Felczer to zawód medyczny, który wymaga specjalistycznej wiedzy i zdobycia odpowiednich kwalifikacji. Jak zostać felczerem i gdzie uzyskać niezbędne uprawnienia? Jakie zabiegi może wykonywać osoba zatrudniona na tym stanowisku? Zobacz, kim jest felczer i poznaj specyfikę tego zawodu.

Newsletter dla pracodawców

Dołącz do newslettera dla pracodawców i bądź na bieżąco!

Administratorem danych jest GoWork.pl Serwis Pracy sp. z o.o. Dane osobowe przetwarzane są w celu wysyłki powiadomień na temat wskazanej firmy (na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) RODO – zgoda). Zgoda może być w dowolnym momencie wycofana. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Więcej informacji na temat przetwarzania danych znajduje się w Regulaminie.

Słowo „felczer” pochodzi z języka niemieckiego (Feldscher) i oznacza chirurga polowego. Kiedyś taka profesja była związana z osobą bez wykształcenia medycznego, która wykonywała zabiegi chirurgiczne w wojsku. Później zawód felczera związany był z ludźmi wykonującymi proste zabiegi i prace udzielane w pomocy medycznej. Felczer – kto to jest? Jak wygląda ten zawód w Polsce? Czy kandydat, który uzyskał prawo wykonywania zawodu za granicą, może go podjąć w naszym kraju? Jakie czynności dotyczą zawodu felczera? Poznaj odpowiedzi na te pytania w poniższym artykule.

Felczer – kto to jest?

Felczer to zawód, który uprawnia do świadczenia pomocy medycznej chorym i potrzebującym. Osoba na tym stanowisku w mniejszym niż lekarz stopniu może służyć pomocą, bowiem ma niższe kwalifikacje i nie jest zobligowana do ukończenia studiów medycznych. Podstawowe obowiązki odnoszące się do tego zawodu to badanie krwi, robienie wymazów, a także kwestie związane z wystawianiem recept i zwolnień lekarskich. Taka osoba udziela świadczeń zdrowotnych, które nie wymagają specjalistycznej opieki lekarskiej i są niezbędne w nagłych przypadkach.

Felczer w Polsce

W Polsce nie kształci się już nowych felczerów, zarobki lekarzy są bardziej satysfakcjonujące i osoby zainteresowane pracą w służbie zdrowia wybierają medycynę. W związku z tym zawód stracił na popularności, jednak wciąż można spotkać osoby, które wykonują tę pracę.

Kto może wykonywać zawód felczera – ustawa

Dokładne wymagania wobec kandydata starającego się o wykonywanie zawodu felczera określa ustawa o zawodzie felczera z dnia 20 lipca 1950 roku. Według art. 1 ustawy:

„1. Minister właściwy do spraw zdrowia potwierdza w drodze decyzji kwalifikacje zawodowe felczera osobom, które posiadają dyplom wydany w państwie innym niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, uznany w Rzeczypospolitej Polskiej za równoważny na podstawie umów międzynarodowych lub odrębnych przepisów.

2. Naczelna Rada Lekarska przyznaje prawo wykonywania zawodu i używania tytułu felczera osobom, które:

1) ukończyły liceum felczerskie lub szkołę felczerską w Polsce albo

2) posiadają decyzję, o której mowa w ust. 1, oraz dyplom wydany w państwie innym niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, uznany w Rzeczypospolitej Polskiej za równoważny na podstawie umów międzynarodowych, albo

3) posiadają kwalifikacje do wykonywania zawodu felczera nabyte w państwie członkowskim Unii Europejskiej innym niż Rzeczpospolita Polska, uznane na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych (Dz. U. Nr 87, poz. 954, z 2002 r. Nr 71, poz. 655 oraz z 2003 r. Nr 190, poz. 1864) oraz

4) posiadają pełną zdolność do czynności prawnych,

5) posiadają stan zdrowia pozwalający na wykonywanie zawodu felczera,

6) władają językiem polskim w mowie i w piśmie, w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu felczera,

7) przedstawią zaświadczenie wydane przez odpowiednie władze państwa, w którym został wydany dyplom, że posiadają na terenie tego państwa prawo do wykonywania zawodu felczera, które nie zostało zawieszone ani którego nie zostali pozbawieni, oraz że nie toczy się przeciwko nim postępowanie w sprawach pozbawienia albo zawieszenia prawa wykonywania zawodu”.

Sprawdź też: Jak sobie radzić z pracą zmianową? Jaki ma ona wpływ na zdrowie?

