Ogólnopolski Strajk Kobiet już 28 października 2020. Czy mogę dołączyć do strajku, jeśli mój pracodawca tego nie popiera?

Aktywistki Ogólnopolskiego Strajku Kobiet nie ustają w namowach do środowego (28.10.2020) protestu, który ma przybrać formę strajku w pracy. Zdaniem działaczek zaprzestanie pracy 28 października 2020 może skłonić rząd do przemyśleń. Czy jednak mamy prawo dołączyć do Strajku Kobiet, jeśli nasz pracodawca tego nie popiera? Jak co tydzień w tej kwestii doradzi nasza ekspertka prawna!

Strajk Kobiet – czy 28 października 2020 nie pracujemy?

Walka o wolność, obronę naszych przekonań, a także i godność – tak opisują organizowane przez siebie spontanicznie protesty w różnych miastach w kraju i na świecie działaczki stowarzyszenia Ogólnopolski Strajk Kobiet.

Ich kolejnym pomysłem jest środowy strajk w pracy, do którego nawołują m.in. w mediach społecznościowych.

„W środę nie idziemy do roboty! Bierzemy urlop na żądanie. Bierzemy urlop bezpłatny. Bierzemy urlop na oddanie krwi. Zamykamy firmę, sklep, punkt handlowy. Albo po prostu – nie idziemy do roboty! Skoro Polska nie działa, zatrzymajmy ją! I zróbmy sobie nową!” – tak aktywistki namawiają do dołączenia do protestu kobiety, jak i mężczyzn.

Choć swój odzew w dużej mierze kierują do pracodawców i przedsiębiorców, dzięki decyzji których pracownicy mogliby protestować bez konieczności brania nagłego urlopu, wśród pisanych przez użytkowników komentarzy często przewija się wątek braku możliwości zaprzestania pracy w środę lub obawy związane z utratą pracy.

Strajk kobiet 2020 – urlop to dobre rozwiązanie?

Wiele pracownic, jak i pracowników ma problem z dołączaniem do strajków kobiet w miejscach pracy. Urlop na żądanie – to tylko łatwo powiedzieć, a często nasza nagła nieobecność w pracy może negatywnie odbić się na relacjach z przełożonymi.

Czy urlop na dzień strajku to dobry pomysł? „Przepraszam dziewczyny, ale jutro mam home office i nie mogę wziąć wolnego. Nasza firma i tak oberwała podczas pandemii i pracujemy w okrojonym składzie, więc po prostu to by było zbyt wiele” – pisze jedna z użytkowniczek. 

ZOBACZ TEŻ: Jak usprawiedliwić nieobecność w pracy?

Nieco łatwiej z brakiem obecności na uczelni mają za to studenci. „Nasz Dziekan na UG poinformowany o naszej nieobecności napisał, że oczywiście rozumie i konsekwencji z tego tytułu nie będzie” – zwierzała się jedna z młodych protestujących kobiet. 

Tak łatwo w pracy może już nie być. O ile Wasz pracodawca sam nie należy do zwolenników Ogólnopolskiego Strajku Kobiet i nie wyjdzie Waszym chęciom strajku naprzeciw, konsekwencje wzięcia nagłego urlopu trzeba będzie dobrze rozważyć. 

Czasy nie należą do najłatwiejszych i stabilność zatrudnienia jest zwyczajnie większości z nas po prostu potrzebna. Czy lepiej więc zrezygnować z udziału w strajku kobiet 2020, jeśli Wasz pracodawca go nie popiera? A może istnieje inne rozwiązanie?

Jak co tydzień w ramach naszego cyklu „Pracodawca to (nie) Twój wróg, nasza ekspertka prawna Angelika Kowalczyk tłumaczy, co możecie zrobić i jak dogadać się z pracodawcą.

Ogólnopolski Strajk Kobiet – radzimy, jak dogadać się z pracodawcą!

Poniżej wyjaśnimy Wam, czy wzięcie urlopu na strajk kobiet to najlepsze rozwiązanie i jakie konsekwencje mogą Wam grozić z tytułu nieobecności w pracy. A jeśli chcecie podyskutować z innymi na ten temat, serdecznie zapraszamy na nasze Forum Pracy, gdzie znajdziecie wiele cennych wskazówek i przemyśleń naszych użytkowników!

Wątek poświęcony temu tematowi znajdziecie tutaj: www.gowork.pl/forum/posty_tematu,11dd3da6-c4b0-4308-9116-81669a4536ae/1

Czekamy na Wasze opinie!

1. Czy mam prawo dołączyć do Strajku Kobiet nawet, gdy mój pracodawca tego nie popiera?

Z prawnego punktu widzenia, strajkiem określamy, zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (dalej: ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych), sytuację zbiorowego powstrzymania się pracowników od wykonywania pracy w celu rozwiązania sporu dotyczącego warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych.

