Wzrastająca popularność korzystania z kredytów wymagała uzyskania większej kontroli i bezpieczeństwa zarówno względem instytucji finansowych, jak i samych klientów. Zgodnie z tym założeniem powstało Biuro Informacji Kredytowej. Sprawdzamy, czym się zajmuje oraz jakie dane można w nim znaleźć.

Biuro-Informacji-Kredytowej

Udzielenie kredytu przez instytucje finansowe wiąże się ze ściśle określoną procedurą. Istotną rolę odgrywa w niej Biuro Informacji Kredytowej. Dane pozyskane z tego źródła stanowią podstawę w ocenie zdolności kredytowej. Wszystko to opracowano z myślą o bezpieczeństwie finansowym zaciąganych pożyczek. Czym jest Biuro Informacji Kredytowej? Jakie dane przechowuje? Jak analizuje historię kredytową? Jak BIK tworzy raport?

Biuro Informacji Kredytowej – czym jest?

Biuro Informacji Kredytowej (BIK) jest spółką akcyjną stworzoną w 1997 roku przez banki i Związek Banków Polskich. Jej działanie podlega zapisom art. 105 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe. Na podstawie tych przepisów, BIK ma prawo do przetwarzania danych, które stanowią tajemnicę bankową w celu wspomagania banków i SKOK-ów w procesie przygotowywania oceny zdolności kredytowej ich klientów.

Biuro Informacji Kredytowej gromadzi, a następnie udostępnia dane o historii kredytowej klientów banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych działających w całej Polsce. Informacje dotyczą klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców.

Jeśli chodzi o liczby, w Biurze Informacji Kredytowej znajdziemy:

  • informacje o 159 mln rachunków prowadzonych przez 25 mln klientów indywidualnych;

  • informacje o historii kredytowej ponad 1,4 mln firm, rolników i pozostałych podmiotów, w tym także o 845 tys. mikroprzedsiębiorców.

Biuro Informacji Kredytowej wchodzi w skład Grupy BIK. Oprócz niej znajduje się w niej Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A. oraz Digital Fingerprints S.A.

BIK a BIG

Biuro Informacji Kredytowej (BIK) i Biuro Informacji Gospodarczej (BIG) współpracują ze sobą w ramach Grupy BIK. Założenia są tu jednak nieco inne. O ile BIK gromadzi informacje o wiarygodności osób, czego potwierdzeniem ma być dobra historia kredytowa, o tyle BIG zbiera dane o niespłaconych zobowiązaniach finansowych wyższych niż 200 złotych w przypadku konsumentów oraz 500 złotych, jeśli chodzi o przedsiębiorców.

Najczęściej dotyczy to zaległości w uregulowaniu rachunków za media, raty alimentów, telefon, czynsz. W BIG pojawiają się informacje negatywne o opóźnieniach przekraczających 30 dni, ale również te pozytywne dane, dotyczące zobowiązań spłacanych w terminie.

Sprawdź również: Zdolność kredytowa a kredyt hipoteczny – jakie są warunki uzyskania zdolności kredytowej?

Biuro-Informacji-Kredytowej-co-to-jest

Jak działa BIK?

Biuro Informacji Kredytowej działa we współpracy z bankami i innymi podmiotami udzielającymi pożyczek na zasadzie wzajemności, dlatego zachodzi tu płynność przepływu istotnych danych z punktu widzenia udzielanych kredytów. Proces zbierania informacji jest następujący:

1) W pierwszej kolejności klient indywidualny lub przedsiębiorca składa wniosek o udzielenie kredytu.

2) Po złożeniu wniosku kredytowego, kredytodawca przy jego rozpatrywaniu wysyła zapytanie do BIK.

3) Biuro Informacji Kredytowej w odpowiedzi odsyła raport BIK, który znajduje się ocena zdolności kredytowej.

4) Jeśli klient uzyskał pozytywną historię kredytową, jego wniosek może również zostać rozpatrzony korzystnie. Jeśli ocena historii kredytowej będzie negatywna, kredytodawca ma prawo odmówić przyznania kredytu.

5) Uzyskanie pozytywnej decyzji w kwestii udzielenia kredytu sprawia, że uruchomiony zostaje proces przekazywania informacji między instytucjami. Przez cały okres spłaty do BIK regularnie (przynajmniej raz w miesiącu) trafia informacja o tym, jak regulowane jest zaciągnięte zobowiązanie. Obejmuje ona dane osobowe kredytobiorcy, a także rodzaj zobowiązania, okres spłaty, walutę czy datę powstania.

