Jednym z najtrudniejszych momentów w życiu zawodowym każdego z nas jest zwolnienie z pracy. Jak sobie poradzić, gdy do niego dojdzie? Jakie emocje mogą mu towarzyszyć i co zrobić, by odzyskać życiową równowagę? Prezentujemy porady, które pomogą Ci się zmierzyć z utratą pracy. 

Emocje towarzyszące utracie pracy

Każdy z nas przeżywa lepsze i gorsze momenty. Duży wpływ na nasze samopoczucie mają czynniki zewnętrzne związane z życiem prywatnym oraz zawodowym. Cieszymy się z dobrych wiadomości oraz sukcesów swoich i bliskich, a negatywne emocje towarzyszą nam, gdy wydarzy się coś złego.

W przypadku, gdy w grę wchodzi utrata pracy, targają nami różne, nierzadko sprzeczne uczucia. Według skali stresu Holmesa i Rahe’a zwolnienie z pracy znajduje się na ósmym miejscu – za m.in. śmiercią jednego z bliskich i rozwodem. 

Reakcje związane z utratą pracy

Utrata pracy to poważne wyzwanie psychiczne, które może wywołać różne reakcje emocjonalne i społeczne w zależności od wieku i sytuacji życiowej danej osoby. W psychologii wyróżnia się trzy główne typy reakcji na takie wydarzenie.

Syndrom braku perspektyw

Ten rodzaj reakcji jest najczęściej obserwowany u osób przed 24. rokiem życia. Młodsze osoby, mimo utraty pracy, zazwyczaj nie odczuwają silnego stresu związanego z sytuacją materialną, ponieważ często mogą liczyć na wsparcie rodziny. Brak perspektyw zawodowych w tym wieku jest traktowany jako przejściowy problem, co sprawia, że lęk przed przyszłością nie jest aż tak dominujący.

Syndrom degradacji społecznej

Osoby w wieku od 20 do 50 lat często doświadczają poczucia degradacji społecznej, co jest jedną z najbardziej dotkliwych reakcji na utratę pracy. W tym okresie życia rośnie obawa o utrzymanie rodziny i przyszłość finansową. Do tego dochodzi wstyd związany z pobieraniem zasiłku oraz poczucie izolacji społecznej. Zmiana pozycji zawodowej może prowadzić do poczucia upokorzenia i wykluczenia.

Syndrom bezradności

Ludzie powyżej 50. roku życia najczęściej odczuwają bezradność po stracie pracy. W tym wieku ryzyko związane z utratą zatrudnienia jest szczególnie dotkliwe, ponieważ możliwości powrotu na rynek pracy są ograniczone. Osoby starsze mogą doświadczać depresji i problemów zdrowotnych, co dodatkowo utrudnia ich sytuację.

Największe zagrożenia dla osób w średnim wieku

Grupa osób w wieku średnim, szczególnie między 30 a 50 rokiem życia, jest najbardziej narażona na długotrwałe negatywne skutki psychiczne po utracie pracy. Zadowolenie z życia w tym okresie zależy często od stabilności materialnej i rodzinnej, a utrata zatrudnienia może znacząco zaburzyć obie te strefy. Takie osoby często potrzebują wsparcia psychologicznego, aby poradzić sobie z emocjonalnymi konsekwencjami zwolnienia.

Zwolnienie z pracy jak sobie poradzić?

Stres to nie jedyne towarzyszące nam wówczas uczucie, a rozpoznawanie i nazywanie emocji ułatwia nam zachowanie równowagi psychicznej. Zastanów się, jak się czujesz. Nie walcz z tym – smutek, rozczarowanie czy złość nie są niczym złym. Daj upust swoim emocjom. Co jednak w przypadku, gdy nie jesteś w stanie poradzić sobie ze zwolnieniem i bardzo silnie to przeżywasz? 

Stres związany z utratą pracy

Zwolnienie z pracy jest niezwykle silnym stresorem. Nic dziwnego – Twoja życiowa równowaga została zachwiana. Jak ją przywrócić?

Przede wszystkim pamiętaj, że stres po utracie pracy to uczucie, które towarzyszy nie tylko Tobie – nie jest on obcy każdemu zwolnionemu. Jeśli martwisz się o to, czy poradzisz sobie finansowo, ponieważ Twoje oszczędności nie są zbyt duże, sprawdź, kiedy należą Ci się świadczenia ZUS po utracie pracy. Możesz postarać się o ich uzyskanie, co zapewni Ci większy spokój i czas na znalezienie nowego zatrudnienia. 

Przewlekły stres nie sprzyja zdrowiu psychicznemu i fizycznemu – wyrzuty adrenaliny, kortyzolu oraz noradrenaliny prowadzą do podwyższenia ciśnienia krwi i poziomu glukozy oraz przyspieszenia czynności serca. 

