Know how to pojęcie szeroko stosowane w świecie biznesu i technologii, które odnosi się do tajemnej, specyficznej wiedzy posiadanej przez firmę. Jest to wiedza, która pomaga firmie wyróżnić się na rynku, ponieważ obejmuje informacje o sposobie produkcji, procesach organizacyjnych, technikach marketingowych, a nawet metodach zarządzania przedsiębiorstwem. W Polsce pojęcie know how często jest utożsamiane z tajemnicą przedsiębiorstwa, a przepisy chroniące te informacje mogą zapobiec ich nieuczciwemu wykorzystaniu przez konkurencję. W artykule przedstawiamy, czym dokładnie jest know how, jakie są jego przykłady oraz jak przedsiębiorcy mogą chronić swoją wiedzę i tajemnicę przedsiębiorstwa przed wykorzystaniem przez inne podmioty.

Czym jest know how?

W praktyce know how to szczegółowa wiedza i umiejętności zdobywane przez firmę na przestrzeni lat. Może dotyczyć różnorodnych obszarów działalności, takich jak:

  • Produkcja – specjalistyczne techniki wytwarzania, które sprawiają, że produkty firmy są wyjątkowe i lepszej jakości.
  • Organizacja pracy – wewnętrzne procesy, które poprawiają efektywność i wpływają na zadowolenie klientów.
  • Marketing – strategie promocji i komunikacji z klientami, które pozwalają firmie na zdobycie przewagi konkurencyjnej i marketingowej.
  • Technologie – nowoczesne narzędzia i innowacyjne rozwiązania, które nie są objęte patentami, ale dają firmie przewagę na rynku.

Przykłady know how to m.in. sposób zarządzania zasobami ludzkimi, który poprawia wydajność pracy, receptura produktu, która nadaje mu unikalny smak, lub technologia produkcji, która znacząco redukuje koszty. Know how jest nieformalnym zasobem, niemającym ochrony patentowej, ale jego wartość gospodarcza jest często nieoceniona (są to informacje posiadające wartość gospodarczą). W związku z tym warto zadbać o jego ochronę, by zapobiec wyciekom do konkurencji, które mogą wyrządzić poważną szkodę przedsiębiorcy.

Definicję znajdziemy także w:

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 316/2014

z dnia 21 marca 2014 r.

w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień o transferze technologii

Art. 6.

(…)

„know-how” oznacza pakiet informacji praktycznych, wynikających z doświadczenia i badań, które są:

(i) niejawne, czyli nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne;

(ii) istotne, czyli ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów objętych umową; oraz

(iii) zidentyfikowane, czyli opisane w wystarczająco zrozumiały sposób, aby można było sprawdzić, czy spełniają kryteria niejawności i istotności;

Dlaczego know how jest kluczowe w biznesie?

Know how pełni kluczową rolę w procesie rozwoju firmy. Dzięki odpowiednio chronionej wiedzy przedsiębiorcy mogą budować długofalową przewagę nad konkurencją. Warto zrozumieć, że know how może obejmować zarówno wiedzę techniczną, jak i umiejętności zarządzania zasobami przedsiębiorstwa.

Przewaga konkurencyjna – Jednym z głównych powodów, dla których know how jest tak cenne, jest jego wpływ na budowanie przewagi konkurencyjnej. Posiadanie unikalnej wiedzy umożliwia firmie tworzenie produktów i usług, które są trudne do skopiowania przez inne przedsiębiorstwa.

Wzrost wartości firmy – Firmy posiadające dobrze chronione know how często są wyceniane wyżej na rynku, gdyż ich działalność opiera się na unikalnych zasobach. Przykładem może być firma technologiczna, której know how obejmuje specyficzne procesy i rozwiązania techniczne, pozwalające na produkcję sprzętu o wyjątkowej jakości.

Stabilność i ciągłość działalności – Know how to wiedza, która umożliwia firmie elastyczność i zdolność szybkiego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe. Przykładowo, w branży spożywczej know how może obejmować receptury i metody produkcji, które są niedostępne dla innych firm, co daje firmie stabilność i przewidywalność w obliczu zmieniających się gustów klientów.

Jak chronić know how?

Ochrona know how wymaga podjęcia odpowiednich działań, które zabezpieczą te informacje przed ich przejęciem i pomogą w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W praktyce przedsiębiorcy na własnej działalności gospodarczej mogą chronić swoje know how, stosując się do zasad dotyczących tajemnicy przedsiębiorstwa.

