Rynek pracy w Polsce wydaje się dość stabilny, gdy weźmiemy pod uwagę niskie bezrobocie. W porównaniu ze styczniem, gdy liczba bezrobotnych wynosiła 927 tys. osób, grudzień z wynikiem 812 tys. wypada całkiem dobrze. Jednak pod względem lokalnym nie jest już tak optymistycznie. Według danych z 11 województw, w 2022 roku zwolniono ponad 10 tysięcy pracowników. Co ważne, w 2023 roku dalsza redukcja etatów planowana jest w wielu firmach.

Za zwiększoną liczbę zwolnień i spowolnienie na rynku odpowiedzialne są różne czynniki – głównie szalejąca inflacja i wzrost kosztów prowadzenia działalności. W wielu przypadkach planowane redukcje etatów w rzeczywistości obejmują więcej pracowników. Mimo że brakuje specjalistów, zwolnienia są planowane również w tym roku. Ile pracowników boi się utraty zatrudnienia? Ile osób straciło pracę w 2022 roku? Jak wyglądają zwolnienia w 2023 roku?

Polacy boją się stracić pracę

Pracownicy wiedzą, że rosnące ceny i zmiany gospodarcze mają wpływ na zatrudnienie. W wielu badaniach można zauważyć ten sam trend – Polacy są świadomi, że ryzyko utraty pracy jest w ostatnim czasie coraz większe. W komunikacie CBOS „Nastroje na rynku pracy w pierwszej połowie stycznia” na pytanie o możliwość utraty pracy, w sumie 24% badanych liczy się z taką sytuacją. Potwierdzenie takich nastrojów znajdziemy w raporcie „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań”, przygotowanym dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Według danych, w styczniu 2022 roku tylko 27,7% badanych obawiało się utraty zatrudnienia. Pod koniec roku ta sama grupa liczyła już 42%.

Dlaczego Polacy tracą pracę? Kluczowe czynniki

Zmiany na rynku pracy wynikają z wielu różnych czynników, które mogą mieć wpływ na to, ile osób straciło pracę w Polsce. Wśród najważniejszych przyczyn można wyróżnić:

  • Transformacje technologiczne – Wprowadzenie automatyzacji i nowoczesnych technologii powoduje, że wiele zawodów traci na znaczeniu. Pracownicy, zwłaszcza ci starsi lub o niskich kwalifikacjach, często mają trudności w adaptacji do nowego środowiska pracy.
  • Sytuacja gospodarcza – Kryzysy gospodarcze, takie jak pandemia COVID-19, wywołują masowe zwolnienia w wielu branżach, szczególnie w turystyce, gastronomii i handlu detalicznym. W okresach recesji przedsiębiorcy zmuszeni są do redukcji etatów.
  • Zmiany strukturalne w gospodarce – Branże związane z sektorem energetycznym, szczególnie węgiel, są dotknięte spadkiem zatrudnienia z uwagi na zielone transformacje oraz dążenie do neutralności klimatycznej.

Sektory najbardziej narażone na redukcję zatrudnienia

W Polsce obserwuje się, że niektóre sektory są bardziej podatne na redukcje miejsc pracy niż inne. Zmiany w liczbie etatów zależą od specyfiki danej branży oraz jej znaczenia dla gospodarki.

  1. Przemysł i sektor wytwórczy – Zmiany w globalnych łańcuchach dostaw i rozwój technologii automatyzacji powodują, że wiele miejsc pracy w przemyśle staje się zbędnych.
  2. Handel detaliczny – Wzrost popularności zakupów online, który przyspieszyła pandemia, wpływa na zamykanie tradycyjnych sklepów oraz zwolnienia pracowników.
  3. Transport i logistyka – Choć sektor logistyczny przeżywa dynamiczny rozwój, zmiany w strukturze zatrudnienia sprawiają, że niektóre stanowiska tracą na wartości.

