Trzynastka, czyli dodatkowe wynagrodzenie lub świadczenie, to forma wsparcia finansowego dla wielu Polaków, która co roku wzbudza duże zainteresowanie. To świadczenie, regulowane przez przepisy prawa, przyznawane jest zarówno pracownikom sektora budżetowego, jak i emerytom oraz rencistom.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_119520295_r%C4%99ce-starszego-emeryta-trzymaj%C4%85cego-sk%C3%B3rzany-portfel-z-pieni%C4%99dzmi-w-polskiej-walucie-poj%C4%99cie.html
W 2024 roku wysokość trzynastki, sposób jej naliczania oraz grupy osób uprawnionych są jasno określone w przepisach. Dodatkowy zastrzyk gotówki w postaci trzynastki często jest mile widzianym wsparciem w domowym budżecie.
Trzynastka 2024 – komu jest wypłacana?
Trzynastka to dodatkowe roczne świadczenie pieniężne. Jest ono wypłacane ściśle określonym grupom zarówno aktywnym zawodowo, jak i pobierającym świadczenia emerytalne. Prawo do trzynastki mają przede wszystkim osoby zatrudnione w sferze budżetowej oraz emeryci i renciści.
1) Pracownicy
W przypadku pracowników sektora publicznego świadczenie to jest regulowane przez ustawę z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Na mocy tej ustawy trzynastka przysługuje osobom zatrudnionym w:
1) państwowych jednostkach budżetowych, takich jak urzędy administracji publicznej, sądy i trybunały,
2) samorządowych jednostkach budżetowych oraz zakładach budżetowych,
3) biurach poselskich, senatorskich oraz poselsko-senatorskich,
4) klubach, kołach i zespołach parlamentarnych.
Co ważne, trzynastka dotyczy wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – niezależnie od jej rodzaju (czas określony, nieokreślony, czy umowa o zastępstwo). Nawet pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin mają prawo do trzynastki, pod warunkiem że przepracowali co najmniej 6 miesięcy w danym roku. Wyjątkiem są nauczyciele, osoby przebywające na urlopach rodzicielskich lub wykonujące prace sezonowe, gdzie ten okres może być krótszy.
2) Emeryci
Z kolei trzynasta emerytura w 2024 roku przysługuje wszystkim osobom, które 31 marca 2024 roku miały prawo do świadczeń takich jak:
1) emerytura (dla osób korzystającej z emerytury pomostowej, okresowej emerytury kapitałowej, emerytury częściowej),
2) renta z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty wypadkowe i wojskowe,
3) renta socjalna i rodzinna (dotyczy to również renty szkoleniowej),
4) zasiłek przedemerytalny,
5) innych świadczeń np. rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (emerytura Mama 4+), świadczenia pieniężnego przysługującego cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia i zasiłku przedemerytalnego.
Warto dodać, że w przypadku rent rodzinnych trzynastka jest dzielona między wszystkich uprawnionych, np. między wdowę i osierocone dziecko.
Sprawdź też: Podwyżki dla pracowników budżetówki i służb mundurowych w planach na 2024 rok
Komu nie przysługuje trzynastka?
Nie wszyscy pracownicy mają prawo do trzynastej pensji. W określonych sytuacjach można stracić prawo do tego świadczenia. Pracownikom trzynastka nie przysługuje, jeśli:
1) dopuścili się nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwającej dłużej niż 2 dni,
2) stawili się do pracy lub wykonywali obowiązki pod wpływem alkoholu,
3) zostali zwolnieni dyscyplinarnie z pracy lub służby,
4) umowa o pracę została rozwiązana bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Warto pamiętać, że warunki te odnoszą się przede wszystkim do pracowników sfery budżetowej. W sektorze prywatnym pracodawca może ustanowić własne zasady wypłaty trzynastki, ale nie ma ustawowego obowiązku jej przyznania.
Trzynastka 2024 – ile wynosi?
W przypadku emerytów i rencistów (w tym emerytury pomostowej) trzynastka w 2024 roku jest wypłacana w wysokości najniższej emerytury, która wynosi 1780,96 zł brutto. Po odliczeniu podatku i składek zdrowotnych świadczenie wynosi 1620,67 zł netto, czyli tyle trafi na konto emerytów i rencistów. Co ważne, aby otrzymać trzynastą emeryturę, nie trzeba składać żadnych wniosków – ZUS wypłaca ją automatycznie.
Jeśli chodzi o pracowników, wysokość trzynastki zależy od sumy rocznego wynagrodzenia. Dodatkowe świadczenie wynosi 8,5% rocznej sumy wynagrodzenia, na które składają się:
2) wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy,
3) wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (np. w przypadku przywrócenia do pracy przez sąd).
Przykładowo, jeśli roczne wynagrodzenie pracownika wynosi 60 000 zł, jego trzynastka wyniesie 5100 zł brutto. W przypadku osób, które nie przepracowały pełnych 12 miesięcy, wysokość trzynastki jest proporcjonalna do przepracowanego czasu.
Trzynastka 2024 – terminy wypłat
Terminy wypłaty świadczenia wypada zgodnie z harmonogramem wypłat świadczeń podstawowych. ZUS wypłaca trzynastkę razem z emeryturą lub rentą w dniach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. miesiąca. Jeśli termin wypłaty przypada na dzień wolny od pracy, świadczenie jest wypłacane wcześniej – najpóźniej w ostatnim dniu roboczym przed planowanym terminem.
Dla przykładu:
1) Emeryci, którzy otrzymują świadczenia 1 kwietnia, otrzymają trzynastkę 29 marca.
2) Osoby z terminem wypłaty przypadającym na 1 maja dostaną pieniądze 30 kwietnia, z uwagi na dzień wolny od pracy.
W przypadku pracowników sfery budżetowej trzynastka powinna być wypłacona do końca marca kolejnego roku kalendarzowego. Oznacza to, że trzynastka za 2024 rok musi trafić na konto pracownika najpóźniej do 31 marca 2025 roku. Niedotrzymanie tego terminu może skutkować sankcjami dla pracodawcy.
Jeśli zaś chodzi o osoby uprawnione do rent rodzinnych lub innych świadczeń, trzynastka wypłacana jest proporcjonalnie lub przez jedną z instytucji, np. ZUS lub KRUS, w zależności od organu wypłacającego główne świadczenie.
Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_31516088_karty-kalendarza-i-polskie-pieni%C4%85dze.html
