Umowa użyczenia lokalu to jedna z form umowy cywilnoprawnej, która w ostatnich latach zyskuje na popularności, szczególnie w branży nieruchomości. Jest to dokument, który reguluje zasady korzystania z lokalu, ale w odróżnieniu od umowy najmu, jest bezpłatny. W poniższym artykule wyjaśnimy, czym dokładnie jest umowa użyczenia lokalu, jakie elementy powinna zawierać oraz jakie są jej główne różnice w porównaniu do umowy najmu.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_114489905_nowy-dom-zabawna-m%C5%82oda-para-cieszy-si%C4%99-i-%C5%9Bwi%C4%99tuje-przeprowadzk%C4%99-do-nowego-domu-szcz%C4%99%C5%9Bliwa-para-w.html
Umowa użyczenia lokalu – co to jest?
Umowa użyczenia lokalu to porozumienie, w którym osoba zwana użyczającym zgadza się na nieodpłatne udostępnienie swojego lokalu mieszkalnego osobie biorącej do używania. Tego rodzaju umowa może być zawarta na czas określony lub nieokreślony.
Użyczającym jest osoba, która oddaje w używanie lokal, a biorącym do używania jest ta, która korzysta z lokalu w sposób określony w umowie. Często jest to sytuacja, w którym swoim bliskim pozwala się korzystać z danego lokalu mieszkalnego.
Kodeks cywilny nie wymaga szczególnej formy zawarcia umowy użyczenia, co oznacza, że umowa może być zawarta zarówno na piśmie, jak i ustnie, chociaż pisemna forma daje większą pewność co do warunków umowy.
Ważną cechą charakterystyczną tego typu umowy jest nieodpłatność – biorący lokal nie ma obowiązku płacenia za jego użytkowanie, co czyni umowę użyczenia inną niż umowę najmu.
Umowa użyczenia lokalu a umowa najmu – różnice
Główną różnicą między umową użyczenia a umową najmu jest charakter nieodpłatny. W przypadku najmu, wynajmujący oddaje lokal w zamian za opłatę – czynsz, który musi być regularnie płacony przez najemcę. Z kolei umowa użyczenia obejmuje bezpłatne używanie, co oznacza, że biorący do używania lokal nie płaci za jego użytkowanie.
Różnica ta wpływa także na odpowiedzialność za stan lokalu. W przypadku umowy najmu, wynajmujący ma prawo oczekiwać, że najemca będzie dbał o lokal na odpowiednim poziomie, a odpowiedzialność najemcy za stan rzeczy może być bardziej rygorystyczna, ponieważ wynajmujący pobiera czynsz.
Natomiast w umowie użyczenia, ponieważ nie ma odpłatności, odpowiedzialność za stan lokalu jest mniej surowa. W tym przypadku użyczający i biorący do używania mają większą swobodę w ustaleniu, w jakim stopniu biorący do używania będzie odpowiedzialny za utrzymanie lokalu.
Zwykle użyczający jest odpowiedzialny za wady przedmiotu umowy, w przypadku, gdy były one przyczyną szkody u użytkującego lokal. Tutaj użyczający wie o wadzie lokalu, jednak ukrył takie informacje przed drugą stroną umowy.
Obowiązki obu stron umowy użyczenia lokalu
Umowa użyczenia mieszkania lub innego lokalu, mimo swojej bezpłatnej natury, wiąże się z określonymi obowiązkami dla obu stron. Zarówno osoba użyczająca lokal, jak i ta, która z niego korzysta, muszą wypełniać swoje zobowiązania, aby umowa mogła być skutecznie wykonana.
Obowiązki użyczającego
Użyczający, mimo że nie otrzymuje wynagrodzenia za oddanie lokalu, ma pewne obowiązki względem biorącego do używania. Najważniejszym z nich jest odpowiedzialność za ukryte wady lokalu, które mogą spowodować szkodę.
Jeżeli biorący do używania nie dostrzegł wad, które uniemożliwiły mu pełne korzystanie z lokalu, może domagać się odszkodowania. Ponadto, użyczający odpowiada za to, aby lokal był dostępny w dobrym stanie, gotowy do użytku, bez żadnych ukrytych, niewidocznych dla biorącego usterek.
Zobacz też: Wynajem mieszkania na działalność gospodarczą – jak to zrobić? Czy czynsz można wrzucić w koszty?
Obowiązki biorącego do użyczenia
Biorący do używania lokal ma obowiązek korzystać z niego zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie ma prawa przekazywać go osobom trzecim bez zgody użyczającego. Chociaż umowa użyczenia jest nieodpłatna, biorący ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu, takie jak opłaty za media (gaz, woda, prąd).
Natomiast nie odpowiada za zużycie lokalu wynikające z normalnego użytkowania. W przypadku uszkodzenia lokalu wskutek niewłaściwego użytkowania, biorący zobowiązany jest pokryć koszty naprawy.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_106730344_biznesmeni-odmawiaj%C4%85-zap%C5%82aty-za-%C5%9Bwiadczenia-kt%C3%B3re-sprawiaj%C4%85-%C5%BCe-dzia%C5%82a-szybciej-ni%C5%BC-inni-koncepcja.html
Co zawiera umowa użyczenia lokalu?
Chociaż Kodeks cywilny nie przewiduje szczególnego wzoru umowy użyczenia, istnieje kilka kluczowych elementów, które powinny znaleźć się w takiej umowie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich:
Strony umowy
Umowa musi precyzyjnie określać strony, które ją zawierają. Jeśli są to osoby fizyczne, należy podać ich pełne dane: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres zamieszkania, numer PESEL oraz numer dokumentu tożsamości.
