Z pewnością wielu pracodawców podejmuje się zatrudnienia obywateli Ukrainy, ponieważ według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jest ich w Polsce ponad 1,2 mln. Dzięki tej grupie mogą oni często rozwiązać problem barków kadrowych. Jednak zanim pracodawca zdecyduje się na zatrudnienie pracownika z Ukrainy, powinien sprawdzić, jak wygląda cały proces, aby był zgodny z prawem.
Skutkiem wojny na Ukrainie był napływ dużej liczby imigrantów. Choć część wróciła do swojej ojczyzny, nadal jest to grupa, która dominuje w naszym kraju. Według danych Ministerstwa Spraw Zagranicznych w 2022 roku najwięcej wiz pracowniczych (138,8 tys.) wydano obywatelom Ukrainy. Mimo zmian w przepisach, które przez wprowadzenie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi ułatwiają zatrudnienie pracowników z Ukrainy, na pracodawcy spoczywają określone obowiązki. Kiedy obywatel Ukrainy może legalnie podjąć pracę w Polsce? Jak zatrudnić takiego pracownika? Gdzie szukać obywateli Ukrainy do pracy?
Kiedy obywatel Ukrainy może podjąć legalną pracę w Polsce?
Na samym początku warto podkreślić, że ze względu na ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, za obywatela Ukrainy uważa się także małżonka obywatela Ukrainy, który nie ma obywatelstwa ukraińskiego w sytuacji, gdy przybył do Polski z Ukrainy ze względu na działania wojenne na terytorium jego państwa.
Obywatel Ukrainy może pracować w Polsce w dwóch przypadkach. Jeśli:
- przebywa legalnie w Polsce i ma ważny tytuł pobytowy, czyli dokument uprawniający do pobytu na terytorium Polski lub innego państwa UE np. zezwolenie na pobyt stały, lub formie zezwolenia na pobyt czasowy, paszport w ruchu bezwizowym lub zaświadczenie dotyczące korzystania z ochrony czasowej wydane przez Urząd do Spraw Cudzoziemców;
- przybył legalnie na terytorium Polski w okresie od 24 lutego 2022 roku z Ukrainy i deklaruje pozostanie w naszym kraju.
Jeśli pracodawca wyraża chęć zatrudnienia obywatela Ukrainy, może to zrobić na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
Legalny wjazd do Polski
Obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski od 24 lutego 2022 roku, korzystają z ochrony czasowej, jednak tylko w przypadku, gdy nie korzystają już z takiego zabezpieczenia w innym państwie Unii Europejskiej. W takiej sytuacji ich pobyt jest legalny do daty 4 marca 2024 roku. Jeśli obywatel Ukrainy wyjedzie z Polski na dłużej niż miesiąc, utraci prawo legalnego pobytu.
Legalność pobytu w Polsce powinna być potwierdzona przez stempel w paszporcie lub w innym dokumencie podróży. Jest on nadawany przez polską Straż Graniczną i świadczy o legalnym przekroczeniu granicy w konkretnej dacie.
Nadanie numeru PESEL
Po wjeździe do Polski obywatel Ukrainy powinien w ciągu 30 dni osobiście złożyć wniosek w siedzibie organu wykonawczego gminy o nadanie numeru PESEL. Dotyczy to osób, które są:
- obywatelem Ukrainy przybyłym do Polski z Ukrainy ze względu na działania wojenne prowadzone na terytorium Ukrainy;
- obywatelem Ukrainy, który posiada Kartę Polaka i przyjechał do Polski ze względu na działania wojenne prowadzone na terytorium Ukrainy;
- małżonkiem obywatela Ukrainy, który nie posiada obywatelstwa ukraińskiego i przyjechał do Polski z Ukrainy ze względu na działania wojenne prowadzone na terytorium Ukrainy;
- członkiem najbliższej rodziny obywatela Ukrainy dysponującego Kartą Polaka.