6) Zarówno opóźnione, jak i terminowe spłaty zobowiązań przekazane przez kredytodawcę staną się podstawą do tworzenia historii kredytowej klienta.

Jakie dane trafiają do Biura Informacji Kredytowej?

Jeśli chodzi o konkretne dane, BIK gromadzi zarówno informacje pozytywne w przypadku, gdy są to kredyty spłacane terminowo, ale także i negatywne, kiedy to kredyty są niespłacane lub występują opóźnienia w ich regulowaniu. Dotyczą one wszystkich rachunków kredytowych, jakie prowadzą lub prowadziły banki lub SKOK-i. Dane najczęściej odnoszą się do:

  • kredytów na zakup towarów, usług i papierów wartościowych;

  • kredytów niecelowych i studenckich;

  • kredytów mieszkaniowych i pracowniczych;

  • kredytów odnawialnych;

  • karty detalicznej, karty kredytowej, karty debetowej lub limitu debetowego w ROR;

  • kredytów poręczonych.

Warto podkreślić, że ponad 90% informacji w BIK to dane pozytywne. To właśnie one ułatwiają uzyskanie kolejnego kredytu, a nawet zdobycie lepszych warunków nowego zobowiązania niezależnie od tego, czy dane z BIK dotyczą zaciągniętych kredytów, pożyczek, czy korzystania z kart kredytowych.

Przechowywanie danych zgromadzonych w BIK

Z sytuacją uzyskania kredytu wiąże się zgoda na przetwarzanie danych o kliencie po spłacie całkowitej zobowiązania. W przypadku jej nie podpisania, a jednocześnie terminowej spłacie, informacje z BIK są gromadzone od momentu przekazania informacji o kredycie, aż do jego uregulowania.

Gdy zgoda zostanie przez klienta zaakceptowana, informacja o terminowej spłacie zobowiązania będzie widoczna w późniejszym czasie dla innych upoważnionych podmiotów, w sytuacji ubiegania się o kolejny kredyt. Jeśli klient planuje terminowo spłacać raty i stworzyć pozytywną historię kredytową, zgoda na przetwarzanie danych po uregulowaniu zadłużenia przemawia na jego korzyść.

Zgodnie z art. 105 ust. 3 Prawo bankowe, istnieje sytuacja, w której dane mogą być przetwarzane w BIK przez okres 5 lat bez zgody kredytobiorcy. Pojawia się ona, gdy zobowiązanie nie zostało wykonane lub opóźnienie przy spłacie kredytu wynosi 60 dni i więcej, a jednocześnie upłynęło kolejne 30 dni od chwili przekazania klientowi informacji od kredytodawcy o zamiarze przetwarzania danych klienta bez jego zgody.

Co więcej, istnieje możliwość przechowywania danych zgromadzonych w BIK, które dotyczą wszystkich klientów bez ich zgody przez okres 12 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania, jednak wyłącznie dla celów metod statystycznych wykorzystywanych przez banki.

Dostęp do danych z BIK

Dostęp do danych z BIK na temat zobowiązań swoich klientów mają określone instytucje, które współpracują z BIK na podstawie wymiany informacji. Tylko regularnie przekazujące do BIK informacje o spłacie zadłużenia klientów banki i SKOK-i, mogą korzystać z bazy biura.

Dane z BIK mogą być udostępnione również podmioty finansowe, które współpracują z BIK i udzielają kredytów konsumenckich, jednocześnie wykraczając poza sektor bankowy. Wymagana jest w tym przypadku zgoda klienta, która umożliwia pozyskanie informacji kredytowej przez instytucje inne niż banki i SKOK-i.

Informacje, które przechowuje Biuro Informacji Kredytowej, są również dostępne dla samych klientów, którzy mogą skorzystać z oferowanych przez BIK pakietów.

Usuwanie danych z BIK

Czyszczenie BIK, które ułatwiałoby pozbycie się niewygodnych informacji o opóźnieniach w kredycie, nie jest możliwe. Biuro Informacji Kredytowej jedynie administruje pozyskanymi danymi. Usunięcie danych umożliwia jedynie zaistnienie jednej z trzech sytuacji:

  • cofnięcie zgody na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania kredytowego lub upływie terminu wskazanym w udzielonej zgodzie;

  • upłynięcie 5 lat względem przetwarzania danych bez zgody klienta po spłaceniu zobowiązania;

  • pojawienie się błędnych, nieprawdziwych lub nieaktualnych danych w systemie BIK.

