Czy znasz te style zarządzania? Jakie są, czym się charakteryzują

Jakie style zarządzania możemy wyróżnić i czym się charakteryzują? W tym tekście opiszemy odmienne style kierowania zespołem i ich potencjalne efekty w pracy. Jakie mają wady i zalety? Sprawdź, jakich stylów zarządzania możesz spodziewać się w różnych firmach!

Czym są „czyste” style zarządzania?

Na czym polega zarządzanie firmą i jej zespołem? Temu zagadnieniu poświęcono niejedną książkę! Jakie style zarządzania możemy wyróżnić? W tym tekście przedstawimy Wam sześć głównych, „czystych” styli w skutecznym zarządzaniu personelem. Warto jednak pamiętać o tym, że rzadko kiedy dochodzi do sytuacji, w której w przedsiębiorstwie wykorzystywany jest wyłącznie jeden z takich stylów.

Najczęściej będziecie mogli spotkać się zatem z ich mieszanką. To, elementy którego aktualnie zostaną zastosowane np. w Waszym dziale, będzie zależeć nie tylko od charakteru jego działalności ale i etapu, na którym znajduje się dany projekt. Przykładowo, inny styl zarządzania sprawdzi się w okresie spokojnym dla Waszej firmy, a inny – gdy trzeba będzie podejmować szybkie i nieraz ryzykowne decyzje.

Styl zarządzania nie może więc być wypadkową cech osobowościowych przełożonego, nie powinien też być zależny wyłącznie od profilu firmy. Sami występujecie w roli szefa lub lidera zespołu? Warto zyskać znajomość własnego stylu kierowania nim, jak i to, z czego może wynikać.

Style zarządzania – jakie rozróżniamy?

Jakie podstawowe style kierowania zespołem możemy rozróżnić? Jest ich sześć – poniżej wymieniamy je wszystkie:

• patriarchalny;
• charyzmatyczny;
• autokratyczny;
• biurokratyczny;
• kooperatywny;
• sytuacyjny.

Czym charakteryzują się poszczególne style zarządzania i jakie mają wady i zalety? Temu przyjrzymy się w dalszej części tekstu!

Patriarchalny styl zarządzania – czym się wyróżnia?

Patriarchalny styl zarządzania już przez samą nazwę kojarzy się z tradycją – jest to też jeden z najstarszych stylów kierowania przedsiębiorstwem. Wybierają go chętnie zwłaszcza rodzinne firmy, gdzie centralną postacią jest jej założyciel, lub np. przedstawiciel kolejnej generacji, przygotowywany od lat do przejęcia roli prezesa zarządu.

Choć taka forma zarządzania firmą może nie kojarzyć się z nowoczesnością, patriarchalny styl kierowania z powodzeniem funkcjonuje do dzisiaj, także w startupach, które chcą kreować rodzinną atmosferę współpracy wewnątrz zespołu.

Patriarchalny styl kierowania cechuje podejmowanie decyzji głównie przez prezesa firmy, z małą możliwością zawetowania ich przez pozostałych członków zespołu. Nie brzmi to dobrze? W zamian za podporządkowanie się dyscyplinie i panującej hierarchii współpracownicy zyskują jednak opiekę. Tu troszczy się o nich jak o członków rodziny, podejmując w ich imieniu decyzje mające przynieść korzyści całej organizacji.

Jakie wady i zalety ma patriarchalny styl kierowania?

Jakie zalety ma taki styl zarządzania? Można wśród nich wymienić:

• szybki proces podejmowania decyzji (przydatne zwłaszcza w kryzysowych momentach!);
• troska o pracowników, traktowanie ich jak członków rodziny;
• emocjonalne przywiązanie do firmy jej pracowników;
• jasna struktura organizacji, hierarchiczna;
• wysoki poziom dyscypliny;
• cała odpowiedzialność za prowadzenie firmy spoczywa w rękach jej właściciela.

Nie oznacza to jednak, że patriarchalny styl kierowania nie ma i swoich wad. Można wskazać tu następujące:

• decyzje zależą jedynie od woli jednej osoby, co zwiększa ryzyko błędu;
• kultura organizacji jest zależna od charakteru jej założyciela;
• stała hierarchia w strukturach firmy utrudnia ścieżkę potencjalnego awansu;
• siatka płac może wynikać z indywidualnego uznania, co może prowadzić do niesprawiedliwości w tym zakresie;
• bezwzględna lojalność, wymagana od pracowników firmy.