Prawo do wykonywania zawodu felczera

Chcąc zostać felczerem, nie wystarczy ukończyć odpowiednią szkołę. Aby zyskać prawo wykonywania zawodu felczera, trzeba spełnić określone warunki. Zawód ten, podobnie jak inne profesje medyczne, podlega odpowiednim instytucjom.

Aby działać w zawodzie felczera, należy uzyskać prawo do wykonywania zawodu. Taki status przyznaje Naczelna Rada Lekarska. Każdy, kto uzyskał prawo wykonywania zawodu musi również otrzymać wpis w Centralny Rejestr Felczerów. Felczer, który ma prawo wykonywania zawodu, ale nie wykonuje go przez 5 lat, traci prawo do wykonywania zawodu felczera i może być wykreślony z Centralnego Rejestru Felczerów. Od dnia 1 stycznia 2022 r. nie przyznaje się już w Polsce prawa wykonywania zawodu felczera.

Zawód felczera w Polsce według prawa

Kilka lat temu zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw. Na jej podstawie określono, że nie przewiduje się już możliwości nadawania prawa wykonywania zawodu felczera nowym osobom po dniu 8 sierpnia 2020 r. W związku z tym osoba z dyplomem felczera, który uzyskała poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie może starać się o prawo wykonywania zawodu felczera w Polsce.

Jak zostać felczerem?

Od lat 70. w Polsce zaczęto kształcić w tym kierunku. W przeszłości odpowiednie kwalifikacje do pracy w tym zawodzie dawało liceum felczerskie. Osoby, które ukończyły odpowiednią szkołę, mogły pracować na tym stanowisku i miały stosowne uprawnienia do pomocy osobom chorym i potrzebującym. Niestety od wielu lat zdobycie potrzebnych kwalifikacji w kraju jest niemożliwe, a chętni do pracy w tym zawodzie muszą uczyć się za granicą.

Felczer – kształcenie za granicą

Ze względu na coraz mniejszą liczbę wykwalifikowanych pracowników medycznych w Polsce i trudną drogę naukową do kariery lekarza, coraz więcej osób wybiera zawód felczera medycznego i wyjeżdża za granicę, aby tam zdobyć niezbędne uprawnienia. Popularnym kierunkiem kształcenia przyszłych pracowników służby zdrowia jest Ukraina, Kazachstan, Białoruś i Rosja.

Ilu jest felczerów w Polsce?

W zawodzie felczera w ostatnich latach pracowało coraz mniej osób. Ostatnie dane z Centralnego Rejestru Felczerów pochodzą z 30 kwietnia 2018 roku. Wtedy 743 osoby miały wykształcenie odpowiednie dla tego zawodu. Mimo że uprawnienia felczera są dość szerokie i obejmują cenne dla rynku pracy umiejętności, aktywnych zawodowo było tylko 211 felczerów.

Szukasz nowego zatrudnienia w województwie mazowieckim? Odwiedź zakładkę praca Radom na GoWork.pl i aplikuj na najciekawsze oferty pracy w Twojej okolicy!

Felczer medyczny: uprawnienia

Zgodnie ze znowelizowaną ustawą z dnia 20 lipca 1950 roku, osoby pracujące w zawodzie felczera mają następujące uprawnienia medyczne:

1) ocena stanu pacjenta;

2) orzekanie o czasowej niezdolności do pracy pacjenta;

3) diagnozowanie, wdrożenie leczenia i możliwość przepisywania recept na leki i wyroby medyczne;

4) możliwość wykonywania znieczulenia miejscowego;

5) wykonywanie resuscytacji krążeniowo-oddechowej,

6) wykonywanie defibrylacji ręcznej pod kontrolą EKG, kaniulacji, cewkowania;

7) podawanie leków drogą dożylną, domięśniową, podskórną i wziewną;

8) wykonywanie sondy żołądkowej, lewatywy, płukania żołądka;

9) pobieranie krwi do badań laboratoryjnych;

10) pobieranie wymazów z gardła i nosa np. podczas testu obecność na COVID 19;

11) opieka medyczna podczas transportu chorego.

W przypadku starszego felczera ma on również prawo do wystawienia karty zgonu pacjenta pod nieobecność lekarza.