Te sektory odnotowują szczególnie wysoki wskaźnik redukcji zatrudnienia, co nie pozostaje bez wpływu na ogólną liczbę osób tracących pracę w Polsce.

Jakie wsparcie przysługuje osobom zwolnionym?

W Polsce funkcjonuje kilka form wsparcia dla osób, które straciły pracę. Warto wiedzieć, jakie świadczenia i programy są dostępne oraz jakie kroki podjąć po utracie zatrudnienia:

  • Zasiłek dla bezrobotnych – Osoby zarejestrowane w urzędzie pracy mogą ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych, który jest przyznawany na określony czas.
  • Dofinansowanie na kursy i szkolenia – Urzędy pracy oferują możliwość udziału w szkoleniach, które pozwalają na podniesienie kwalifikacji i zwiększenie szans na zatrudnienie.
  • Programy aktywizacji zawodowej – Wsparcie obejmuje programy doradztwa zawodowego oraz pomoc psychologiczną dla osób, które borykają się z długotrwałym bezrobociem.

Dzięki tym inicjatywom osoby, które straciły pracę, mogą nie tylko uzyskać wsparcie finansowe, ale także rozwijać umiejętności zawodowe, co zwiększa ich szanse na znalezienie nowego zatrudnienia.

Czy polski rynek pracy ma szansę się ustabilizować?

Pomimo wyzwań, które dotykają polski rynek pracy, istnieją perspektywy poprawy. Ożywienie gospodarcze po okresach kryzysowych i rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w branżach IT, zdrowotnej oraz budowlanej mogą pomóc złagodzić skutki redukcji zatrudnienia. Wsparcie państwa i inicjatywy związane z rozwojem edukacji zawodowej również odgrywają kluczową rolę w przeciwdziałaniu bezrobociu.

Rotacja na rynku pracy

Jak wynika z treści raportu Monitor Rynku Pracy Randstad – 50 edycja, rotacja na rynku w połowie 2022 roku związana ze zmianą pracodawcy, najczęściej wynikała z chęci rozwoju zawodowego (43% badanych) i wyższego wynagrodzenia u nowego pracodawcy. Sporą część stanowiły jednak osoby, u których rotacja dotycząca zatrudnienia była wynikiem utraty pracy (27% badanych). W tym samym badaniu tylko 9% badanych oceniło ryzyko utraty pracy jako duże. Jest to znacznie mniej niż w porównaniu z wynikiem uzyskanym na początku pandemii (w lutym 2020 roku było to 16%).

Ile osób straciło pracę w Polsce?

Dane z sondy przeprowadzonej przez „Dziennik Gazeta Prawna” w wojewódzkich urzędach pracy nie pozostawiają złudzeń. W ponad 11 województwach do 3 kwartału 2022 roku zwolniono ponad 10 tysięcy osób. Sytuacja z zatrudnieniem jest o tyle niepewna, że deklaracje firm odnośnie zwolnień często nie mają pokrycia w stanie rzeczywistym. Przykładem jest tu Lublin, gdzie zakłady pracy planowały redukcję etatów w przypadku 701 osób. Pracowników, którzy stracili zatrudnienie w tym regionie, było jednak aż 2200. Podobnie sytuacja wyglądała w Warszawie (planowane zwolnienia – 1284, rzeczywista redukcja etatów – ponad 4000 osób) i innych miastach.

Jeśli chodzi o najbardziej poszkodowane branże, w których wystąpiło najwięcej zgłoszeń dotyczących zwolnień, jest to m.in. transport, magazynowanie, przetwórstwo, produkcja części zamiennych czy produkcja dla budownictwa.

Liczba zwolnień według regionów

Według danych z urzędów pracy zwolnienia grupowe w 2022 roku dotyczyły 13,9 tys. pracowników (sonda DGP). Jak wyglądała redukcja etatów, biorąc pod uwagę informacje z lokalnych urzędów?