Żeby zmniejszyć uczucie napięcia, warto tworzyć swoją poduszkę finansową – odłożyć pieniądze, które pozwolą Ci przeżyć przez co najmniej trzy miesiące po zwolnieniu. Gdy stracisz pracę, postaraj się ograniczyć zbędne wydatki. 

Załamanie nerwowe i depresja po utracie pracy

Bardzo często pracodawca decyduje się na zwolnienie pracownika nie ze względu na jego niską wydajność, lecz z innych pobudek, np. konieczności cięcia kosztów w trudnym dla firmy okresie. Niezależnie od tego, z jakiego powodu otrzymałeś wypowiedzenie, jest to niezwykle trudna sytuacja. Może ona doprowadzić do załamania nerwowego po utracie pracy lub depresji. 

Szczególnie wysoko wrażliwi silnie reagują na wszelkie bodźce, a zwolnienie mocno wpływa na ich psychikę – może nawet doprowadzić do jej zrujnowania. Silne poczucie beznadziejności oraz braku celu i sensu, który nadawała Ci praca, może przyczynić się do poważnych problemów psychicznych. 

W przypadku, gdy nie radzisz sobie z tym, co właśnie Cię dotknęło, skorzystaj z pomocy psychologa lub psychiatry. Pierwszy z nich da Ci wskazówki, jak radzić sobie z emocjami, zaś drugi w uzasadnionych przypadkach zaproponuje wdrożenie leczenia farmakologicznego.

Niekiedy utrata pracy znacząco rzutuje nie tylko na samoocenę zwolnionego, ale również jego postrzeganie świata oraz dalsze działania. Wówczas pomocna będzie dobrze prowadzona terapia. Nie wstydź się tego, co czujesz, i bądź szczery z samym sobą – jeśli czujesz, że rzeczywistość Cię przytłacza, zgłoś się do specjalisty. 

Warto pamiętać, że zarówno załamanie nerwowe, jak i depresja uznawane są za choroby. I choć druga z nich jest bardziej wyniszczająca, obie wymagają leczenia. Jeśli krępujesz się zgłosić do lekarza, zastanów się: czy w przypadku 40-stopniowej gorączki lub ostrego bólu zęba również miałbyś wątpliwości, czy od razu odwiedziłbyś specjalistę? 

Jak sobie poradzić ze zwolnieniem z pracy?

Profesor Martin Seligman, nazywany ojcem psychologii pozytywnej, zauważa, że warto przeprowadzić wewnętrzny monolog i zastanowić się, jak oceniasz samego siebie, gdy stracisz pracę. Zazwyczaj wydaje Ci się, że jesteś beznadziejny, skoro doszło do zwolnienia z pracy. Jak sobie poradzić z tym uczuciem? 

Pamiętaj: każdy z nas jest wartościową osobą – Ty również. Nie tkwij w przekonaniu, że nic Ci nie wyjdzie, lecz zauważaj możliwości, które właśnie się przed Tobą otworzyły. Pomyśl o sukcesach, które dotychczas udało Ci się odnieść: dobrych ocenach w szkole, pochwałach od szefa, powodach do dumy w życiu prywatnym – choćby najdrobniejszych rzeczach, które sprawiły, że byłeś zadowolony z siebie samego. Możesz także zapisać na kartce swoje osiągnięcia. Takie działanie pozytywnie wpłynie na Twój mózg: dzięki wydzielaniu dopaminy zwiększy się Twoja kreatywność i motywacja do dalszych działań. 

Zdaj sobie sprawę z tego, że czasami, w przypadku poważnych problemów z emocjami lub depresji po utracie pracy, będziesz potrzebował pomocy specjalisty. Dzięki niemu możesz odzyskać równowagę psychiczną. Terapia sprawi, że zrozumiesz swoje uczucia i odbudujesz zachwianą samoocenę. 

Poszukujesz zatrudnienia? Przejrzyj oferty pracy w Warszawie i innych miastach na GoWork.pl – na pewno znajdziesz coś dla siebie.

Utrata pracy: co dalej?

Choć teraz może towarzyszyć Ci uczucie beznadziejności, za jakiś czas dostrzeżesz szanse, które zyskałeś dzięki możliwości podjęcia nowego zatrudnienia. Niechęć do zmian sprawia, że nie zawsze w pełni korzystamy z możliwości rozwoju zawodowego. Spróbuj potraktować zwolnienie jako coś pozytywnego i otwórz się na nowe doświadczenia. Pamiętaj również, że niepowodzenia są zupełnie naturalne, i nie obwiniaj się za zwolnienie z pracy. 

Jeśli wciąż zastanawiasz się, co dalej po utracie pracy, prezentujemy kolejne kroki, które warto podjąć: 

  • zaakceptowanie nowego stanu rzeczy i oswojenie się z emocjami, 
  • znalezienie pomocy, np. u terapeuty, wyrażanie swoich emocji poprzez pisanie pamiętnika czy w czasie rozmów z bliskimi, 
  • ułożenie planu działania i wyznaczenie sobie celów, 
  • poszukiwanie nowego zatrudnienia. 