Felczer: wykonywanie szczepień ochronnych

Ponadto felczer ma stosowne uprawnienia do wydawania różnych orzeczeń o stanie zdrowia pacjenta. Co więcej, wykwalifikowane osoby wpisane w centralny rejestr felczerów mają prawo do wykonywania szczepień ochronnych. Pod nadzorem lekarza osoby zatrudnione na tym stanowisku mogą również asystować podczas operacji chirurgicznych oraz wykonywać drobne zabiegi chirurgiczne.

Felczer a tajemnica zawodowa

Felczer, podobnie jak inni specjaliści z branży medycznej, jest zobowiązany do przestrzegania tajemnicy zawodowej. Oznacza to, że nie może ujawniać informacji dotyczących stanu zdrowia swoich pacjentów osobom postronnym. Naruszenie tego obowiązku wiąże się z odpowiedzialnością karną, co podkreśla wagę zachowania dyskrecji w tej profesji.

Istnieją jednak określone wyjątki, w których felczer może być zwolniony z dochowania tajemnicy. Jedną z takich sytuacji jest konieczność przekazania informacji lekarzowi sprawującemu nad nim nadzór. Dzięki temu lekarz może zapoznać się z przebiegiem leczenia pacjenta i, jeśli to konieczne, wprowadzić odpowiednie zmiany w procesie terapeutycznym. Takie rozwiązanie zapewnia ciągłość i skuteczność opieki medycznej, jednocześnie podkreślając, że tajemnica zawodowa jest zasadą nienaruszalną w większości innych sytuacji.

Gdzie może pracować felczer?

Kilkadziesiąt lat temu zawód felczera był bardzo powszechny w Polsce i swoją rangą oraz doświadczeniem zapewnił sobie pozycję między wykwalifikowanymi pielęgniarkami a lekarzami internistami. Gdzie może pracować felczer? Osoby z tym wykształceniem mogły starać się o pracę w przychodniach lekarskich, punktach szczepień, izbach wytrzeźwień oraz miejscach Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej w szpitalach.

Przyszłość zawodu felczera

Choć zawód felczera jest w Polsce prawie wymarły, przywrócenie kształcenia i nadawania prawa do wykonywania zawodu byłoby dobrym rozwiązaniem dla problemów z brakami kadrowymi w ochronie zdrowia. Felczer stanowiłby cenną pomoc dla pracy nie tylko lekarzy, ale też pielęgniarek, a nawet ratowników medycznych.

Podejmowano również próby reaktywacji zawodu poprzez zgłaszane petycje, gdzie wnioskowano o utworzenie zawodu felczera przedlekarskiego i powrotu kształcenia felczerów. Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi potwierdzało jednak, że nie planuje wznowienia kształcenia przygotowującego do tej profesji, tłumacząc to transformacją kształcenia w zawodach medycznych.

Jakie są aktualne wymagania edukacyjne dla felczerów w Polsce?

Aby zostać felczerem w Polsce, niezbędne jest ukończenie szkoły medycznej lub studium policealnego o kierunku ratownictwa medycznego. Obecnie zawód ten nie jest już tak popularny jak dawniej, a liczba placówek oferujących takie kierunki jest ograniczona. Warto jednak zauważyć, że w niektórych krajach europejskich zawód felczera wciąż funkcjonuje, ale pod innymi nazwami, jak np. paramedyk czy asystent lekarza. W Polsce osoby z wykształceniem felczerskim mogą pracować głównie w pogotowiu ratunkowym lub przychodniach zdrowia, gdzie wykonują zadania pomocnicze pod nadzorem lekarzy.

Kwalifikacje felczera a standardy wykonywania świadczeń w stanach zagrożenia życia

W praktyce najwięcej pytań budzą nie same formalności, ale to, jak realnie wyglądają kwalifikacje felczera i gdzie przebiega granica między samodzielnym działaniem a koniecznością wsparcia lekarza. Warto pamiętać, że felczer wykonuje świadczenia zdrowotne w oparciu o przepisy prawa oraz zakres uprawnień wynikający z ustawy i aktów wykonawczych. W codziennej pracy najważniejszym kryterium jest bezpieczeństwo pacjenta, zwłaszcza w stanach zagrożenia życia oraz w nagłych wypadkach, gdy liczy się szybka ocena sytuacji, podjęcie działań ratujących życie i właściwe przekazanie pacjenta do dalszego leczenia.