Powyższych, wynikających z tego stylu zarządzania wad można jednak łatwo uniknąć, „mieszając” elementy patriarchalnego stylu z innymi.

Charyzmatyczny styl kierowania – na czym polega?

Ten styl zarządzania powinien (i trafnie!) kojarzyć się Wam ze znanymi, charyzmatycznymi liderami biznesu, takimi jak Elon Musk czy Steve Jobs. Podstawowym wyznacznikiem firm, w których stosowany jest ten styl kierowania zespołem, jest właśnie utożsamianie ich z wielkimi ideami, które ma realizować jedna osoba, przywódca firmy i najczęściej technologiczny innowator.

To sprawia także, że z jego decyzjami w firmie, nieco podobnie jak w przypadku autokratycznego stylu, raczej się nie dyskutuje. To właśnie wizja przyszłości, jaką rysuje przed swoim zespołem jego lider, ma być tu najważniejszym czynnikiem, branym pod uwagę przy podejmowaniu decyzji.

Charakterystyczne dla tego stylu jest także powierzanie pojedynczych projektów lub zadań wyłącznie najbardziej zaufanym pracownikom, którzy wcześniej udowodnili swoją wartość, zyskując zaufanie założyciela marki. Co ciekawe, nierzadko to właśnie oni po śmierci lub rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa firmy jej lidera obejmują „stery” przedsiębiorstwa.

Świetnym przykładem może tu być przypadek Tima Cooka, następcy Jobsa na stanowisku prezesa Apple. Choć za jego kadencji wartość akcji marki znacznie wzrosła, do dziś firma jest kojarzona głównie z jej charyzmatycznym założycielem. Nawet pomimo jego licznych wad!

Najważniejszą cechą tego stylu zarządzania będzie więc koncentracja uwagi pracowników, a także klientów firmy, na jej szefie. Nie może więc być to postać nijaka – najczęściej ten styl kierowania wybierają osoby o barwnej, żywiołowej osobowości i dosyć futurystycznej wizji przyszłości. To także ich przekonanie o tym, że wiedzą, jak będzie ona wyglądać, motywuje pracowników do dodatkowej, ciężkiej pracy nad budowaniem rozpoznawalności marki.

Charyzmatyczny styl zarządzania – wady i zalety

Jakie wady i zalety ma charyzmatyczny styl kierowania firmą? Do jego zalet można zaliczyć z pewnością:

• szybki proces podejmowania decyzji;
• silna identyfikacja pracowników z firmą i jej wizją;
• więcej przestrzeni na samodzielność dla ambitnych managerów;
• jasna struktura organizacji;
• wysoki poziom dyscypliny pracy.

Jeśli więc szukacie miejsca, w którym moglibyście „rozwinąć” skrzydła, choć będzie to kosztować wiele pracy, firmy, które stosują charyzmatyczny styl zarządzania, mogą być do tego dobrym miejscem.

Zanim się jednak na to zdecydujecie, warto poznać i wady tego systemu. Wśród nich można też wymienić:

• większe ryzyko błędu poprzez uzależnienie podejmowania decyzji od jednej osoby;
• od pracowników wymaga się przedłożenia potrzeb firmy ponad ich własne;
• w przypadku, w którym zabraknie charyzmatycznego lidera firmy, trudno go będzie zastąpić.

To właśnie ostatnia wada często bywa wyjątkowo trudnym do rozwiązania problemem firm, które stosowały lub stosują charyzmatyczny styl zarządzania.

Jak funkcjonuje autokratyczny styl zarządzania firmą?

Autokratyczny styl zarządzania przedsiębiorstwem także zasadniczo koncentruje się na jednej, najważniejszej w firmie osobie. W tego typu firmach spotkacie się też z jasną, ściśle hierarchiczną strukturą organizacji. Posłuszeństwo to nie Wasza mocna strona? Możecie się nie odnaleźć – przy autokratycznym stylu kierowania kwestionowanie decyzji podjętej przez lidera firmy może źle się skończyć.

Co odróżnia autokratyczny styl kierowania od patriarchalnego, czy charyzmatycznego? Choć tutaj także to na głównie na jednej osobie ciąży odpowiedzialność za działalność firmy, nie wynika to z chęci tworzenia rodzinnej atmosfery w firmie, a kontroli wydajności pracowników.