Chcąc uzyskać pesel, należy złożyć wniosek wypełniony przez obywatela Ukrainy lub pracownika urzędu na podstawie informacji podanych przez wnioskodawcę. Do jego uzupełnienia potrzebne są dane takie jak:
- zdjęcie;
- imię (imiona) i nazwisko rodowe;
- obywatelstwo;
- numery PESEL rodziców (jeśli zostały nadane i są znane);
- data, miejsce i kraj urodzenia;
- płeć;
- data wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- data złożenia wniosku;
- data i miejsce przekroczenia granicy, która nie jest granicą RP (w sytuacji, gdy obywatel Ukrainy nie wjechał bezpośrednio na terytorium Polski z terytorium Ukrainy);
- adnotację o tym, czy odciski palców zostały pobrane.
Taki wniosek należy podpisać i złożyć osobiście w urzędzie gminy. Dzięki temu pobyt obywatela Ukrainy w Polsce zostanie zarejestrowany i stanie się legalny.
Szukasz pracy w Krakowie? Sprawdź najlepsze oferty w serwisie GoWork.pl już teraz!
Jak legalnie zatrudnić obywatela Ukrainy?
W przypadku uzyskania legalnego pobytu pracodawca może zatrudnić:
- obywatela Ukrainy;
- małżonka obywatela Ukrainy, który nie ma obywatelstwa ukraińskiego;
- członka najbliższej rodziny obywatela Ukrainy posiadającego Kartę Polaka.
W ciągu 14 dni od dnia podjęcia pracy podmiot zatrudniający musi poinformować o tym powiatowy urząd pracy właściwy na siedzibę lub miejsce zamieszkania pracodawcy. Można to zrobić, wypełniając formularz przez Internet, korzystając z portalu praca.gov.pl.
W przypadku obywateli Ukrainy, który przyjechał do Polski przez działania wojenne od dnia 24 lutego 2022 roku, a jednocześnie jego pobyt w Polsce jest legalny, legalizacja jego pracy może być zrealizowana jedynie na podstawie powiadomienia o podjęciu pracy przez obywatela Ukrainy. Pracodawca nie ma możliwości zatrudnić takiej osoby np. na podstawie złożenia oświadczenia pracodawcy o powierzeniu pracy.
Co więcej, pracownik z Ukrainy, którego zatrudniono na podstawie zgłoszenia do powiatowego urzędu pracy, ma możliwość dowolnej zmiany pracodawcy. W takiej sytuacji obywatel Ukrainy z legalnym pobytem na terenie RP pracuje z ogólnym dostępem do rynku pracy dla obywateli Ukrainy.
Zobacz też: Jak dostać pozwolenie na prace w Polsce?
Zgłoszenie do urzędu pracy
W zgłoszeniu podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy do powiatowego urzędu pracy w celu wpisu do ewidencji oświadczeń pracodawca powinien podać informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, konkretne dane osobowe cudzoziemca, a także opis wykonywanej pracy.
Zatrudnienie obywatela Ukrainy może opierać się tylko na warunkach ustalonych w powiadomieniu. Przy zmianie stanowiska lub wymiar czasu pracy wymagana jest nowa umowa oraz ponowne złożenie powiadomienia.
Nowego powiadomienia nie trzeba składać w przypadku, gdy zatrudniony ma pracować większą liczbę godzin (niż podana w dokumentach), ale przy tym otrzymać wyższe wynagrodzenie lub w sytuacji zawarcia następnej umowy na dotychczasowych warunkach.
Pracodawca ma jeszcze inne możliwości. Jeśli już wcześniej zatrudniał obywateli Ukrainy legalnie (np. na podstawie oświadczenia czy zezwolenia na pracę) lub ma obecnie takich pracowników, nie trzeba wysyłać powiadomienia. Jednocześnie pracownik w dowolnym momencie może zmienić pracodawcę i nie potrzebuje ani zezwolenia na pracę, ani oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.