Usunięcie lub zmiana danych jest możliwa poprzez złożenie wniosku do instytucji, która udzieliła kredytu i przekazała o tym informacje do BIK, a więc do właściwego banku.

Przeczytaj także: Kredyt hipoteczny a umowa na czas nieokreślony – sprawdź warunki

Biuro-Informacji-Kredytowej-Raport-BIK

Dane z Biura Informacji Kredytowej a historia kredytowa

Wobec osoby, która stara się o uzyskanie kredytu, określa się zdolność kredytową. Jest to niezwykle ważny czynnik dla kredytodawcy. Na jego podstawie bowiem uzyska informacje o tym, czy klient będzie wypłacalny wobec nowego zobowiązania finansowego.

Kluczową rolę w tym aspekcie odgrywa historia kredytowa. Jest ona tworzona właśnie na podstawie informacji gromadzonych w BIK. Szczegółowa historia spłaty zobowiązań pozwoli sprawdzić instytucjom, jak dana osoba do tej pory radziła sobie ze spłatą swojego zadłużenia.

Klient, którego raty były spłacane terminowo, bez żadnych problemów i opóźnień może cieszyć się pozytywną historią kredytową. W ocenie instytucji finansowych będzie on wiarygodną osobą. Pozwoli to nie tylko zwiększyć szanse na otrzymanie kolejnego kredytu, ale też uzyskać lepsze warunki np. niższe opłaty i prowizje.

Jak widać, pozytywna historia kredytowa może mieć decydujące znaczenie podczas podejmowania decyzji o przyznaniu kredytu. A co w przypadku, gdy dana osoba jeszcze jej nie zbudowała? Choć czyste kontro nie będzie odbierane tak samo, jak negatywna historia kredytowa, nadal uniemożliwi instytucji finansowej ocenę rzetelności swojego potencjalnego klienta. Decyzja o udzieleniu kredytu będzie dla kredytodawcy niełatwa, ponieważ nie może on ocenić ryzyka niewypłacalności.

W związku z tym, aby zwiększyć swoje szanse na pozytywną decyzję banku czy innej instytucji, najlepiej zaciągać mniejsze kredyty lub kupować na raty. Dzięki ich terminowemu spłacaniu można sukcesywnie budować zaufanie wobec kredytodawcy, stając się dla niego osobą rzetelną i uczciwą.

Scoring BIK – czym jest?

Powyższe kwestie historii kredytowej związane są również z pojęciem scoringu. Jest to ocena punktowa BIK (ang. score), którą przyznaje się na podstawie historii kredytowej danego klienta. Punkty można uzyskać za terminowe płatności kredytów. W przypadku braku historii kredytowej nie są one przyznawane.

Dla banku, SKOK-u lub instytucji finansowych udzielających kredytów poza sektorem bankowym im wyższa ocena punktowa BIK, tym większa szansa na to, że kolejne zobowiązanie kredytowe zostanie opłacone w terminie. Osłabiać ją mogą za to częste wnioski o kredyt, posiadanie wielu zobowiązań lub przekroczenie limitu kredytowego.

Scoring, czyli ocena punktowa BIK przyjmuje wartości od 192 do 631 punktów. Ponadto wyniki przedstawiane są w formie od 1 do 5 gwiazdek. Ważne jest również to, że ocena podlega ciągłym zmianom. Stale napływające do BIK informacje mogą ją obniżyć lub podwyższyć z dnia na dzień.

Raport BIK – informacje

Raport BIK to rozbudowany dokument, obejmujący wiele istotnych informacji na temat sytuacji kredytowej danej osoby. Obejmuje on dane takie jak:

  • pełna historia kredytową w BIK;

  • informacje o opóźnieniach w opłacaniu zobowiązań;

  • informacje o długach w bazie BIG InfoMonitor;

  • informacje o ocenie punktowej BIK (scoring) i czynniki wpływające na jej wysokość w przypadku danej osoby (terminowość, korzystanie, wnioskowanie, doświadczenie);

  • informacje o korzystaniu z wakacji kredytowych (odpowiednia adnotacja – ustawowe zawieszenie spłaty lub zakończone ustawowe zawieszenie spłaty).

W raporcie BIK znajdziemy również zobowiązania kredytowe w trakcie spłaty wraz z pierwotną kwotą, sumą zaległości, bieżącą ratą, kwotą kredytu z odsetkami, kwotą do spłaty, czy statusem zobowiązania. Informacje dotyczą także zamkniętych zobowiązań kredytowych ze szczegółami oraz informacje finansowe z BIG InfoMonitor, a dokładniej niespłacone długi, uregulowane płatności i zapytania o dane klienta w BIG InfoMonitor.

Może Cię zainteresować także:

Jak sprawdzić raport BIK?

Na pobranie raportu BIK decydują się nie tylko banki i inne instytucje, ale również sami kredytobiorcy. Warto to zrobić z różnych powodów:

  • aby sprawdzić przed wysłaniem wniosku o kredyt, jakie informacje zobaczy bank lub inna instytucja finansowa;

  • aby dowiedzieć się, czy to negatywna historia kredytowa czy opóźnienia w opłacaniu zobowiązań były powodem odmowy banku lub innej instytucji finansowej;

  • aby zweryfikować prawidłowość danych przekazywanych do BIK podczas spłacania kredytu;

  • aby sprawdzić, kto wysyłał zapytania do BIK dotyczące danego kredytobiorcy oraz czy nie ma zobowiązań, o których on sam nie wie.

Pobranie raportu BIK za darmo i za opłatą

Uzyskanie raportu BIK jest możliwe w darmowej opcji. Jednak kopię danych można otrzymać nie częściej niż raz na sześć miesięcy. W tym celu należy złożyć wniosek:

  • elektronicznie, przez konto zarejestrowane w serwisie BIK;

  • listownie na adres korespondencyjny BIK;

  • osobiście, zgłaszając się do Centrum Obsługi Klienta BIK w Warszawie.

Warto podkreślić, że okres oczekiwania na darmowy raport BIK jest nieco dłuższy niż w przypadku płatnej wersji. Zawiera również tylko informacje wymagane w przepisach ustawy.

Istnieje również możliwość pobrania raportu BIK przez konto w serwisie po uiszczeniu odpowiedniej opłaty (49 zł). W tym przypadku po opłaceniu dokument generowany jest automatycznie. Jego ważność to około 30 dni. Po tym czasie dane ulegają zmianie, ponieważ do BIK stale napływają informacje o dokonywanych wpłatach.

Jak założyć konto w BIK?

Rejestracja w BIK jest możliwa w kilku opcjach. Można założyć konto, a następnie:

  • sprawdzić swoje dane w BIK,

  • włączyć ochronę przed wyłudzeniami,

  • uzyskać obie powyższe opcje.

Przed rejestracją należy przygotować numer dowodu osobistego oraz PESEL. Niezbędne jest bowiem podanie danych i wykonanie przelewu identyfikacyjnego 1 zł.

Pierwszym krokiem jest wypełnienie formularza, następnie zrealizowanie przelewu identyfikacyjnego oraz aktywowanie kontra przez link otrzymany na adres e-mail. W kolejnym kroku należy odebrać SMS z kodem autoryzacyjnym, a po jego wpisaniu ustawienie hasła niezbędnego do logowania w systemie BIK.

Usługi BIK

Dla klientów indywidualnych po rejestracji w systemie BIK oferuje szereg usług związanych z informacjami na temat kredytów i zobowiązań finansowych. Oprócz raportów BIK należą do nich:

1) Alerty BIK, czyli powiadomienia SMS o próbie uzyskania kredytu na dane klienta, co może zapobiec wyłudzeniu. Można je rozszerzyć, wykupując pakiety rodzinne, przez co ochronę zyskują również najbliższe osoby z rodziny.

2) Analizator Kredytowy BIK to narzędzie, które oblicza szanse na kredyt, uwzględniają danych zgromadzonych w BIK.

3) Zastrzeganie dokumentów w razie ich utraty, co pozwoli wyłączyć je z obiegu, tym samym utrudniając oszustom wykorzystanie danych do wyłudzenia.

Aktywowanie wybranych pakietów łączy się z określonymi opłatami. Pakiet BIK obejmujący 6 raportów BIK i alerty BIK na rok to koszt 129 zł za rok.