Alkohol w pracy to zawsze zły pomysł. A jakie konsekwencje niesie za sobą praca w stanie nietrzeźwości? Co zrobić, gdy pracownik jest pijany w pracy? W kolejnym odcinku naszego cyklu „Pracodawca to (nie) Twój wróg” ekspertka prawna GoWork.pl tłumaczy, co grozi za wykonywanie pracy pod wpływem alkoholu.

Praca pod wpływem alkoholu – tego błędu nie warto popełniać!

Pijany pracownik to jeden z tych przypadków w pracy, z którym nikt nie miałby ochoty mieć do czynienia. Co zrobić, gdy pracownik jest pijany w pracy? Niestety, tuszowanie tego typu przypadków może źle się skończyć!

Alkohol w pracy dopuszczalny może być co najwyżej na imprezach integracyjnych, odbywających się poza godzinami pracy. Myślicie, że nikt nie zauważy, bo pracujecie zdalnie? Praca pod wpływem alkoholu zawsze wpływa na efektywność, a może wręcz prowadzić do wypadków. A wtedy konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze!


WARTO WIEDZIEĆ: Badanie alkomatem w pracy – kiedy jest legalne?


Pracownik pod wpływem alkoholu – co robić?

Praca w stanie nietrzeźwości to poważny zawodowy błąd, który może zaważyć na Waszej dalszej karierze. A może to Wasz współpracownik pozwolił sobie na pracę pod wpływem alkoholu, a Wy nie wiecie, co z tym zrobić? Tak czy inaczej pijany pracownik to problem, którego przełożeni nie mogą bagatelizować.

Jeśli pijany pracownik w pracy popełni błąd w trakcie wykonywania obowiązków, a nawet doprowadzi do wypadku, czekają go legalne konsekwencje. To samo dotyczy potencjalnie agresywnego zachowania, naruszającego normy współżycia w firmie.


SPRAWDŹ TEŻ: Kara finansowa dla pracownika – za co można ją dostać?


Choć zawsze warto próbować rozwiązać sytuację poprzez rozmowę z osobą, która dopuściła się spożycia alkoholu w pracy, większość tego typu przypadków kończy się zwolnieniem dyscyplinarnym. Odzyskanie zaufania pracodawcy może tu być dosyć trudne…

Jakie konsekwencje prawne grożą za wykonywanie pracy pod wpływem alkoholu?

W jakiej formie powinien zostać zwolniony pijany pracownik? Czy jeśli zauważymy kogoś podejmującego pracę w stanie nietrzeźwości, mamy obowiązek informować o tym przełożonych? Co o spożywaniu alkoholu w pracy mówi Kodeks wykroczeń i Kodeks pracy?

Na te i inne pytania odpowie ekspertka prawna GoWork.pl, Angelika Kowalczyk!

1. Jakie konsekwencje grożą za pracę pod wpływem alkoholu?

Przede wszystkim, kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy (art. 17 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dalej: uwtpa).

Uzasadnione podejrzenie występuje np. wtedy, gdy od pracownika wyraźnie czuć woń alkoholu lub jego koordynacja ruchowa jest wyraźnie zaburzona. Warto zauważyć, że aby pracownik nie został dopuszczony do pracy, nie musi znajdować się w stanie nietrzeźwości, ale wystarczy, by znajdował się w stanie po spożyciu alkoholu, czyli już wtedy, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi bądź prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 promila do 0,5 promila (od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza).

Badanie stanu trzeźwości pijanego pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego – czyli najczęściej Policja, i odbywa się to na żądanie kierownika zakładu pracy czy też osoby przez niego upoważnionej, ale również na żądanie pracownika, wobec którego istnieje podejrzenie, że przyszedł do pracy pod wpływem alkoholu. Warunki i sposób dokonywania badań stanu trzeźwości pracownika niedopuszczonego do pracy z powodu uzasadnionego podejrzenia, że stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy, określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2015 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie. Zauważmy, że do przeprowadzenia badania trzeźwości nie jest uprawiony, w świetle powyższych przepisów, pracodawca. Może oczywiście to uczynić za dobrowolną zgodą pracownika.

