Ableizm w pracy: co to jest? Przykłady ableizmu – jak mu zapobiegać?

Ableizm to przykre zjawisko, które wciąż możemy obserwować w społeczeństwie. Wrogie nastawienie do osób niepełnosprawnych jest obecne również na rynku pracy. Jak zapobiegać ableizmowi? Wiele organizacji podjęło szereg pozytywnych działań, które zaczęły przynosić skutki, jednak problem w dalszym ciągu jest widoczny.

Ableizm – co to jest?

Osoby niepełnosprawne muszą mierzyć się z wieloma utrudnieniami. Niestety większość z barier tworzą ludzie i ich nieodpowiedni stosunek do drugiego człowieka. Dyskryminacja osób niepełnosprawnych trwa od starożytności i mimo tego, że żyjemy w XXI wieku, wciąż jest obecna w naszym społeczeństwie.

Niechęć do nawiązania kontaktu i dyskryminacja osób z pewnymi dysfunkcjami to ableizm, z którym od wielu lat walczy wiele organizacji, aby ułatwić osobom z niepełnosprawnościami rozwój kariery zawodowej w wybranej branży. 

Ableizm: definicja

Ableizm to dyskryminacja osób niepełnosprawnych, charakteryzująca się wrogim nastawieniem i niechęcią do nawiązania z nimi relacji międzyludzkich. Głównym objawem ableizmu jest błędne postrzeganie osoby z niepełnosprawnością jako kogoś gorszego od ludzi pełnosprawnych. Ableiści gorzej traktują wybrane jednostki tylko dlatego, że mają jakąś niepełnosprawność, przez której pryzmat negatywnie oceniają daną osobę, nie biorąc pod uwagę jej cech charakteru, wykształcenia czy osobowości.

Zobacz też: Niepełnosprawni na polskim rynku pracy

Ableizm na rynku pracy

Rynek pracy wciąż się zmienia i stara przystosować do osób niepełnosprawnych. Wielu pracodawców coraz chętniej zatrudnia w szeregi swojej firmy kandydatów z orzeczeniem o niepełnosprawności. Powstaje wiele ciekawych inicjatyw, zachęcających do kierowania ofert pracy w stronę niepełnosprawnych.

Niestety, mimo szczerych chęci osób z niepełnosprawnością do podjęcia stałego zatrudnienia, wielu właścicieli firm nie decyduje się na ten krok i dyskryminuje ich podczas rekrutacji. Mimo że firmy mogą pozyskać szereg dofinansowań w związku z przyjęciem do pracy osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności, to pracodawcy stosunkowo rzadko decydują się na to rozwiązanie.

Ableizm w pracy – przykłady

Ableizm w miejscu pracy przejawia się na różne sposoby, często bezpośrednio wpływając na dostęp do możliwości zawodowych osób z niepełnosprawnościami. Przykładem może być oferowanie im zadań niedostosowanych do ich fizycznych zdolności lub całkowite ignorowanie ich kompetencji i doświadczenia. Na przykład podczas rekrutacji czy przyznawania awansów osoby z niepełnosprawnością są czasem pomijane, mimo że spełniają wszystkie wymagania i mają odpowiednie kompetencje.

Dyskryminujące zachowania mogą również objawiać się w języku – określenia takie jak „kaleka” czy „upośledzony” deprecjonują pracowników, wpływając negatywnie na ich postrzeganie w firmie. Kolejny przykład to niedostosowane środowisko pracy – brak wind, podjazdów czy szerokich przejść jest oznaką ableizmu, gdyż ogranicza swobodny dostęp do przestrzeni biurowych.

Dodatkowo, ableizm może mieć wymiar finansowy. Pracodawcy zatrudniający osoby z niepełnosprawnością mogą otrzymać wsparcie na ich wynagrodzenia, jednak jeśli fundusze te nie trafiają na potrzeby tych pracowników, dochodzi do nadużyć i łamania praw.

Ableizm podczas rekrutacji osób niepełnosprawnych

W przypadku, gdy posady nie dostaje osoba, która posiada odpowiednie kwalifikacje i umiejętności tylko dlatego, że np. porusza się na wózku inwalidzkim, to mamy do czynienia z ableizmem na rynku pracy. Gorsze traktowanie takich kandydatów nie powinno mieć miejsca w żadnej branży, a obowiązkiem rekruterów jest jednakowe podejście do wszystkich zgłoszeń i ocena ochotników na dane stanowisko przez pryzmat posiadanych kwalifikacji, a nie czynników zewnętrznych, które nie wpływają na jakość wykonywanych obowiązków.

Szukasz nowego zatrudnienia w województwie wielkopolskim? Sprawdź najnowsze oferty pracy w Poznaniu na GoWork.pl!

Jak zapobiegać ableizmowi?

Dyskryminacja osób niepełnosprawnych znacznie obniża ich poczucie własnej wartości i negatywnie wpływa na ich zdolność nawiązywania kontaktów i budowanie relacji międzyludzkich. Wiele fundacji oraz organizacji rządowych walczy z ableizmem i stara się edukować społeczeństwo w kwestii podejścia do osób niepełnosprawnych.

To, że ktoś posiada jakąś dysfunkcję, nie powinno być postrzegane jako cecha negatywna, a traktowanie innych ludzi jak gorszych od siebie to brak szacunku względem drugiego człowieka. Nierówne traktowanie i wrogie nastawienie sprzyja depresji i może doprowadzić do załamania nerwowego.

Ableizm na rynku pracy zwiększa bezrobocie osób niepełnosprawnych i mimo działań aktywizacyjnych organizowanych przez pobliskie urzędy pracy i oferowanych dofinansowań wynagrodzenia, w dalszym ciągu trudno znaleźć im stałe zatrudnienie. Tworzona przez społeczeństwo bariera sprawia, że osoby z niepełnosprawnościami muszą mierzyć się z szeregiem przeciwności zawodowych, które nie powinny mieć miejsca w żadnej branży.

Jak zminimalizować ableizm w swoim otoczeniu?

Jak walczyć z dyskryminacją? Bądź otwarty na rozmowę z osobami niepełnosprawnymi, prowadź szczery dialog i nie skupiaj się na niepełnosprawności, tylko osobowości i charakterze współrozmówcy. Osoby z dysfunkcją zasługują na równe traktowanie, nie oczekują, abyś się nad nimi użalał czy litował, ale podchodził z należytym szacunkiem i odpowiednim nastawieniem.

Pamiętaj, że swoim zachowaniem możesz dać przykład innym i zmienić postrzeganie osób z niepełnosprawnością. Im więcej osób weźmie dobry przykład, tym szybciej pozbędziemy się ableizmu w społeczeństwie.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_105800527_disabled-business-man-in-wheelchair-working-in-the-office.html