Felczer może wykonywać czynności, które w wielu miejscach systemu ochrony zdrowia stanowią realne odciążenie dla lekarzy, szczególnie tam, gdzie dostęp do lekarza jest ograniczony, a pacjenci wymagają natychmiastowej pomocy. W takich sytuacjach znaczenie mają zarówno kompetencje praktyczne, jak i umiejętność pracy według procedur. W działaniach nagłych kluczowe jest rozpoznanie, czy pacjent wymaga natychmiastowego transportu i interwencji specjalistycznej, czy można bezpiecznie wdrożyć pomoc w ramach uprawnień.

W kontekście standardów postępowania istotne jest także, że część zasad organizacyjnych i proceduralnych może wynikać z dokumentów wydawanych przez instytucje nadzorcze oraz z praktyki systemowej, w tym z wytycznych interpretowanych przez środowisko lekarskie. W dyskusjach o statusie zawodu regularnie pojawia się rola organów samorządu, w tym instytucji takich jak naczelną izbę lekarską, ponieważ w Polsce kwestie prawa wykonywania zawodu, rejestrów oraz odpowiedzialności zawodowej są silnie powiązane z nadzorem nad zawodami medycznymi. Z perspektywy pacjenta ma to jeden cel, zapewnić, aby osoba udzielająca pomocy działała w granicach prawa i kompetencji, zwłaszcza wtedy, gdy sytuacja jest krytyczna.

Rozporządzenie ministra zdrowia a medycyna pracy i reforma systemu ochrony zdrowia

W ostatnich latach dyskusja o zawodach medycznych coraz częściej dotyka tego, jak zmieniają się potrzeby systemu i jakie luki kadrowe trzeba uzupełniać. W tym kontekście warto rozumieć, że część zasad wykonywania świadczeń, wymaganych dokumentów oraz organizacji pracy bywa doprecyzowana poprzez rozporządzenie ministra zdrowia. Takie akty wykonawcze nie tworzą zawodu od zera, ale mogą porządkować procedury, doprecyzować wymagania formalne i wskazać, w jakich warunkach określone czynności mogą być realizowane. Dla osób, które rozważają ścieżkę felczerską za granicą i myślą o pracy w Polsce, ma to znaczenie praktyczne, bo pozwala zrozumieć, jak państwo opisuje role poszczególnych zawodów i jak wygląda odpowiedzialność za pacjenta.

Często pomijanym wątkiem jest obszar zakresu medycyny pracy, w którym liczy się nie tylko wiedza kliniczna, ale też znajomość procedur, dokumentacji i zasad orzecznictwa. W tym obszarze system jest szczególnie wrażliwy na jakość i standardy, ponieważ decyzje wpływają na dopuszczenie do pracy, bezpieczeństwo pracownika i obowiązki pracodawcy. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli ktoś ma doświadczenie medyczne, nie zawsze może wykonywać określone czynności bez spełnienia warunków formalnych, a te warunki wynikają z regulacji i sposobu ich interpretacji.

W tle tych zmian pojawia się również temat związany z reformą służby zdrowia, ponieważ każda przebudowa systemu, nawet częściowa, wpływa na to, jakie kompetencje są najbardziej potrzebne i jak rozkładają się zadania między lekarzami, pielęgniarkami, ratownikami i innymi zawodami medycznymi. W okresach napięć kadrowych rośnie znaczenie zawodów, które potrafią działać sprawnie w terenie, w punktach pierwszego kontaktu oraz w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji, czyli znów w stanach zagrożenia życia i w nagłych wypadkach. Właśnie dlatego temat felczerów wraca w debacie publicznej, a rozmowa o tym, jakie powinny być kwalifikacje felczera, coraz częściej dotyczy nie historii zawodu, lecz realnych potrzeb pacjentów i możliwości systemu.

Jakie są perspektywy zawodowe dla felczerów w Polsce i za granicą?

Felczerzy w Polsce mają ograniczone możliwości rozwoju zawodowego, głównie ze względu na zmiany w przepisach dotyczących opieki zdrowotnej. W praktyce oznacza to, że wiele osób z wykształceniem felczerskim decyduje się na przekwalifikowanie lub kontynuację nauki na kierunkach pielęgniarskich lub ratowniczych. Jednak za granicą, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Niemczech czy Skandynawii, istnieje większe zapotrzebowanie na paramedyków oraz asystentów lekarzy. Dlatego osoby zainteresowane pracą za granicą mogą rozważyć uzyskanie uznania kwalifikacji lub uzupełnienia wykształcenia, co zwiększa ich szanse na atrakcyjne zatrudnienie.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_25769201_bezpo%C5%9Brednio-pod-portretem-zespo%C5%82u-medycznego-sobie-maski-i-peelingi-w-operacji-pokojowej.html