Warto wiedzieć, że do pracy nie tylko nie można przychodzić w stanie po spożyciu alkoholu, ale również nie można wnosić alkoholu na teren zakładu pracy (art. 16 uwtpa). W takiej sytuacji kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona powinny odmówić wpuszczenia na teren zakładu pracy pracownika, chyba że przeprowadzona kontrola nie potwierdzi podejrzenia. Taką kontrolę zarządza kierownik lub osoba przez niego upoważniona, przy czym nie ma w tym miejscu wskazana, że powinna się ona odbywać z udziałem np. Policji.


Szukasz pracy w Gdyni? Sprawdź najlepsze oferty na GoWork.pl!


Stosowanie się do zakazu pracy po alkoholu jest bardzo ważne nie tylko z perspektywy pracownika, któremu grożą surowe konsekwencje, o których szerzej poniżej, ale również z perspektywy pracodawcy, bowiem, zgodnie z art. 44 uwtpa ten, kto wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru dopuszcza do sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy, jak również powziąwszy wiadomość o sprzedawaniu, podawaniu lub spożywaniu na terenie zakładu pracy takich napojów, nie podejmie prawem przewidzianego postępowania, podlega karze grzywny.

Praca pod wpływem alkoholu – Kodeks pracy

Praca pod wpływem alkoholu może stwarzać niebezpieczeństwo nie tylko dla samego pracownika, ale również współpracowników, a pracodawca, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: Kodeks pracy), jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, co uzasadnia możliwość, a nawet konieczność odesłania pracownika pod wpływem alkoholu do domu. Natomiast podstawowym obowiązkiem pracownika jest, zgodnie z art. 211 Kodeksu pracy, przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy i wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych. Pracownik ma więc obowiązek zastosować się do polecenia przełożonego i oddalić się z miejsca pracy, gdy jest pod wpływem alkoholu.

W świetle art. 108 Kodeksu pracy, za stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy, pracodawca może wobec pracownika zastosować karę upomnienia, nagany, a nawet karę pieniężną.

Ponadto, w związku z tym, że, zgodnie z art. 80 Kodeksu pracy, wynagrodzenie przysługuje pracownikowi za pracę wykonaną, to a contrario nie przysługuje mu ono wtedy, gdy wskutek odesłania do domu w związku ze spożyciem alkoholu tejże pracy nie wykonywał. Jeżeli przestój nastąpił z winy pracownika, wynagrodzenie nie przysługuje (art. 81 Kodeksu pracy). Naturalnie więc konsekwencją pracy pod wpływem alkoholu, albo raczej stawienie się do miejsca pracy z zamiarem jej wykonywania, jest po prostu obniżenie wynagrodzenia.

Natomiast jeśli już pracownik pracuje pod wpływem alkoholu i wykona wadliwie produkty lub usługi, to zgodnie z art. 82 Kodeksu pracy, wynagrodzenie mu nie przysługuje lub ulega ono odpowiedniemu obniżeniu, jeżeli nastąpiło jedynie obniżenie jakości produktu lub usługi. Pracownik może oczywiście naprawić swój błąd, tj. usunąć wadliwość produktu lub usługi i wówczas wynagrodzenie zostanie mu przyznane odpowiednio do jakości tego produktu lub usługi, z tym, że za czas pracy przy usuwaniu wady wynagrodzenie nie zostanie przyznane.

Jeżeli pracownikowi dość często zdarza się przychodzić do pracy pod wpływem alkoholu, przez co często musi zostać odesłany do domu, a pracodawca zostaje zmuszony do przeorganizowania pracy w firmie, to nietrudno się domyślić, że jego zaufanie do pracownika, jak również ocena sposobu i jakości wykonywanych przez pracownika obowiązków służbowych, zdecydowanie spadają. W takiej sytuacji całkowicie uzasadnione jest, że pracodawca zdecyduje się rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem z pracownikiem mającym problemy z alkoholem albo za porozumieniem stron, jeżeli pracownik przystanie na zaproponowane warunki.

Sytuacja może jednak okazać się bardziej dotkliwa w skutkach, bowiem w niektórych przypadkach może dojść nawet do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z pracownikiem nadużywającym alkoholu.

Zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (zwolnienie dyscyplinarne) w razie:
1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;
3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

O ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych możemy mówić np. wtedy, gdy pracownik przez alkohol nie stawia się bez usprawiedliwienia w miejscu pracy lub stawia się do pracy, ale swoje obowiązki wykonuje niewłaściwie, tym samym narażając lub co gorsza powodując znaczne szkody po stronie pracodawcy.