Możesz postarać się o uzyskanie statusu bezrobotnego i skorzystać z pomocy urzędu pracy. Da Ci to możliwość otrzymywania świadczeń (o ile spełnisz wymagania) i skorzystania z pomocy w poszukiwaniu zatrudnienia oraz dodatkowego wsparcia (np. uczestnictwa w szkoleniach zawodowych). 

Odchodząc z pracy, poproś pracodawcę o referencje i postaraj się, by ostatnie dni przebiegły w dobrej atmosferze. Gdy dowiesz się o zwolnieniu, powiedz o tym bliskim. Zaznacz, jak się z tym czujesz, i poproś ich o wsparcie. Poinformuj, że niebawem zaczniesz szukać zatrudnienia – być może uda Ci się znaleźć ciekawą pracę z polecenia rodziny lub znajomych? 

Dobrym pomysłem jest również skupienie się na rozwoju. Stwórz CV i list motywacyjny i aplikuj na interesujące Cię oferty, a w międzyczasie poszerzaj horyzonty. Może rozpoczniesz kurs lub szkolenie, które doceni przyszły pracodawca? 

Czy da się przygotować na zwolnienie z pracy?

W przypadku, gdy to Ty postanawiasz rozstać się z pracodawcą, masz czas na przygotowanie się do swojej decyzji. W pewnym stopniu możesz spodziewać się zakończenia współpracy również na koniec trwającej umowy. Jeśli jednak utrata pracy wiąże się z otrzymaniem wypowiedzenia od pracodawcy, to – o ile nie zauważysz wcześniej niepokojących sygnałów – nie jesteś w stanie się na to przygotować. 

Nie powinieneś żyć w ciągłym stresie, zastanawiając się nad stałością swojego zatrudnienia. Sumiennie wykonuj obowiązki zawodowe, a żeby zapewnić sobie spokój ducha, zbierz oszczędności, dzięki którym przeżyjesz przez kilka miesięcy bez pracy. 

Sprawdź również, ile trzeba przepracować, żeby dostać zasiłek dla bezrobotnych.

Budowanie odporności psychicznej po zwolnieniu – jak nie stracić wiary w siebie?

Utrata pracy to jeden z najbardziej stresujących momentów w życiu zawodowym. Często towarzyszy jej poczucie winy, wstyd, lęk przed przyszłością czy spadek samooceny. Dlatego tak ważne jest świadome budowanie odporności psychicznej. Po pierwsze – nie należy ignorować emocji. Daj sobie czas na przeżycie tej sytuacji, ale nie pozwól, by całkowicie Cię sparaliżowała. Warto rozmawiać z bliskimi, skorzystać z pomocy psychologa lub coacha kariery. Po drugie – analizuj sytuację racjonalnie. Utrata pracy nie zawsze jest efektem błędów – często wynika z restrukturyzacji czy zmian rynkowych. Po trzecie – skup się na działaniach. Stwórz plan działania, który pozwoli Ci krok po kroku wracać do aktywności zawodowej. Regularne zadania, np. aktualizacja CV, rozmowy networkingowe czy udział w webinarach, przywracają poczucie kontroli i motywują do dalszego działania. W trudnych chwilach warto przypominać sobie swoje osiągnięcia – to one budują wiarę we własne możliwości i dają siłę do nowego startu.

Zasiłek dla bezrobotnych i inne formy wsparcia – co Ci się należy po zwolnieniu?

Po utracie pracy wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jakie formy wsparcia mogą im przysługiwać. W Polsce podstawową pomocą jest zasiłek dla bezrobotnych, który przysługuje osobom zarejestrowanym w urzędzie pracy, spełniającym określone kryteria – m.in. odpowiedni staż pracy i odprowadzane składki. Wysokość zasiłku zależy od długości zatrudnienia i średniego wynagrodzenia, a jego okres wypłaty wynosi od 6 do 12 miesięcy. Poza tym osoby zarejestrowane mogą korzystać z bezpłatnych szkoleń zawodowych, doradztwa zawodowego, a nawet z dotacji na założenie własnej działalności gospodarczej. Warto też pamiętać o programach unijnych – wiele z nich oferuje wsparcie w przekwalifikowaniu czy rozwoju kompetencji cyfrowych. Dla osób powyżej 50. roku życia lub wracających po dłuższej przerwie dostępne są specjalne formy aktywizacji. Kluczem jest szybka rejestracja i aktywne poszukiwanie informacji – urząd pracy to tylko jedno z wielu źródeł pomocy, jakie czekają na osoby przechodzące przez zmianę zawodową.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_76705525_zdenerwowany-zwolniony-biznesmen-z-kartonem-w-biurze-szefa-z-ty%C5%82u.html