Ten styl zarządzania często można spotkać w dużych korporacjach, które z racji skali swojej działalności muszą także starannie przestrzegać przepisów Kodeksu pracy. Tutaj rolę jednej, najważniejszej osoby rozdziela się pomiędzy managerów zespołu, których decyzji nie mogą podważać ich członkowie.

Wady i zalety autokratycznego stylu zarządzania

Choć nie każdy będzie mieć łatwość w dostosowaniu się do wymogów autokratycznego stylu zarządzania, ma on i swoje zalety. Można wśród nich wymienić:

• szybki proces podejmowania decyzji;
• bardzo wysoka produktywność pracowników;
• jasna struktura organizacji;
• pracownicy nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje.

A jakie wady ma taki system kierowania zespołem? Należą do nich:

• wyższe ryzyko błędu w pracy poprzez oparcie decyzyjności na przełożonym;
• wymagane jest przedkładanie potrzeb firmy ponad własne;
• ścisły system kontroli pracowników;
• w razie choroby lub odejścia z pracy kierownika powstaje problem z decyzyjnością w zespole.

Firmy, w których stosowany jest autokratyczny styl zarządzania, mogą więc być dobrym miejscem na nabranie doświadczenia zawodowego przez osoby, które dopiero zaczynają swoją przygodę z rynkiem pracy. Nieco mniejsza samodzielność na obejmowanym stanowisku może tu być istotną zaletą!

Czym charakteryzuje się biurokratyczny styl zarządzania?

Kolejnym stylem zarządzania, który omówimy, będzie tu ten biurokratyczny. Na czym polega? Jest to jeden z czterech stylów zarządzania, opisany przez niemieckiego socjologa Maxa Webera. Najczęściej można się z nim spotkać, pracując w instytucjach państwowych lub bardzo dużych przedsiębiorstwach.

W porównaniu do poprzednio opisanych stylów kierowania, w przypadku biurokratycznego rola kierownictwa firmy zostaje znacznie zmarginalizowana. W przypadku lidera zespołu najistotniejsze będzie tu przestrzeganie wyznaczonych procedur i odpowiednia dokumentacja procesów zachodzących w poszczególnych działach firmy.

Podejmowanie decyzji w dużych gremiach, z uwzględnieniem ścisłego przestrzegania ustalonych odgórnie procedur sprawia, że odpowiedzialność za nie „rozmywa” się, pozostawiając niewielkie pole pracownikom oraz kierownictwu firmy na wywieranie wpływu na rozwój organizacji.

Biurokratyczny styl kierowania – jakie ma wady i zalety?

Jakie zalety może mieć biurokratyczny styl zarządzania? Oto i one:

• jasne reguły, obowiązujące wszystkich pracowników tak samo;
• łatwość w obsadzaniu stanowisk kierowniczych (nie wymagane są wyjątkowo wysokie kompetencje);
• niskie ryzyko błędu ze względu na odgórnie narzucone procedury podejmowania decyzji;
• ochrona pracowników przed ponoszeniem odpowiedzialności za decyzje kierowników.

Biurokratyczny styl zarządzania niewątpliwie ułatwia zapoznanie się z celami i potrzebami firmy przez nowozatrudnionych pracowników. Jasno ustalone procedury sprawiają, że prościej będzie im zrozumieć, w jaki sposób wpływają na decyzje podejmowane w przedsiębiorstwie.

A jakie wady ma taki styl kierowania zespołem? Wśród nich znajdują się:

• niski wpływ kadry kierowniczej na działalność firmy;
• długie i skomplikowane procesy decyzyjne;
• brak przestrzeni na samodzielność na obejmowanym stanowisku może skutkować demotywacją pracowników.

Jeśli jednak szukacie miejsca, w którym to procedury są najważniejsze, firmy stosujące biurokratyczny styl zarządzania mogą być dla Was idealnym wyborem.

Na czym polega kooperatywny styl zarządzania?

Czym wyróżnia się kooperatywny styl zarządzania? Nazywany również demokratycznym, charakteryzuje się dużą autonomią pracowników, jak i wspólnym podejmowaniem decyzji w firmie. W pracy lubicie mieć odrobinę samodzielności i nie narzekacie na brak pomysłów? Jeśli do tego chętnie pierwsi wychodzicie z inicjatywą, firmy stosujące demokratyczny styl kierowania będą dla Was najlepszym miejscem do rozwoju zawodowego!

Jednak jeśli Waszym wymarzonym stanowiskiem jest to kierownicze, w firmach stosujących kooperatywny styl zarządzania nie jest to łatwa rola. Liderzy pełnią tu rolę „bufora” pomiędzy oczekiwaniami zarządu firmy co do efektywności pracowników, a ich zdaniem na temat podejmowanych z tego względu decyzji.

Proces decyzyjności utrudnia tu więc konieczność uwzględnienia opinii wszystkich członków zespołu i ich szczegółowego przedyskutowania. Choć więc otwarta komunikacja z pewnością wpływa tu pozytywnie na motywację pracowników, może nie sprawdzić się w sytuacjach kryzysowych, wymagających podjęcia natychmiastowych kroków.

Warto też wspomnieć i o poczuciu odpowiedzialności, jakie powinno cechować zespoły firm, stosujących styl demokratyczny. Muszą oni posiadać także wystarczające kompetencje, aby móc pomóc w realizacji takiego celu. Wymaga to więc również odpowiednich cech osobowościowych podwładnych.

Demokratyczny styl zarządzania – wady i zalety

Jakie wady i zalety ma stosowanie kooperatywnego stylu zarządzania w firmie? Do zalet takiego rozwiązania możemy zaliczyć:

• wysoki poziom motywacji i zaangażowania pracowników firmy;
• wysoki stopień szacunku do pracowników;
• pracownicy wspierają kadrę kierowniczą w procesach podejmowania decyzji;
• większa autonomia pobudza kreatywność pracowników.

Niewątpliwe zalety stosowania stylu demokratycznego zarządzania nie powinny jednak przysłonić jego wad. Należą do nich:

• przedłużony czas podejmowania decyzji, co może nie sprawdzić się podczas momentów kryzysowych;
• konieczność uwzględnienia różnych zdań pracowników może prowadzić do konfliktów w pracy;
• trudna rola kadry kierowniczej, zmuszonej pogodzić oczekiwania zarządu z tymi członków zespołu;
• wymagane wysokie kompetencje pracowników, niezbędne, aby osiągnąć trwały sukces w tym stylu zarządzania.

To właśnie olbrzymie zaangażowanie pracowników i ich chęć do wykonywania zadań wykraczających w teorii poza zakres obowiązków na danym stanowisku będą tu stanowić podstawę do ustalenia takiego stylu kierowania zespołem. Kiedy decyzje podejmuje każdy, nie można unikać odpowiedzialności!

Sytuacyjny styl kierowania firmą – jak się sprawdza?

Ostatnim stylem zarządzania, jaki omówimy, będzie sytuacyjny. Czym się charakteryzuje? Wychodzi on z założenia, że w dzisiejszym, ogromnie konkurencyjnym świecie trudno narzucać w firmie jeden, konkretny styl przywództwa. Rolą kadry kierowniczej jest tu m.in. umiejętne wyczuwanie, jaki potencjalny styl kierowania mógłby przynieść określone korzyści poprzez np. zwiększenie wydajności danego zespołu.

Umiejętność stosowania takiego podejścia będzie więc wymagać sporej intuicji i stałego sprawdzania zarówno mocnych, jak i słabych stron pracowników. Przełożony przywiązuje wagę zarówno do poziomu ich kompetencji jak i tego, co może zmotywować ich do dodatkowego wysiłku.

Aby ten styl miał sens, kierownik musi więc poświęcić sporo czasu, aby lepiej poznać swoich pracowników i móc wykorzystać ich talenty zgodnie z celami instytucji. Istotne będą tu jego cechy osobowościowe oraz umiejętność odnalezienia się w danej sytuacji, aby móc dokonać prawidłowego podziału pracy.

Jakie wady i zalety posiada sytuacyjny styl kierowania?

Sytuacyjny styl zarządzania należy do tych najbardziej „płynnych”. Jakie zalety ma taki system? Wymieniamy je poniżej:

• przy założeniu, że nie ma jednego idealnego stylu zarządzania ten aktualnie stosowany zależy od indywidualnych potrzeb pracowników;
• duże zainteresowanie kadry kierowniczej osobistą motywacją pracowników;
• rzeczywisty styl kierowania nie jest narzucany odgórnie;
• rolą kierownika jest dopasowanie podejścia do wymagań danego zespołu, co korzystnie wpływa na jego motywację.

