Prawo do urlopu dla pracownika jest niezbywalne. Gwarantują to zapisy Kodeksu pracy, które wskazują, że dni wypoczynku wchodzące w jego zakres są płatne i udzielane corocznie. Jak wygląda sytuacja z urlopem wypoczynkowym i urlopem na żądanie?
Choć urlop na żądanie jest traktowany jak urlop wypoczynkowy, przy ich udzielaniu trzeba pamiętać o określonych zasadach. Podstawowym założeniem jest przeznaczenie urlopu wypoczynkowego na odpoczynek, a udzielenie urlopu na żądanie w przypadku wystąpienia niespodziewanej sytuacji życiowej. Jednakże w obu przypadkach pracodawca może nie zgodzić się na udzielenie urlopu, co jest podyktowane ściśle określonymi przez Kodeks pracy powodami.
Urlop wypoczynkowy a urlop na żądanie – ile dni i jakie zasady udzielania?
Jak wskazuje Kodeks pracy, liczba dni urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy pracownika i może wynosić 20 lub 26 dni w roku kalendarzowym. Z kolei urlop na żądanie według przepisów dotyczy nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Procedura zgłaszania powyższych urlopów jest podobna. W przypadku urlopu wypoczynkowego przepisy nie regulują, ile wcześniej należy się o niego starać. Pracownik powinien złożyć wniosek u pracodawcy z preferowanymi terminami, choć nie jest to wiążące dla pracodawcy. Z kolei chęć urlopu na żądanie pracownik zgłasza najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Wniosek można przesłać e-mailem, telefonicznie, a nawet przez SMS.
Czy pracodawca może nie zgodzić się na urlop wypoczynkowy i na żądanie?
Pracodawca w obu przypadkach może nie zgodzić się na udzielenie urlopu. Jeśli chodzi o urlop wypoczynkowy, istnieje możliwość odmowy jego udzielenia w określonym przez pracownika terminie ze względu na potrzebę zapewnienia normalnego toku pracy czy z powodu szczególnych potrzeb wymagających obecności pracownika w miejscu pracy. Co więcej, pracodawca może odwołać pracownika z urlopu, kiedy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Jednocześnie pracodawca ma obowiązek pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.
Z urlopem na żądanie jest podobnie. Pracodawca może odmówić jego udzielenia, jednak wymaga to zaistnienia sytuacji, w której nieobecność pracownika w firmie wiązałaby się z wyraźną szkodą dla firmy. Jeśli taka przesłanka nie wystąpi, a pracodawca odmawia udzielenia urlopu na żądanie, grozi mu kara grzywny.
Czy urlop wypoczynkowy i na żądanie przechodzi na następny rok?
Jeśli pracownik nie wykorzysta pełnej puli przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, według Kodeksu pracy pracodawca powinien udzielić mu pozostałych dni wolnych najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.
Urlop na żądanie nie przechodzi na kolejny rok. Jeśli pracownik go nie wykorzysta, wówczas wraz z początkiem nowego roku urlop na żądanie będzie już zwykłym urlopem zaległym.