  1. Według dolnośląskiego WUP, w okresie między styczniem i październikiem 2022 roku, tylko 22 firm planowało zwolnienie 1547 osób. W rzeczywistości w 30 zakładach pracy etat zlikwidowano w przypadku 1580 osób.
  2. Z kolei WUP w Toruniu wskazuje, że w listopadzie zaplanowano w firmach 12 zwolnień grupowych, które łącznie miały dotyczyć 565 osób. W rzeczywistości 14 zakładów pracy wręczyło wypowiedzenie 232 pracownikom.
  3. Dane z WUP w Poznaniu mówią o zwolnieniu 817 osób do października 2022 roku oraz o planach redukcji etatów w przypadku 1284 pracowników.
  4. Statystyki z WUP w Rzeszowie informują o zwolnieniu 204 osób w 2022 roku, a w Kielcach o 484 pracownikach, którzy stracili zatrudnienie w regionie.

Zwalniają duże firmy

Wyniki sondy wskazują, że nawet najwięksi potentaci na rynku liczą się z redukcją zatrudnienia. Tu przykładem jest firma MAN Truck w Starachowicach, która planuje 860 zwolnień w związku ze zmniejszeniem mocy produkcyjnych. Podobnie jest w u producenta okien Velux. Tutaj skala zwolnień negocjowana była ze związkami zawodowymi.

Do Powiatowego Urzędu Pracy w styczniu 2023 roku dotarła informacja o planowaniu 70 zwolnień w fabryce porcelany „Krzysztof” w Wałbrzychu. Podobne wizje pojawiły się w przypadku firmy Cersanit, która chce zlikwidować ponad 230 etatów.

Zwolnienia w firmach w 2023 roku

Biorąc pod uwagę wyniki badań pracodawców, w najbliższym czasie nadal można spodziewać się fali zwolnień. W badaniu „Barometr ManpowerGroup Perspektyw Zatrudnienia” aż 24% pracodawców planuje redukcję zatrudnienia w I kwartale br. Co ciekawe, taka sama grupa (24%) zamierza zatrudnić nowych pracowników.

Badanie Grant Thornton „Pensje i zatrudnienie – plany pracodawców” wskazuje, że w 2023 roku aż 23% firm planuje redukcję zatrudnienia (przed rokiem 12%). Z kolei w przyszłym roku planowane zatrudnienia są tylko 13% średnich i dużych firm (przed rokiem 36%). Zmniejszenie zatrudnienia widać również po ilości zamieszczanych ogłoszeń. Według raportu Element i Grant Thornton pracodawcy w Internecie opublikowali w styczniu 2023 roku jedynie 255 tys. nowych ogłoszeń (o 17% mniej niż rok wcześniej). W związku z powyższymi informacjami można się spodziewać, że w 2023 roku trudno będzie utrzymać bezrobocie na dość niskim jak w ostatnich latach poziomie.  

Zwolnienia w Polsce w 2024 roku – jest lepiej czy gorzej?

Doniesienia odnośnie rynku pracy w Polsce w 2024 roku zasadniczo nie są niepokojące – ostatnio informowaliśmy nawet o tym, że stopa bezrobocia w Polsce jest rekordowo niska, docierając do poziomu 4,9%. Nie oznacza to jednak, że poszczególne sektory nie borykają się z problemami.

Trzeba niestety przyznać, że masowe zwolnienia w Polsce są coraz częstsze, co formuje trudny do wyjaśnienia paradoks na rynku pracy. Mogliśmy być ich świadkami w PKP Cargo czy Wirtualnej Polsce. Dopiero najbliższe miesiące pozwolą naszej gospodarce na ustabilizowanie sytuacji.

Sektory o największym ryzyku redukcji etatów – które branże są najbardziej zagrożone?