W przypadku zawierania umowy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, należy podać nazwę firmy oraz numer NIP. Jeśli umowa jest zawierana ze spółką, konieczne będzie wskazanie jej siedziby, numeru KRS i osób uprawnionych do reprezentacji.
Opis przedmiotu
W umowie należy szczegółowo opisać lokal, który jest przedmiotem użyczenia. Powinien być wskazany jego adres, powierzchnia, liczba pomieszczeń oraz inne istotne cechy, które mogą być istotne dla użytkownika.
Stan techniczny
Umowa powinna zawierać oświadczenie stron, że stan techniczny lokalu jest im znany i odpowiada określonym wymaganiom. Taki zapis chroni obie strony przed późniejszymi roszczeniami.
Czas trwania umowy
W dokumencie musi zostać wskazany okres, na jaki umowa użyczenia została zawarta. Może być zawarta na czas określony lub nieokreślony. Ważne jest, aby w dokumencie określić, na jak długo lokal zostaje użyczony. Dzięki temu strony mają pewność co do obowiązujących warunków i terminów.
Koszty i wynagrodzenie za użyczenie
Choć umowa użyczenia jest nieodpłatna, w umowie należy zawrzeć zapisy dotyczące kosztów związanych z utrzymaniem użyczonego przedmiotu, takich jak opłaty za media, które pokrywa biorący do używania. Użyczający nie pobiera wynagrodzenia za użyczenie lokalu, ale może wskazać, które opłaty będą obowiązywać.
Podpisy stron
Na końcu dokumentu swój podpis muszą złożyć dane strony umowy. Zazwyczaj umowa jest sporządzana w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. Podpisy zapewniają, że obie strony zapoznały się z treścią umowy i wyrażają na nią zgodę.
Umowa użyczenia lokalu jest prostym dokumentem, ale wymaga uwzględnienia kluczowych kwestii dotyczących zarówno praw, jak i obowiązków obu stron. Dzięki odpowiedniemu sporządzeniu umowy można uniknąć nieporozumień i problemów w przyszłości.
Roszczenia względem umowy użyczenia lokalu
Umowa użyczenia lokalu, jak każda umowa cywilnoprawna, może prowadzić do powstania roszczeń między stronami. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, roszczenia te mają swoje ograniczenie czasowe, wynoszące rok od momentu zwrotu lokalu.
Wśród głównych roszczeń, które mogą wystąpić w związku z użyczeniem lokalu, wyróżnia się: roszczenie o naprawienie szkody z tytułu uszkodzenia lub pogorszenia stanu lokalu, roszczenie o zwrot nakładów poniesionych przez biorącego w używanie oraz roszczenie o naprawienie szkód spowodowanych wadami lokalu, które nie były dostrzegalne w chwili zawarcia umowy.
Umowa użyczenia lokalu a podatek dochodowy
Zasady opodatkowania podatkiem dochodowym w kontekście umowy użyczenia lokalu zależą od tego, która ze stron jest właścicielem lokalu i jak ten lokal jest wykorzystywany. Właściciel nieruchomości nie ponosi obowiązku podatkowego, o ile nie pobiera wynagrodzenia za udostępnienie lokalu.
Jeśli natomiast biorący do używania prowadzi działalność gospodarczą, poniesione przez niego wydatki eksploatacyjne mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, pod warunkiem, że umowa jasno określa, które koszty ponosi biorący w używanie.
Jeśli osoba biorąca do używania lokal ma obowiązek płacenia podatku dochodowego, kwota przychodu będzie równowartością czynszu, który zapłaciłby w przypadku najmu. Warto jednak pamiętać, że świadczenia otrzymywane od osób z pierwszej lub drugiej grupy podatkowej są zwolnione z tego podatku, co oznacza, że biorący do używania lokal od tych osób nie ponosi zobowiązania podatkowego.
Umowa użyczenia lokalu a podatek VAT
Chociaż umowa użyczenia lokalu jest generalnie umową nieodpłatną, w niektórych przypadkach może podlegać opodatkowaniu VAT. Dotyczy to sytuacji, gdy użyczenie jest realizowane na cele inne niż działalność gospodarcza użyczającego, na przykład dla celów prywatnych biorącego do używania.
W takich przypadkach użyczenie traktowane jest jako usługa, która może zostać obciążona VAT-em. Jednakże biorący do używania nie jest zobowiązany do rozliczania VAT-u, ponieważ nie ma obowiązków ani uprawnień w tym zakresie.
Może Cię zainteresować: Wypowiedzenie umowy najmu – kiedy jest możliwe? Co zawiera wypowiedzenie umowy najmu?
Jak może wyglądać zakończenie umowy użyczenia lokalu?
Zakończenie umowy użyczenia lokalu może nastąpić na kilka sposobów, zgodnie z zapisami umowy oraz przepisami Kodeksu cywilnego. Użyczający ma prawo zakończyć umowę, jeśli biorący do używania nie przestrzega jej postanowień lub korzysta z lokalu w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem.
Warto również wiedzieć, że umowa może zawierać zapis umożliwiający natychmiastowe jej zakończenie przez każdą ze stron, jeżeli któraś z nich wyrazi taką wolę.
Kodeks cywilny daje również możliwość wcześniejszego zakończenia umowy, jeśli przedmiot umowy stanie się potrzebny użyczającemu z powodów, które nie były przewidywane w momencie zawarcia umowy. W takich sytuacjach, zakończenie umowy może nastąpić bez konieczności spełniania standardowych warunków jej rozwiązania.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_86437893_puste-miejsce-gdzie-powinno-si%C4%99-podpisa%C4%87-na-papierze-klucz-i-kalkulator.html