1. Tajemnica przedsiębiorstwa

W Polsce know how może być chronione jako tajemnica przedsiębiorstwa. Oznacza to, że firma ma prawo do zachowania poufności w zakresie informacji, które mają wartość gospodarczą i nie są powszechnie znane. Zgodnie z polskim prawem, know how może obejmować zarówno technologie, jak i sposoby organizacyjne firmy. Przedsiębiorcy powinni wdrożyć procedury zabezpieczające dostęp do tajemnicy przedsiębiorstwa, np. poprzez ograniczenie dostępu do wrażliwych informacji.

2. Umowy o poufności

Jednym z kluczowych narzędzi ochrony know how są umowy o poufności, które zobowiązują pracowników i kontrahentów do zachowania w tajemnicy określonych informacji. Dzięki nim przedsiębiorcy mogą mieć pewność, że ich wiedza i metody zarządzania będą odpowiednio chronione. Przykładowe zapisy umowy o poufności mogą obejmować:

  • Zakaz ujawniania informacji o procesach produkcyjnych,
  • Ograniczenie dostępu do kluczowych danych dla wybranych pracowników,
  • Określenie kar finansowych za naruszenie poufności.

3. Licencje i umowy transferu technologii

Firmy mogą także chronić swoje know how umowami licencyjnymi, które dbają o bezpieczeństwo informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa oraz przez transfer technologii. W ramach takich umów, przedsiębiorca może udostępniać swoje know how innym firmom na określonych warunkach. Transfer technologii może przyspieszyć rozwój firmy, ponieważ umożliwia wymianę wiedzy i innowacji. Jednak przy zawieraniu tego rodzaju umów istotne jest zachowanie poufności, by know how nie było dostępne dla podmiotów trzecich.

Przykłady know how i praktyczne zastosowania

Know how może obejmować szeroki zakres wiedzy, w tym procesy produkcji, techniki marketingowe czy strategie zarządzania. Oto przykłady praktycznego zastosowania know how w różnych branżach:

  • Branża kosmetyczna: Receptura unikalnego produktu lub metoda produkcji kosmetyków to jedno z najcenniejszych know how, które firma powinna chronić, by wyróżnić się na rynku.
  • Technologie informatyczne: Firmy IT posiadają know how obejmujące algorytmy, które są wykorzystywane do optymalizacji usług internetowych, co umożliwia im oferowanie szybszych rozwiązań niż konkurencja.
  • Przemysł spożywczy: W branży spożywczej know how może obejmować sekretną recepturę produktu, która nadaje mu unikalny smak i odróżnia go od konkurencyjnych produktów.

Jakie są zagrożenia związane z know how?

Brak odpowiedniej ochrony know how może prowadzić do wielu problemów, w tym do wycieku informacji i przejęcia przez konkurencję. W sytuacjach, gdy know how zostanie ujawnione bez zgody właściciela, mogą pojawić się poważne konsekwencje finansowe i wizerunkowe.

Nieuczciwa konkurencja – Firmy, które pozyskają know how (tajemnicę przedsiębiorstwa) bez zgody właściciela, mogą stać się konkurencją, oferując podobne produkty lub usługi po niższej cenie. Jest to szczególnie ryzykowne dla firm, które inwestują znaczne środki w rozwój i badania i nie są zabezpieczone od nieuczciwej konkurencji.

Utrata wartości rynkowej – W przypadku know how, stanie się ono powszechnie dostępne, firma traci unikalność, co może wpłynąć na jej wycenę i postrzeganie na rynku. Wiąże się to zatem z odpowiedzialnym zarządzaniem przedsiębiorstwem i chronieniem procesu produkcji.

Wyciek informacji – W praktyce przedsiębiorcy muszą zadbać o zabezpieczenie swojego know how przed wyciekiem. Mogą to robić, wprowadzając kontrolę dostępu i regularne szkolenia dla pracowników z zakresu ochrony informacji.

Know how to zasób niematerialny, ale jego wartość gospodarcza jest nieoceniona. Aby firma mogła czerpać korzyści ze swojego know how, konieczne jest wdrożenie odpowiednich środków ochrony, takich jak umowy o poufności i procedury wewnętrzne. Dzięki temu przedsiębiorstwo może skupić się na rozwoju i budowaniu przewagi na rynku.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_98484637_key-stone-figure-as-symbol-of-access-outdoor-against-natural-landscape.html