Mając na uwadze powyższą definicję strajku, zaplanowany na środę 28 października Strajk Kobiet możemy określić raczej jako swego rodzaju „solidarnościowe okazanie wsparcia”, wyrażone w postaci niepójścia do pracy, aniżeli strajkiem. Do tej sytuacji zatem nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.

Aby dołączyć do Strajku w sposób legalny, należy to zrobić poprzez skorzystanie z urlopu – czy to z wypoczynkowego na żądanie, czy bezpłatnego. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 167 [2] ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: Kodeks pracy), pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu wypoczynkowego na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym, przy czym Kodeks pracy nie wskazuje żadnych dodatkowych wymagań w tym zakresie.

Oznacza to, że chęci skorzystania z takiego urlopu nie trzeba uzasadniać (nie trzeba podawać powodu), jak również udzielenie tegoż urlopu nie powinno być uzależnione od zgody pracodawcy – nie ma więc znaczenia, czy pracodawca popiera ideę dołączenia do Strajku kobiet, czy też nie.

Ważne jednak, by nie przekroczyć limitu 4 takich dni w roku kalendarzowym. Pracownik może zgłosić żądanie udzielenia takiego urlopu nawet w dniu, w którym chciałby z takiego urlopu skorzystać.

Zgodnie natomiast z art. 174 Kodeksu pracy, urlop bezpłatny może być pracownikowi udzielony po złożeniu pisemnego wniosku. Ustawa nie wskazuje na konieczność uzasadnienia takiego wniosku.

W związku jednak z tym, że udzielenie urlopu bezpłatnego na wniosek pracownika nie jest obowiązkiem pracodawcy i wskazuje na jego decyzyjność w tym zakresie, warto taki wniosek uzasadnić, powołując się np. na wyrażone w art. 57 i 58 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. prawo wolności organizowania i uczestniczenia w pokojowych zgromadzeniach oraz wolności zrzeszania się.

Należy jednak mieć na uwadze, że ostatecznie o udzieleniu urlopu bezpłatnego na dołączenie do inicjatywy Ogólnopolskiego Strajku Kobiet zdecyduje pracodawca.

2. Jakie konsekwencje grożą mi za dołączenie do strajku?

Zgodnie z art. 23 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, udział pracownika w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami ustawy nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych, a zatem pracownik zachowuje wówczas prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Okres przerwy w wykonywaniu pracy, przeznaczony na udział w strajku kobiet wlicza się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy.

Aby strajk został zorganizowany zgodnie z prawem, powinien być przede wszystkim ogłoszony co najmniej 5 dni przed rozpoczęciem (art. 20) oraz stanowić środek ostateczny po uprzednim skorzystaniu ze środków w postaci rokowań oraz mediacji (art. 17).

Przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku podmiot reprezentujący interesy pracowników powinien wziąć pod uwagę współmierność żądań do strat związanych ze strajkiem (art. 17).

Zgodnie z art. 21 wspomnianej ustawy, kierownik zakładu pracy nie może być w czasie strajku ograniczony w pełnieniu obowiązków i w wykonywaniu uprawnień w odniesieniu do pracowników nie biorących udziału w strajku oraz w zakresie niezbędnym do zapewnienia ochrony mienia zakładu i nieprzerwanej pracy tych obiektów, urządzeń i instalacji, których unieruchomienie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego lub przywrócenia normalnej działalności zakładu, a organizatorzy strajku są obowiązani współdziałać z kierownikiem zakładu pracy w tym zakresie.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 19 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, wśród określonych grup zawodowych, jak również w określonych warunkach pracy, strajk jest niedopuszczalny.

3. Jakie konsekwencje grożą za nieuzasadnioną nieobecność w pracy?

Takie zachowanie traktowane jest jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, którego konsekwencją, zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, może być rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia (zwolnienie dyscyplinarne).

Należy pamiętać, że nie może to nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy (§ 2).

Warto jednak zastanowić się, czy już jednorazowe nieusprawiedliwione niestawienie się w pracy , spowodowane dołączeniem do inicjatywy Ogólnopolskiego Strajku Kobiet może stanowić podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego.

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że tak: „Nawet jednorazowa nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy – w zależności od okoliczności konkretnego przypadku – może stanowić ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 1981 r., sygn. akt I PRN 57/81)”.

Zauważyć należy, że Sąd Najwyższy wskazuje, że ocena, czy nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy może być zakwalifikowana jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, będzie zależała od indywidualnych okoliczności, konkretnego przypadku.

Jeśli bowiem wskutek nieobecności pracownika pracodawca poniesie szkodę w postaci np. straty ważnego klienta, to rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia będzie z pewnością uzasadnione.

Jeżeli natomiast wskutek tej nieobecności pracodawca nie poniesie żadnej straty ani szkody, to raczej nie powinno to stanowić podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego.