Pracownica, która urodziła dziecko, powinna złożyć wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski. Ważne, aby zrobiła to w odpowiednim terminie, od tego bowiem zależy, w jakiej wysokości przyznany zostanie zasiłek macierzyński. Poniżej podpowiadamy, jak napisać wniosek.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_116696950_young-business-lady-try-to-work-with-newborn-baby-business-motherhood-concept.html
Urlopy związane z rodzicielstwem – ile trwają?
Urlop macierzyński i rodzicielski mają na celu zapewnienie opieki nad dzieckiem oraz umożliwienie rodzicom odpoczynku po porodzie. Z pierwszego z nich młoda mama korzysta najczęściej zaraz po porodzie. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego może z kolei przejść na urlop rodzicielski.
Standardowy czas trwania tych urlopów to 52 tygodnie: 20 tygodni na urlop macierzyński i 32 tygodnie na urlop rodzicielski.
Czas ten może ulec wydłużeniu w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie lub przysposobionych.
W przypadku narodzin lub adopcji więcej niż jednego dziecka, okres urlopu macierzyńskiego ulega wydłużeniu. Oto szczegóły:
1) przy narodzinach dwojga dzieci – 31 tygodni urlopu macierzyńskiego,
2) przy trojgu dzieci – 33 tygodnie,
3) przy czworgu dzieci – 35 tygodni,
4) przy pięciorgu dzieci – 37 tygodni.
Urlop macierzyński w przypadku adopcji dziecka
Zgodnie art. 183 Kodeksu pracy z urlopu macierzyńskiego może skorzystać również pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej. Ma on prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:
1) w przypadku przyjęcia jednego dziecka – 20 tygodni,
2) w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci – 31 tygodni,
3) w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci – 33 tygodni,
4) w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci – 35 tygodni,
5) w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci – 37 tygodni.
Okres ten nie może trwać dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.
Urlop rodzicielski
Od 26 kwietnia 2023 roku zmieniono również liczbę tygodni urlopu rodzicielskiego, który w zależności od liczby dzieci wygląda następująco:
1) w przypadku urodzenia jednego dziecka – 41 tygodni,
2) przy narodzinach więcej niż jednego dziecka – 43 tygodnie.
Wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego może być złożony raz lub kilkukrotnie, jeśli urlop ten wykorzystywany ma być w maksymalnie 5 częściach.
Warto także pamiętać, że praca w czasie urlopu rodzicielskiego jest możliwa, gdy pracownik wykonuje dla pracodawcy obowiązki w wymiarze nie większym niż niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.
Rodzice dzieci posiadających tzw. zaświadczenie „Za życiem” mogą liczyć na jeszcze dłuższy wymiaru urlopu rodzicielskiego:
1) przy urodzeniu jednego dziecka – 65 tygodni,
2)przy narodzinach więcej niż jednego dziecka – 67 tygodni.
Dodatkowy urlop macierzyński
Ponadto, od listopada 2024 roku wprowadzono dodatkowy urlop macierzyński dla rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie lub z niską masą urodzeniową.
Dodatkowy urlop jest naliczany w systemie „tydzień za tydzień” i zależy od czasu, jaki dziecko spędziło w szpitalu. W przypadku wcześniaków, rodzice mogą otrzymać dodatkowy urlop w wymiarze:
1) do 15 tygodni dla dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub ważących mniej niż 1000 g,
2) do 8 tygodni dla dzieci urodzonych między 28. a 36. tygodniem ciąży, wymagających hospitalizacji do 8. tygodnia życia.
Jeśli dziecko urodzi się po 37. tygodniu ciąży, a po porodzie wymaga hospitalizacji, dodatkowy urlop macierzyński będzie wynosił tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, pod warunkiem, że hospitalizacja trwała co najmniej 2 dni.
Urlop ojcowski
Urlop ojcowski to prawo, które przysługuje wyłącznie ojcu dziecka, niezależnie od tego, czy matka korzysta z innych urlopów związanych z narodzinami dziecka. Jest to samodzielne uprawnienie, które nie zależy od statusu zawodowego matki, a także przysługuje, gdy matka nie jest pracownicą.
Ojcowie mogą skorzystać z urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni. Okres ten można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia, a w przypadku adopcji – do 12 miesięcy od momentu uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu dziecka.
Ojcowie mają również prawo do tego urlopu, jeżeli dziecko zostało przysposobione, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.
Urlop ojcowski można wykorzystać w jednym lub dwóch okresach, z których każdy musi trwać co najmniej tydzień. To elastyczne rozwiązanie daje ojcom możliwość lepszego dopasowania urlopu do potrzeb rodziny.
Aby skorzystać z urlopu ojcowskiego, pracownik musi złożyć odpowiedni wniosek, który może być dostarczony w formie papierowej lub elektronicznej. Wniosek należy złożyć najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Po zakończeniu urlopu ojcowskiego pracodawca ma obowiązek przywrócić ojca dziecka do pracy na tym samym stanowisku lub, jeśli to niemożliwe, zaproponować stanowisko równorzędne, które będzie miało co najmniej tak samo korzystne warunki, jak przed rozpoczęciem urlopu.
Sprawdź również: Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim: jak się przygotować, jak może pomóc pracodawca?
Wniosek o urlop macierzyński – jak go napisać?
Złożenie wniosku o urlop macierzyński jest obowiązkowe, aby pracownica mogła uzyskać prawo do pobierania zasiłku macierzyńskiego. Wniosek taki powinien być skierowany do pracodawcy na piśmie i zawierać niezbędne informacje, które umożliwią pracodawcy udzielenie urlopu zgodnie z przepisami prawa.
W pierwszej kolejności, należy wskazać datę rozpoczęcia urlopu. Najczęściej jest to dzień porodu lub dzień po narodzinach dziecka, w przypadku wcześniejszego zgłoszenia daty porodu.
Warto pamiętać, że urlop macierzyński powinien zostać zgłoszony co najmniej 21 dni przed jego rozpoczęciem, jeśli to możliwe. W sytuacji, gdy urlop jest związany z adopcją, konieczne jest wskazanie daty przyjęcia dziecka.
Wniosek powinien także zawierać dane pracownika (imię, nazwisko, PESEL), datę porodu (lub przyjęcia dziecka), a także w przypadku sytuacji wymagających dodatkowego urlopu, informacji na temat liczby dzieci.
Pracodawca na podstawie wniosku ma obowiązek udzielenia urlopu, a po jego zakończeniu, przyznanie zasiłku macierzyńskiego na podstawie zgłoszonego wniosku.
Wniosek o urlop macierzyński – co powinien zawierać?
Wniosek o urlop macierzyński powinien zawierać wszystkie niezbędne dane, aby pracodawca mógł prawidłowo udzielić pracownicy tego uprawnienia. Oprócz podstawowych informacji o pracowniku oraz pracodawcy, w dokumencie należy uwzględnić:
1) Imię i nazwisko dziecka
2) Datę urodzenia dziecka
3) Okresy, w których pracownica planuje skorzystać z urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego
4) Oświadczenie, że drugi rodzic nie będzie korzystał z urlopu rodzicielskiego (jeśli dotyczy)
Złożenie poprawnie wypełnionego wniosku pozwala na uzyskanie zasiłku macierzyńskiego na odpowiednich warunkach. Gotowy wzór wniosku można znaleźć na stronie internetowej ZUS w sekcji zawierającej formularze dotyczące zasiłku macierzyńskiego.
Wniosek o urlop macierzyński – kiedy go złożyć?
Chociaż przepisy nie określają dokładnego terminu składania wniosku o urlop macierzyński, dokument ten należy złożyć w odpowiednim czasie, aby uzyskać pełne świadczenia.
Urlop macierzyński przysługuje pracownicy od dnia porodu, jednak wniosek o urlop rodzicielski powinien być złożony w ciągu 21 dni od dnia porodu. Jest to ważne dla ustalenia wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Jeżeli pracownica dostarczy wniosek w terminie 21 dni, przez cały okres urlopu rodzicielskiego otrzyma zasiłek w wysokości 81,5% podstawy wymiaru. Z kolei, jeśli nie skorzysta z tego wynagrodzenia w pełni, może ubiegać się o wyrównanie do 100% podstawy wymiaru zasiłku.
W przypadku, gdy zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego nie wynosi 81,5%, zasiłek za tę część urlopu zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru.
W jakiej formie złożyć wniosek o urlop macierzyński?
Od kwietnia 2023 roku pracownica ma możliwość złożenia wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego w formie pisemnej lub elektronicznej. Wybór formy składania dokumentu zależy od preferencji pracownika oraz ustaleń w firmie.
Jeśli pracownik decyduje się na formę papierową, wniosek należy dostarczyć osobiście lub za pośrednictwem poczty. Alternatywnie, wniosek może być złożony elektronicznie, co jest wygodnym rozwiązaniem, szczególnie w dobie cyfryzacji i pracy zdalnej.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_53116954_r%C4%99ka-z-pi%C3%B3rem-nad-formularzem-zg%C5%82oszeniowym.html
