emerytalnego do 65 lat. Podobnie dzieje się np. w przypadku emerytur w Rosji.

Społeczne protesty i ogólna niechęć do późniejszego przejścia na emeryturę to zjawisko, które dzieje się nie tylko w Chinach. Także i inne kraje, borykające się z problemem starzejącego się społeczeństwa, mają spore kłopoty ze znalezieniem społecznej aprobaty dla koniecznych zmian.

Czy w Chinach jest emerytura?

Czy system emerytalny w Chinach znacząco różni się od europejskich rozwiązań? Warto wspomnieć, że nie obejmuje on całego społeczeństwa i nie jest zbyt wydajny lub rozbudowany. Wszystko dlatego, że jest to sam w sobie dosyć świeży twór, który chińskie władze zaczęły tworzyć dopiero wtedy, kiedy zaczęły mieć na to pieniądze.

Efektem jest to, że np. dopiero w 2012 roku do systemu włączono kolejnych 50 milionów obywateli. Udało się to dzięki wprowadzeniu emerytur wiejskich i miejskich, do pobierania których uprawniać miał osiągnięty wiek emerytalny i fakt opłacania składek. Z racji tego, że przeważająca część chińskiego społeczeństwa pracuje „na czarno”, w ten sposób zyskiwali prawo do świadczenia.

Emerytura w Chinach – filary

System emerytalny w Chinach swój pierwszy, konkretny zarys przybrał jeszcze w 1997 roku. Oparto go wtedy na trzech filarach, zgodnie z ówczesnymi zaleceniami Banku Światowego oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Podobną budowę możemy zaobserwować np. w przypadku emerytur w Hiszpanii.

Emerytura składkowa w Chinach – I filar

Pierwszy filar składa się z dwóch części. Do pierwszej trafiają wszystkie środki, opłacane w ramach 20% składek przez pracodawców. Do drugiej zaś odprowadzana jest 8% składka, potrącana z wynagrodzenia pracownika.

Emerytury miejskie i wiejskie w Chinach

Istnieje także możliwość samodzielnego i dobrowolnego opłacania składek przez osoby, które oficjalnie nie posiadają legalnych źródeł dochodu. Był to system tzw. emerytur wiejskich i miejskich. W praktyce szacuje się jednak, że z emerytur wiejskich nie korzysta więcej, niż 8 – 9% społeczeństwa zamieszkującego tereny wiejskie.

Dlaczego? Większość pracowników zdaje sobie sprawę, że wartość wiejskich emerytur jest średnio 3 razy niższa, niż miejskich, co dodatkowo zniechęca ich do przystąpienia do programu. Z kolei mieszkańcy miast wolą zarabiać więcej i odkładać pieniądze na własną rękę, niż polegać na systemie emerytalnym.

Emerytura pracownicza w Chinach – II filar

Kolejnym filarem chińskiego systemu emerytalnego jest emerytura oszczędnościowa, w tym przypadku pochodząca z pracowniczych funduszy prywatnych dla pracowników.

Emerytura prywatna w Chinach – III filar

Ostatnim filarem systemu emerytalnego w Chinach jest trzeci, oparty wyłącznie na prywatnych oszczędnościach emeryta. Specjalnie przeznaczone do tego fundusze władza chciała zareklamować społeczeństwu, proponując liczne ulgi podatkowe.

Miały one zachęcić jak największą ilość osób do dobrowolnego i samodzielnego oszczędzania na emeryturę. Jednak choć zasadnicza część systemu emerytalnego w tym kraju jest obowiązkowa, to w praktyce nie jest po prostu… powszechna na tyle, aby mogła działać poprawnie.

Szukasz pracy w Radomiu? Sprawdź najlepsze oferty na GoWork.pl!

Wysokość emerytury w Chinach wciąż skandalicznie niska. Emeryci dorabiają na własną rękę

Chińscy emeryci już dawno pogodzili się z myślą o braku wsparcia ze strony państwa na „stare lata”. Dlatego starają się chwytać każdej pracy i odkładać jak najwięcej pieniędzy na własną rękę.

Nie brakuje też seniorów, którzy próbują dorabiać na własną rękę na różne sposoby, pracując np. przy obsłudze bramek biletowych, czy innych zajęciach, niewymagających dużych nakładów sił fizycznych.

