Co to jest spółka non profit? Potocznie nazywamy tak również spółkę kapitałową not for profit, polegającą na prowadzeniu przedsiębiorstwa społecznego, w którym obok działalności ekonomicznej dużą rolę odgrywa również cel społeczny. Co w takim razie dzieje się z wypracowanym w spółce non profit zyskiem? Tego dowiecie się z tekstu!

Co to jest spółka non profit?

Natknęliście się na termin „spółka non profit” i zastanawiacie się, co oznacza? Tego potocznego określenia używa się często także w stosunku do spółki kapitałowej non profit. Jest jednym z rodzajów spółek, których działalność polega na prowadzeniu przedsiębiorstwa społecznego, w którym to wcale nie zysk jest najważniejszy.

Spółka non profit – definicja

Warto rozróżnić, że oficjalnie „non profit” i „not for profit” to niedokładnie to samo. Pod pojęciem „non profit” rozumiemy bowiem działalność niedochodową, niegenerującą zysku i niebędącą tym samym działalnością o charakterze ekonomicznym.

Przy takim rozumieniu podmiot non profit nie prowadzi zatem działalności gospodarczej. Z kolei działalność „not for profit” oznacza, że zysk z jej prowadzenia może zostać wygenerowany, lecz zostaje wtedy przeznaczony na cele statutowe.

W praktyce jednak określenia „spółka non profit” używa się w stosunku do wszystkich spółek, mających społeczny charakter oraz cele.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit – w jaki sposób może działać?

Zazwyczaj, gdy przedsiębiorca zastanawia się, jak założyć spółkę z o.o., musi porównać potencjalne zyski i wydatki. Nie zawsze jednak zysk będzie głównym motorem napędowym przedsięwzięcia. Kiedy spółka będzie mieć charakter non profit? Jej charakter powinien przede wszystkim wiązać się z realizacją społecznych celów. Warto przy tym pamiętać i o tym, że spółki działają na podstawie Kodeksu spółek handlowych. 

Zgodnie z obowiązującymi przepisami spółka może zostać utworzona w każdym, dopuszczalnym prawnie celu. Nie musi więc być to cel wyłącznie zarobkowy, który w tym przypadku zastępuje cel społeczny.

W praktyce najwięcej powstaje spółek z o.o. non profit. Możliwe jest także założenie spółki akcyjnej. Nie jest to jednak zazwyczaj wybierane rozwiązanie, ze względu na znacznie większą ilość formalności, a także wyższy wymagany kapitał zakładowy.

Spółki mogą działać jako:

  • spółki spełniające warunki przewidziane w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, co uprawnia je do prowadzenia działalności pożytku publicznego;
  • firmy społeczne, spełniające dodatkowe warunki wynikające z Wytycznych dot. realizacji projektów w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem Europejskiego Funduszu Społecznego.

W dalszej części tekstu przyjrzymy się bliżej obu tym rodzajom funkcjonowania spółek. 

O jakich spółkach non profit mówi Ustawa o pożytku publicznym?

Ustawa o pożytku publicznym wymienia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, które spełniają poniższe warunki:

  • nie działają w celu osiągnięcia zysku,
  • przeznaczają cały wygenerowany zysk na cele statutowe,
  • nie przeznaczają wygenerowanego zysku do podziału między pracowników, akcjonariuszy czy udziałowców.

Podmioty non profit, o których tu mowa, mogą prowadzić działalność pożytku publicznego, realizująca wybrane cele społeczne.

Kiedy spółka non profit może być firmą społeczną?

W jakich przypadkach spółka non profit może funkcjonować jako przedsiębiorstwo społeczne? Aby uzyskać taki status, działalność musi spełnić kilka poniższych warunków:

  • wyodrębnienie pod względem rachunkowym i organizacyjnym, czyli posiadanie osobowości prawnej,
  • prowadzenie jednego z czterech rodzajów działalności, przy czym najczęstszym wybieranym jest działalność gospodarcza,
  • określony cel działania w postaci reintegracji społecznej i zawodowej osób doświadczających trudności na rynku pracy,
  • przestrzeganie limitów zatrudnienia – tu określony odsetek pracowników mają stanowić tzw. osoby defaworyzowane, czyli np. bezrobotne lub z niepełnosprawnością,
  • brak podziału zysku między wspólników,
  • przestrzeganie limitów wynagrodzeń – tu zarobki nie mogą przekroczyć trzykrotności przeciętnej, miesięcznej pensji
  • zatrudnienie co najmniej 3 osób – uwaga, tu pod uwagę bierzemy wyłącznie te osoby, które pracują w wymiarze co najmniej 1/4 etatu
  • zarządzanie firmą w sposób demokratyczny

Warto wspomnieć, że zakładanie spółek non profit o charakterze firmy społecznej ma zazwyczaj kontekst dotacyjny. Dodatkowe środki finansowe w postaci dotacji można tu otrzymać m.in. na zatrudnienie osób bezrobotnych, czy niepełnosprawnych.

Zysk w spółce non profit – jak się na niej zarabia?

Z zasady spółki non profit nie stanowią rodzaju działalności, nastawionego na osiąganie zysków. Na ich pracy zyskują za to inni, w toku realizacji zadań statutowych spółki. W Polsce nadal najpopularniejszą formą takiej działalności są przede wszystkim organizacje pozarządowe, czyli fundacje i stowarzyszenia.

Coraz ważniejsze miejsce zajmują też spółdzielnie socjalne, a także podmioty reintegracyjne, czyli np. zakłady aktywności zawodowej, centra integracji społecznej, czy warsztaty terapii zajęciowej.

Szukasz pracy? Praca w Bydgoszczy czeka, aż ją odkryjesz!

Jak właściciel spółki non profit zarabia na niej?

Czy to jednak oznacza, że spółka non profit nie generuje żadnych zysków? Jeśli tak, to powinny one zostać w całości przeznaczone na zadania statutowe. W sytuacji, w której zysk nie jest dzielony pomiędzy wspólników spółki, jej właściciel może na niej zarabiać jedynie na kilka sposobów.

Jednym z nich jest zatrudnienie wspólnika spółki na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilno – prawnej. Oczywiście wiąże się to z wykonywaną przez tę osobę realną pracą, za którą będzie otrzymywać wynagrodzenie.

Kolejnym rozwiązaniem, jednak możliwym tylko w przypadku firm społecznych i mniej chętnie wybieranym, jest wynajęcie spółce nieruchomości, lub ubieganie się o zwrot kosztów podróży służbowej. 

Ustalić można również kwestię wynagrodzenia dla członków zarządu spółki na podstawie uchwały jej wspólników. Jednak warunkiem koniecznym uzyskiwania wynagrodzenia w tym trybie będzie powołanie uchwałą zgromadzenia wspólników do zarządu. 

Spółka non profit a CIT

Czy skoro spółka non profit nie jest nastawiona na osiąganie zysków i zwykle prowadzi działalność pożytku publicznego, to jej dochody nie ulegają opodatkowaniu? 

Pomimo tych czynników dochód spółki non profit ulega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. W nowo powstałych spółkach, których przychody nie przekroczą w roku obrotowym 1,2 mln euro, stawka podatku wynosi 15% podstawy opodatkowania.

Jeżeli jednak wspólnikami spółki non profit są wyłącznie organizacje, których celem statutowym jest m.in. działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, kulturalna, poświęcona kulturze fizycznej i sportowi, ochronie środowiska oraz dobroczynności, ochronie zdrowia i pomocy społecznej oraz kultu religijnego, spółka jest zwolniona od CIT w części przeznaczonej na te cele.

Status organizacji pożytku publicznego – pomoże uniknąć opodatkowania

Spółki non profit mają również możliwość uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego (OPP), co także pozwoli uniknąć konieczności odprowadzania podatku. Co ważne, zwolnienie dochodów spółki z podatku dochodowego od osób prawnych nastąpi niezależnie od tego, kto jest wspólnikiem danej spółki.

Jak uzyskać status OPP spółki non profit?

Aby uzyskać status OPP, spółka non profit musi spełnić kilka przepisowych wymogów, a w szczególności:

  • spółka może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie jako dodatkową w stosunku do działalności pożytku publicznego, a nadwyżkę przychodów nad kosztami musi przeznaczać na tę działalność,
  • członkowie organu zarządzającego tego podmiotu nie byli skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,
  • statut lub inny akt wewnętrzny organizacji powinien zabraniać m.in. udzielania pożyczek, lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji w stosunku do jej członków, członków organów lub pracowników oraz osób bliskich wobec tych osób, oraz zakupu towarów, lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe.