A jakie wady może mieć stosowanie w firmie sytuacyjnego stylu kierowania? Należą do nich:

• duża ilość czasu, jaką musi poświęcić kadra kierownicza, aby lepiej poznać swój zespół;
• wysokie wymagania co do zaangażowania pracowników firmy;
• zadania przydzielane są według indywidualnych możliwości, przez co proces podziału pracy może się wydłużać.

Jeśli jednak odpowiada Wam styl trenerski we współpracy z przełożonymi, w firmach, stosujących sytuacyjny styl zarządzania, będziecie mieli okazję dokonać realnej oceny swoich mocnych stron jako pracowników.

Różnorodność stylów zarządzania a efektywność zespołów w organizacjach

Styl zarządzania może wpływać na atmosferę w miejscu pracy, a także na efektywność i zadowolenie zespołów. Na przykład styl autokratyczny sprawdza się w sytuacjach, gdzie wymagana jest szybka reakcja i dyscyplina, natomiast styl demokratyczny pozwala pracownikom angażować się w procesy decyzyjne, co sprzyja kreatywności i innowacji. Kluczowe jest dopasowanie stylu zarządzania do specyfiki zespołu oraz sytuacji, co może znacznie poprawić efektywność i satysfakcję pracowników. Współczesne organizacje często łączą różne style, aby lepiej odpowiadać na potrzeby rynku i swoich zespołów.

Jak dopasować styl zarządzania do potrzeb zespołu i specyfiki firmy?

Każdy styl zarządzania ma swoje zalety i wady, a skuteczne przywództwo polega na umiejętności dostosowania podejścia do aktualnych warunków. Przykładowo, styl transformacyjny świetnie sprawdza się w firmach nastawionych na rozwój i innowacje, podczas gdy styl transakcyjny może być efektywny w organizacjach z hierarchiczną strukturą, gdzie kluczowe są jasne zasady i procedury. Elastyczność menedżera i jego umiejętność dostosowania stylu zarządzania do potrzeb zespołu wpływają na motywację i efektywność.

Jakie style zarządzania wpływają na efektywność pracy zespołu?

Różne style zarządzania mogą diametralnie zmieniać atmosferę w zespole i wpływać na efektywność pracy. W zależności od charakterystyki lidera oraz oczekiwań organizacji, menedżerowie mogą przyjmować różne podejścia, takie jak styl autokratyczny, demokratyczny czy laissez-faire. Styl autokratyczny charakteryzuje się szybkim podejmowaniem decyzji przez lidera, jednak może prowadzić do braku zaangażowania zespołu. Styl demokratyczny natomiast wspiera otwartą komunikację i partycypację pracowników w podejmowaniu decyzji, co może skutkować większym zaangażowaniem i lojalnością. Styl laissez-faire daje pracownikom dużą swobodę działania, co może być efektywne w kreatywnych branżach, ale też wprowadza ryzyko braku kontroli nad zadaniami. Wybór odpowiedniego stylu zależy od wielu czynników, takich jak branża, wielkość zespołu oraz cel, jaki organizacja chce osiągnąć.

Styl zarządzania w kontekście motywacji i rozwoju pracowników

Styl zarządzania ma kluczowy wpływ na motywację zespołu. Menedżerowie stosujący styl demokratyczny, oparty na współpracy i konsultacjach, mogą zauważyć wyższy poziom zaangażowania i satysfakcji wśród pracowników. Ważne jest również, by liderzy stosowali strategie rozwoju zawodowego swoich podwładnych, oferując im wsparcie w zdobywaniu nowych umiejętności i awansach. Wspieranie rozwoju to kluczowy element skutecznego zarządzania. Z kolei w bardziej autokratycznym stylu, gdzie decyzje są podejmowane centralnie, menedżer powinien skoncentrować się na precyzyjnych celach i osiągnięciach, co może wpłynąć na szybszą realizację zadań, ale bez zaangażowania pracowników w proces decyzyjny. Niezależnie od wybranego stylu, najważniejsze jest, aby lider rozumiał potrzeby swojego zespołu i dostosowywał sposób zarządzania do sytuacji.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_44122379_management-on-blackboard-with-businessman-in-a-suit-on-side.html