Dzieje się tak dlatego, że średnia wysokość emerytury w Chinach to zaledwie 600 – 800 juanów, czyli ok. 362 – 481 zł. Nie są to zatem środki, które mogą samodzielnie wystarczyć jako źródło utrzymania dla emeryta. Z problemem niskich wartości emerytur mierzymy się również w przypadku emerytur w Grecji.

Wiek emerytalny w Chinach musi zostać podniesiony. Czy to jednak rozwiąże problemy chińskiego systemu emerytalnego?

Jak sami widzicie, niskie wartości świadczeń i ogólny bałagan administracyjny na terenie kraju powodują, że system emerytalny w Chinach nie jest oceniany przez analityków zbyt wysoko.

Coraz mniejsza liczba osób aktywnych zawodowo to także coraz większy problem, z którym borykać będą się chińskie władze. Z tym samym problemem można spotkać się w przypadku emerytur we Włoszech. Bez większych modyfikacji w chińskim systemie emerytalnym zabraknie pieniędzy na bieżące wypłaty świadczeń. Budżety emerytalne, które obecnie są bardzo niskie będą zagrożone.

To właśnie dlatego przyjęty plan pięcioletni ma przyśpieszyć tempo zmian i odrobinę „odświeżyć” system, który jeszcze do niedawna członkom partii komunistycznej, pracujących w państwowych zakładach i urzędach, gwarantował np. prawo po poboru świadczenia po przepracowanej zaledwie dekadzie i to bez konieczności płacenia składek.

Emerytura w Chinach – zmiany w wieku emerytalnym od 2025 roku

W Chinach wprowadzona zostanie reforma systemu emerytalnego, która zmieni dotychczasowe zasady przechodzenia na emeryturę. Zgodnie z nowymi przepisami Chiny podnoszą wiek emerytalny. Nowe zasady wejdą w życie 1 stycznia 2025 roku.

Kobiety pracujące fizycznie będą mogły przejść na emeryturę w wieku 55 lat, co oznacza, że granica wieku zostanie wydłużona o 5 lat w porównaniu do dotychczasowego wieku emerytalnego, który wynosił 50 lat. Dla kobiet na stanowiskach biurowych wiek emerytalny wzrośnie z 55 do 58 lat. Mężczyźni, którzy dotychczas przechodzili na emeryturę w wieku 60 lat, będą mogli to zrobić dopiero w wieku 63 lat.

Reforma ta będzie wdrażana stopniowo przez najbliższe 15 lat, a wcześniejsze przechodzenie na emeryturę zostanie zakazane. Pracownicy będą jednak mieli możliwość przedłużenia swojej aktywności zawodowej o dodatkowe trzy lata ponad ustawowy wiek emerytalny. Ministerstwo zasobów ludzkich podkreśliło „dobrowolność i elastyczność” takiego rozwiązania.

Zmiany nie kończą się tylko na podniesieniu wieku emerytalnego. Od 2030 roku wprowadzony zostanie obowiązek zwiększenia składek na ubezpieczenie społeczne, co ma na celu zapewnienie długoterminowej stabilności systemu emerytalnego. Do 2039 roku wymagany okres składkowy wyniesie 20 lat, co zmusi pracowników do regularnego opłacania składek, aby mieć prawo do emerytury.

Reforma jest odpowiedzią na kryzys demograficzny, który dotyka chińską gospodarkę, zwłaszcza w kontekście rosnącej liczby osób opuszczających rynek pracy.

Przewiduje się, że w ciągu najbliższej dekady około 300 milionów osób w wieku od 50 do 60 lat przejdzie na emeryturę, co stanowi duże wyzwanie dla systemu emerytalnego i rynku pracy.

Wiejski system emerytalny w Chinach, dlaczego różnice między miastem a wsią wciąż są tak duże

W debacie o reformie emerytur w Chinach często pomija się realia życia w obszarach wiejskich, a to właśnie tam problem zabezpieczenia na starość bywa najbardziej dotkliwy. Wiejski system emerytalny rozwijał się później niż rozwiązania miejskie i do dziś ma ograniczoną skuteczność, także z powodu niestabilnych dochodów mieszkańców wsi i częstszej pracy poza formalnym obiegiem. W praktyce wiele rodzin nadal opiera się na wsparciu międzypokoleniowym, co jest dziedzictwem ubiegłego stulecia, kiedy państwowe mechanizmy ochrony socjalnej były nierówne i mocno zależne od miejsca zamieszkania.

Warto podkreślić, że nawet jeśli formalnie istnieje możliwość opłacania składek, to wysokość świadczeń pozostaje niska, a średnia emerytura na wsi często nie pozwala na samodzielne utrzymanie. To szczególnie ważne w kontekście rosnących kosztów leczenia i opieki długoterminowej. Dla osób starszych kluczowe stają się więc dopłaty rodziny, praca dorywcza albo oszczędności, jeśli w ogóle udało się je zgromadzić. Reformy wieku emerytalnego mogą poprawić bilans finansowy systemu, ale bez wyrównywania różnic między wsią i miastem problem nierówności świadczeń będzie wracał.

Przedsiębiorstwa państwowe i „stare przywileje”, jak historyczny model zatrudnienia wpływa na dzisiejsze emerytury

Jednym z powodów, dla których chiński system emerytalny jest tak zróżnicowany, jest rola, jaką przez dekady pełniły przedsiębiorstwa państwowe. W modelu wywodzącym się z ubiegłego stulecia zatrudnienie w sektorze państwowym oznaczało nie tylko stabilną pracę, lecz także rozbudowane świadczenia socjalne, w tym lepsze zabezpieczenie na starość. W praktyce tworzyło to wyraźną granicę między pracownikami uprzywilejowanych zakładów a osobami zatrudnionymi poza tym systemem, zwłaszcza w mniejszych miastach i w obszarach wiejskich.

Skutki widać do dziś. Tam, gdzie zakłady państwowe miały silną pozycję, łatwiej było utrzymać ciągłość składek, a to przekładało się na wyższe świadczenia. W innych miejscach, gdzie dominowały krótkie formy zatrudnienia lub praca bez pełnej ewidencji, przyszłe świadczenia są znacznie słabsze, a średnia emerytura potrafi realnie odbiegać od kosztów życia. Dla osób starszych oznacza to większe ryzyko ubóstwa i większą zależność od rodziny. Dlatego reforma wieku emerytalnego jest tylko jednym elementem układanki. Równie ważne jest uporządkowanie zasad gromadzenia składek i wyrównywanie standardów między sektorami, tak aby historia miejsca pracy nie decydowała o jakości życia na emeryturze.

Zmiany w chińskim systemie emerytalnym – co planują władze?

Chiński system emerytalny stoi dziś przed ogromnymi wyzwaniami. Starzejące się społeczeństwo i spadająca liczba osób aktywnych zawodowo sprawiają, że rząd zapowiada stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego (problemy związane z konsekwencjami polityki jednego dziecka). Choć decyzje w tej sprawie budzą duże emocje, są one nieuniknione w kontekście długofalowego bilansowania systemu. W planach znajduje się nie tylko opóźnienie przejścia na emeryturę, ale także zmiany w sposobie naliczania składek i reformy funduszy emerytalnych w regionach. Zmiany te mają na celu zrównoważenie finansów i uniknięcie sytuacji, w której system nie będzie w stanie wypłacać świadczeń kolejnym pokoleniom mimo ich aktywności zawodowej.

Jak cudzoziemcy zatrudnieni w Chinach mogą ubiegać się o emeryturę?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, cudzoziemcy w wieku produkcyjnym zatrudnieni legalnie w Chinach również podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w tym składkom emerytalnym. W zależności od umowy bilateralnej między Chinami a krajem pochodzenia, możliwe jest uniknięcie podwójnego oskładkowania lub transfer składek. Aby cudzoziemiec mógł otrzymać świadczenie emerytalne w Chinach, musi przepracować tam określoną liczbę lat (zwykle 15). Co istotne, osoby planujące powrót do ojczyzny mogą również wnioskować o zwrot części zgromadzonych środków, choć zależy to od indywidualnych okoliczności i lokalnych regulacji.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_90679241_powiewaj%C4%85ca-flaga-chin-na-tle-b%C5%82%C4%99kitnego-nieba-renderowana-w-3d.html