Pracownik pod wpływem alkoholu, który zakłóca porządek w miejscu pracy poprzez np. wszczynanie awantur, a już w szczególności z osobami trzecimi (np. klientami), godząc tym samym w dobro zakładu pracy, również może zostać zwolniony dyscyplinarnie.

Jeżeli pracownik np. pełni funkcje publiczne, gdzie wymagana jest niekaralność i nieposzlakowana opinia, popełnia przestępstwo pod wpływem alkoholu, nawet poza miejscem pracy, np. powodując wypadek ze skutkiem śmiertelnym wskutek jazdy po alkoholu, zaś przestępstwo to zostanie stwierdzone prawomocnym wyrokiem, to pracownik taki również może zostać zwolniony dyscyplinarnie.

Sytuacja utraty prawa jazdy wskutek jazdy po alkoholu również może stanowić podstawę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z pracownikiem spożywającym alkohol, jeżeli wykonuje np. zawód kierowcy, bowiem stanowi to zawinioną przez pracownika utratę koniecznych uprawnień do wykonywania pracy na tym stanowisku, tj. prawa jazdy.

Należy również zauważyć, że pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie także pracownika, jeżeli jego niezdolność do pracy wskutek choroby (w tym przypadku również jakiejkolwiek choroby wywołanej nadmiernym spożyciem alkoholu, np. wątroby) trwa:

a) dłużej niż 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,
b) dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową;
2) w razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1, trwającej dłużej niż 1 miesiąc (art. 53 § 1 Kodeksu pracy), czyli np. w sytuacji, gdy pracownik leczy się w ośrodku uzależnień.

Spożywanie alkoholu w pracy – Kodeks wykroczeń

Konsekwencje za pracę pod wpływem alkoholu nie sprowadzają się jedynie do tych określonych powyżej, tj. wynikających z prawa pracy. Zgodnie bowiem z art. 70 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, ten, kto wbrew obowiązkowi zachowania trzeźwości znajduje się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub innej podobnie działającej substancji lub środka i podejmuje w tym stanie czynności zawodowe lub służbowe, podlega karze aresztu lub grzywny. Co ciekawe, w razie popełnienia takiego wykroczenie możliwe jest orzeczenie podania tegoż orzeczenia do publicznej wiadomości w szczególny sposób.

2. Czy poza zwolnieniem dyscyplinarnym pracodawca ma prawo wyciągnąć wobec takiej osoby dodatkowe konsekwencje, jeśli np. popełniła błąd w trakcie wykonywania pracy w stanie nietrzeźwości?

Zgodnie z art. 114 Kodeksu pracy, pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy (a więc np. wykonując pracę pod wpływem alkoholu będąc świadomym możliwych skutków) wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną.

Odszkodowanie dla pracodawcy ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 Kodeksu pracy).

Jeżeli pijany pracownik po alkoholu wyrządzi szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca (art. 120 Kodeksu pracy), zaś pracownik w takiej sytuacji ponosi odpowiedzialność wobec pracodawcy na zasadach wskazanych powyżej.

3. Czy jeśli zauważę osobę pod wpływem alkoholu w pracy, mam obowiązek to zgłosić?

Zgodnie z wspomnianym już art. 211 Kodeksu pracy, przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W szczególności pracownik jest obowiązany: niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie.

Ponadto, zgodnie z art. 100 § 2 pkt 4, pracownik jest obowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie
oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę i przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.

Można zatem stwierdzić, że jeżeli współpracownik zauważy, że inny pracownik pracuje po alkoholu, wskutek czego jego zdrowie lub innych współpracowników jest lub może być zagrożone (np. podczas pracy na wysokości, na budowie czy podczas kierowania pojazdem) lub może godzić w dobro zakładu pracy lub narazić pracodawcę na szkodę (np. pracownik pod wpływem alkoholu może wysłać poufne dane mailem do osoby nieuprawnionej) czy doprowadzić do zniszczenia mienia (np. podczas pracy z udziałem maszyn), to ma obowiązek zgłosić pracodawcy nietrzeźwość współpracownika.

Oceń artykuł
3/5 (1)