Status studenta wpływa bezpośrednio na formę zatrudnienia, obowiązek opłacania składek ZUS oraz całkowity koszt, jaki ponosi pracodawca. Dla wielu firm zatrudnienie studenta to szczególnie korzystne rozwiązanie, zwłaszcza gdy w grę wchodzą umowy cywilnoprawne. Jednak w przypadku umowy o pracę sytuacja wygląda inaczej. Sprawdź, co warto wiedzieć, zanim podpiszesz umowę zlecenia lub umowę o pracę w trakcie studiów.
Status studenta – kiedy się rozpoczyna i w jakim momencie następuje jego utrata?
Status studenta nabywa się z chwilą przyjęcia w poczet studentów i rozpoczęcia nauki w ramach studiów I lub II stopnia, np. studia magisterskie. Obowiązuje on do dnia: złożenia egzaminu dyplomowego, obrony pracy dyplomowej, zaliczenia ostatniej praktyki lub skreślenia z listy studentów.
Warto pamiętać, że utrata statusu studenta następuje w dniu ukończeniu studiów – a nie w momencie utraty ważności legitymacji studenckiej. Jeśli absolwent planuje rozpoczęcie kolejnych studiów, status studenta będzie ponownie aktywny dopiero od rozpoczęcia nowego roku akademickiego.
Umowa zlecenia a status studenta – kiedy nie ma składek ZUS?
Najbardziej popularną formą zatrudnienia w czasie studiów jest umowa – zlecenie. Student zatrudniony na jej podstawie, który nie ukończył 26 roku życia, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Oznacza to brak składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia emerytalnego ubezpieczenia rentowego oraz ubezpieczenia chorobowego.
Nie powstaje również obowiązek opłacania składek ZUS ani składek na ubezpieczenie zdrowotne. W takiej sytuacji student może liczyć na wyższe wynagrodzenie.
To właśnie dlatego zatrudnienie studenta na podstawie umowy zlecenia jest tak popularne w przypadku prac sezonowych czy świadczenia usług o charakterze dorywczym.
Umowa o pracę a student – obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku umowy o pracę. Niezależnie od wieku i tego czy pracę student podejmuje w trakcie studiów, czy tuż po ich zakończeniu, umowa o pracę wiąże się z pełnym oskładkowaniem.
Pracodawca ma obowiązek odprowadzać składki na:
- ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- ubezpieczenia emerytalne,
- ubezpieczenia rentowego,
- ubezpieczenia chorobowego,
- ubezpieczenie wypadkowe.
Powstaje pełny obowiązek odprowadzania składek ZUS – tak samo jak w przypadku, gdy zatrudnieni są pozostali pracownicy. Nie ma znaczenia, że pracownik ma status studenta ani że nie ukończył 26 roku życia (zwolnienie dotyczy tylko podatku dochodowego).
W praktyce oznacza to wyższy całkowity koszt dla pracodawcy oraz niższe wynagrodzenie netto w porównaniu z umową zlecenia.
Zwolnienie z podatku dochodowego – ulga dla młodych
Student do 26 roku życia może skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego (tzw. PIT-0). Ulga obowiązuje do limitu przychodu w danym roku podatkowym i dotyczy zarówno umowy zlecenia, jak i umowy o pracę. To rozwiązanie sprawia, że mimo obowiązkowych składek przy umowie o pracę, student nadal może otrzymać atrakcyjne wynagrodzenie.
Prawa pracownika – co daje umowa o pracę?
Choć umowy cywilnoprawne są tańsze, umowa o pracę gwarantuje znacznie większą ochronę. Umowa o pracę wiąże z prawem do płatnego urlopu, ochroną w okresie wypowiedzenia, prawem do zasiłku chorobowego, ograniczoną odpowiedzialnością pracownika, regulacją pracy w godzinach nadliczbowych.
Ubezpieczenia społeczne gwarantują bezpieczeństwo w przypadku choroby lub wypadku. To istotne szczególnie dla osób myślących o stabilnej karierze zawodowej na rynku pracy.
Staż pracy studenta – czy lata nauki się wliczają?
Wielu studentów zastanawia się, jak liczyć staż pracy studenta. Do stażu pracy wlicza się okres nauki – ukończenie studiów wyższych zwiększa staż pracy o 8 lat. Lata nauki nie sumują się, ale mogą być korzystniejsze niż faktyczne zatrudnienie w czasie studiów.
Staż pracy wpływa na:
- wymiar płatnego urlopu,
- długość okresu wypowiedzenia,
- niektóre uprawnienia pracownicze.
Dzięki temu student zatrudniony na umowę o pracę może szybciej osiągnąć 10-letni staż pracy, który daje prawo do 26 dni urlopu.
Zatrudnienie studenta – co wybrać?
Wybór rodzaju umowy zależy od sytuacji życiowej i planów zawodowych. Umowa zlecenia jest szczególnie korzystna finansowo dla – brak składek, wyższe wynagrodzenia i mniejszy koszt dla pracodawcy. Umowa o pracę z kolei, daje większe bezpieczeństwo, ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz „buduje staż pracy”.
Status studenta wpływa więc bezpośrednio na formę zatrudnienia, obowiązek opłacania składek oraz przyszłe zabezpieczenie emerytalne. W czasie studiów warto przeanalizować wszystkie istotne kwestie – nie tylko wysokość wynagrodzenia, ale także to, jakie ubezpieczenia i prawa zapewnia dana forma zatrudnienia.
Świadome podjęcie pracy w trakcie studiów może pozytywnie wpłynąć na rozwój zawodowy i ułatwić start na rynku pracy po zakończeniu studiów.
Podsumowanie – co bardziej opłaca się studentowi i pracodawcy?
Zatrudnienie studenta to rozwiązanie, które może być szczególnie korzystne dla obu stron – ale tylko wtedy, gdy dobrze rozumiemy, jak status studenta wpływa na składki, podatki i prawa pracownicze.
W przypadku umowy zlecenia student do 26 roku życia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani opłacaniu składek ZUS. Brak składek na ubezpieczenia społeczne sprawia, że wynagrodzenia są wyższe, a całkowity koszt po stronie pracodawcy jest niższy. To dlatego zatrudnienie studenta w oparciu o umowę cywilnoprawną jest tak popularne przy pracach sezonowych czy przy świadczeniu usług o elastycznym charakterze.
Z kolei umowa o pracę oznacza pełne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, obowiązek odprowadzania składek oraz większy koszt dla pracodawcy. Jednak w zamian student zatrudniony w tej formie zyskuje stabilność, prawo do płatnego urlopu, ochronę wynikającą z Kodeksu pracy, możliwość korzystania z zasiłku chorobowego oraz budowanie stażu pracy. To rozwiązanie korzystne szczególnie dla osób, które planują długofalową karierę zawodową i chcą już w trakcie studiów zadbać o swoje zabezpieczenie społeczne.
Nie można też zapominać o zwolnieniu z podatku dochodowego dla osób do 26 roku życia, które dotyczy zarówno umowy zlecenia, jak i umowy o pracę – do określonego limitu w danym roku podatkowym.
Świadome podjęcie pracy w czasie studiów to nie tylko sposób na dodatkowy dochód, ale również inwestycja w przyszłość na rynku pracy. Dlatego przed podpisaniem umowy – niezależnie od jej rodzaju – warto dokładnie przeanalizować wszystkie istotne kwestie prawne i finansowe.