Podmiot zatrudniający, czyli powierzający wykonywanie pracy
Tutaj są potrzebne szczegółowe informacje dotyczące działalności prowadzonej przez pracodawcę. Jest to:
- nazwa albo imię (imiona) i nazwisko zatrudniającego;
- adres siedziby lub miejsca zamieszkania;
- firmowy numer telefonu lub służbowy adres e-mail;
- numery identyfikacyjne NIP i REGON (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej) albo numer PESEL (w przypadku osoby fizycznej);
- numer wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia – jeśli to podmiot prowadzący agencję zatrudnienia świadczącą usługi pracy tymczasowej;
- symbol PKD, a także opis wykonywanej działalności związanej ze składnym wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę.
Sprawdź również: Zatrudnienie to jedno. Jak sprowadzić do Polski pracownika z Ukrainy?
Dane osobowe obywatela Ukrainy
W zgłoszeniu wymaga się również podania dokładnych danych osobowych obywatela Ukrainy. Podstawowe informacje to imię (imiona) i nazwisko, data urodzenia, płeć czy obywatelstwo. Potrzebny jest również numer PESEL, jeśli został nadany, a także rodzaj, numer i seria dokumentu potwierdzającego lub pozwalającego ustalić tożsamość oraz państwo, w którym ten dokument wydano.
Informacje o wykonywanej pracy
Wśród obowiązkowych informacji są również te, które szczegółowo opisują rodzaj wykonywanej pracy. Jest to:
- rodzaj umowy nawiązanej między podmiotem powierzającym wykonywanie pracy a obywatelem Ukrainy;
- stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy;
- miejsce wykonywanej pracy;
- stawka wynagrodzenia w skali godzinowej lub miesięcznej;
- wymiar czasu pracy lub liczba godzin pracy w skali tygodnia bądź miesiąca;
- liczbę wszystkich osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych według stanu na dzień 23 lutego 2022 roku i w dniu składania powiadomienia.
Obowiązki pracodawcy wobec obywateli Ukrainy
Chcąc powierzyć pracę obywatelowi Ukrainy, pracodawca musi sobie zdawać sprawę, że ma te same obowiązki, jak w przypadku zatrudnienia Polaka. Są to kwestie dotyczące:
- wynagrodzenia – nie może być ono mniejsze niż płaca minimalna lub minimalna stawka godzinowa;
- umowy pisemnej – musi ona uwzględniać warunki wskazane w powiadomieniu złożonym do urzędu pracy oraz zostać mu przetłumaczona na zrozumiały dla kandydata język jeszcze przed podpisaniem;
- zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego – to na pracodawcy spoczywa obowiązek wystąpienia do odpowiednich instytucji, czyli również Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przez co pracownik zyskuje prawo do świadczeń chorobowych, z powodu wypadku przy pracy lub z tytułu macierzyństwa, a także do bezpłatnego korzystania ze służby zdrowia.
Może Cię zainteresować: Jak znaleźć pracę dla obcokrajowca w Polsce?
Gdzie szukać pracowników z Ukrainy?
Obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi w ich kraju i chcą podjąć pracę w Polsce, często kontaktują się z najbliższym powiatowym urzędem pracy. Dzięki temu mogą oni uzyskać status osoby bezrobotnej oraz korzystać z różnych form pomocy oferowanych w instytucjach rynku pracy np. szkoleń, dofinansowania założenia działalności gospodarczej, czy refundacji zatrudnienia.
Biorąc pod uwagę takie kwestie, pracowników z Ukrainy najłatwiej jest szukać przez zgłoszenie swojej oferty zatrudnienia do powiatowego urzędu pracy. Jeśli pracodawca wskaże w ogłoszeniu, że jest ono skierowane do obywateli Ukrainy, urząd pośrednicząc w rekrutacji, będzie w pierwszej kolejności uwzględniał właśnie takie osoby. Warto też publikować oferty na popularnych serwisach pracy, takich jak GoWork.pl, dzięki czemu można dotrzeć do dużej liczby kandydatów jednocześnie.