Ponadto, aby spółka oficjalnie zdobyła status OPP, niezbędne będzie prowadzenie przez nią działalności pożytku publicznego przez co najmniej 2 lata. Status OPP spółka non profit otrzymuje z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego informacji o spełnieniu wymagań ustawowych.

Jakie są korzyści podatkowe dla spółek non-profit?

Spółki non-profit działają na rzecz realizacji celów społecznych, jednak to nie oznacza, że nie mogą korzystać z pewnych przywilejów podatkowych. Jednym z kluczowych aspektów, na które warto zwrócić uwagę, jest zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w określonych warunkach. Przepisy podatkowe przewidują, że działalność non-profit, która nie generuje zysków dla właścicieli lub udziałowców, może być zwolniona z obowiązku płacenia CIT, pod warunkiem, że wszystkie dochody są przeznaczane na realizację celów statutowych. To sprawia, że spółki te mogą więcej środków finansowych przeznaczać na działalność operacyjną, co jest istotnym elementem w prowadzeniu organizacji społecznych.

Dlaczego warto założyć spółkę non-profit i jakie są jej cele?

Spółki non-profit są zakładane z myślą o realizacji celów społecznych, a nie o maksymalizacji zysków. Organizacje te działają w obszarach takich jak ochrona środowiska, edukacja, zdrowie, czy pomoc społeczna. Dla wielu osób założenie spółki non-profit to sposób na połączenie działalności gospodarczej z misją społeczną. Cele takiej działalności mogą obejmować walkę z ubóstwem, promowanie równouprawnienia, ochronę praw człowieka, a także działalność kulturalną czy edukacyjną. Tego rodzaju spółki mają na celu poprawę jakości życia, co sprawia, że ich praca jest często wspierana przez darowizny i granty, zarówno ze strony prywatnych darczyńców, jak i instytucji publicznych.

Jak wygląda finansowanie działalności spółek non-profit i jakie mają możliwości pozyskiwania środków?

Spółki non-profit mogą pozyskiwać środki z wielu różnych źródeł – zarówno publicznych, jak i prywatnych. Jednym z podstawowych filarów ich finansowania są dotacje, granty i subwencje, przyznawane np. przez ministerstwa, jednostki samorządu terytorialnego, fundusze europejskie czy fundacje prywatne. Ponadto, coraz więcej spółek non-profit korzysta z możliwości crowdfundingu – finansowania społecznościowego, które pozwala im dotrzeć bezpośrednio do potencjalnych darczyńców i sympatyków. Warto także wspomnieć o świadczeniach odpłatnych i działalności gospodarczej prowadzonej w ramach limitów ustawowych – np. sprzedaży biletów na wydarzenia, usług edukacyjnych lub produktów związanych z misją organizacji. Co istotne, środki te nie mogą być przeznaczane na prywatny zysk właścicieli, lecz muszą wracać do działalności statutowej. W praktyce oznacza to większą przejrzystość w finansach i konieczność starannego planowania budżetu. Mimo tych ograniczeń wiele organizacji potrafi skutecznie budować stabilny model finansowy oparty na różnorodnych źródłach dochodów.

Odpowiedzialność zarządu w spółkach non-profit – co warto wiedzieć przed założeniem organizacji?

Zarządzanie spółką non-profit wiąże się z taką samą odpowiedzialnością cywilną i karną jak w przypadku innych spółek prawa handlowego. Członkowie zarządu odpowiadają za podejmowane decyzje, przestrzeganie statutu, nadzór nad dokumentacją i finansami. W razie zaniedbań mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności przed sądem, również majątkowej. Co więcej, działalność spółek non-profit podlega częstym kontrolom – m.in. ze strony urzędów skarbowych, ZUS czy instytucji przyznających granty. Dlatego ważne jest, by osoby decydujące się na pełnienie funkcji zarządczych posiadały podstawową wiedzę z zakresu rachunkowości, prawa pracy, zamówień publicznych i ochrony danych osobowych. Wiele spółek inwestuje w szkolenia i doradztwo prawne, by zabezpieczyć swoją działalność od strony formalnej. Choć misja organizacji może być szczytna, bez sprawnego i odpowiedzialnego zarządzania ryzyko niepowodzenia jest wysokie.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_44898706_non-profit-organizacja-koncepcji-obrazu-z-ikon-biznesowych-i-copyspace.html