Analiza danych dotyczących zwolnień grupowych i spadku zatrudnienia jasno wskazuje, że niektóre sektory gospodarki są bardziej podatne na redukcje niż inne. Na przykład branża motoryzacyjna, media i outsourcing już w 2024 roku odnotowały znaczące cięcia etatów. Dla osób poszukujących pracy lub planujących przebranżowienie kluczowe jest zrozumienie, gdzie ryzyko utraty zatrudnienia jest największe, a gdzie nadal popyt na pracowników pozostaje wysoki. Warto przyjrzeć się także prognozom instytucji rynku pracy, które wskazują na zawody deficytowe oraz nadwyżkowe w skali regionu. Wiedza o tym, które sektory są „na fali” i gdzie następują zwolnienia, pozwala nie tylko lepiej zrozumieć temat rynku pracy, ale także świadomie zaplanować kolejne kroki zawodowe: dywersyfikacja kompetencji, rozwój w branżach perspektywicznych, czy też przygotowanie finansowe na okres przejściowy.


Młodzi na rynku pracy – w jaki sposób zwolnienia wpływają na osoby na początku kariery?

Choć głównie mówi się o pracownikach z wieloletnim stażem, to wpływ zwolnień grupowych często dotyka także osoby młode – absolwentów, pracowników na kontraktach krótkoterminowych i stażystów. Procesy restrukturyzacyjne w firmach sprawiają, że właśnie dzieci i młodzi dorośli mogą być pierwszymi, którzy tracą etaty lub nie mają szansy na przedłużenie umowy. Zjawisko to pogłębia problem braku doświadczenia i prowadzi do wydłużenia okresu poszukiwania zatrudnienia. Dane pokazują, że choć łącznie liczba nowych zwolnień jest wysoka, to odsetek osób młodych pozbawionych zatrudnienia rośnie szybciej niż średnia ogólnopolska.

W efekcie warto, by młodzi kandydaci aktywnie budowali swoje portfolio, wykorzystywali okresy bez zatrudnienia na rozwój umiejętności i angażowali się w projekty rozwojowe – zamiast jedynie „czekać” na ofertę. Dzięki temu łatwiej im będzie wejść na stabilną ścieżkę kariery, nawet w czasach niepewnego rynku.

Sektory najbardziej narażone na redukcje zatrudnienia w ostatnich latach

W ostatnich latach największe zwolnienia dotknęły branżę handlową, produkcję oraz sektor usług dla biznesu. Automatyzacja i zmiany preferencji konsumentów spowodowały, że wiele sieci handlowych redukuje etaty lub zamyka placówki. W przemyśle coraz więcej procesów zastępują maszyny, ograniczając zapotrzebowanie na pracowników fizycznych. W usługach outsourcingowych przyczyną restrukturyzacji jest przenoszenie zadań do tańszych krajów lub wprowadzenie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. Choć prognozy wskazywały na dalsze spadki zatrudnienia w części sektorów, niektóre branże – jak IT czy e-commerce – notują stabilny wzrost.

Jak osoby tracące pracę mogą korzystać z programów wsparcia?

Osoby zwolnione mogą liczyć na różne formy wsparcia z urzędów pracy i instytucji publicznych. Najpopularniejsze są szkolenia zawodowe i bony szkoleniowe, które pozwalają zdobyć nowe kwalifikacje. Dostępne są również dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej – w zależności od regionu ich wysokość sięga kilkudziesięciu tysięcy złotych. W przypadku grupowych zwolnień pracodawca ma obowiązek zawrzeć porozumienie z organizacjami pracowników i przygotować pakiet osłonowy, obejmujący odprawy, doradztwo zawodowe i pomoc psychologiczną. Aktywne szukanie informacji i korzystanie z tych możliwości zwiększa szansę na szybszy powrót na rynek pracy.

Źródło zdjęcia:  https://pl.123rf.com/photo_96364838_stres-w-pracy-cz%C5%82owiek-pracuj%C4%85cy-na-komputerze-m%C4%99%C5%BCczyzna-pracownik-czuje-zestresowany-i-wyczerpany.html