Mobbing współcześnie – charakterystyka i definicja

Definicja mobbingu w Kodeksie Pracy znajduje się w art. 94(3). Brzmi ona: „Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.„

Ma ona 3 elementy, które musi udowodnić wnosząca strona (Pracownik):

  1. Zastraszanie, nękanie
  2. Długotrwałość
  3. Zaniżenie oceny przydatności zawodowej

To pierwsza definicja mobbingu w prawie polskim i została napisana w 2004 r zatem 21 lat temu. Mobbing i rynek pracy wyglądał wtedy zupełnie inaczej. Miał postać podniesionego głosu, wyzwisk, a nawet przemocy fizycznej, zatem dużo łatwiej  było zauważyć oraz udowodnić w sądzie. Ale mobbing nie stoi w miejscu i wraz z czasem zmienił swoją postać: teraz głownie ma formę przemocy psychicznej np. wykluczania, izolowania, przydzielania zadań poniżej kompetencji, ironii, złośliwych komentarzy.

To znacznie trudniej jest udowodnić w sądzie, zatem obecna definicja nie przystaje do naszych czasów. Na szczęście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zauważyło ten problem i w 2024 rozpoczęło pracę nad nową definicją. Wypracowano ją na drodze konsultacji społecznych z prawnikami, psychologami, przedsiębiorcami, pracownikami, związkami zawodowymi.

Obecnie ustawa wprowadzająca zmianę w definicji mobbingu i rozszerzone obowiązki Pracodawców jest już opracowana, trafiła w sierpniu do Komitetu Stałego Rady Ministrów,  czeka na termin głosowania w Sejmie tej jesieni, wejdzie w życie prawdopodobnie w Q4 2025.  Co się zmieni?!

Nowa definicja mobbingu – czego się spodziewać?

Nowa definicja mobbingu ma brzmieć:

„Mobbing to uporczywe nękanie”.

Zatem 2 elementy ze starej definicji odpadają: długotrwałość i skutek mobbingu, czyli zaniżenie przydatności zawodowej pracownika. Zaznaczono jednak, że mobbing nie oznacza zachowań  incydentalnych, nawet jeśli naruszają one godność Pracownika.

Kto ponosi winę za mobbing? Pracodawca czy mobber?

W obecnych przepisach jedynie Pracodawca odpowiada za mobbing, mobber pojawia się jedynie jako świadek. W nowych regulacjach odpowiedzialny będzie mobber jeśli Pracodawca wykaże, że zachowania mobbingowe nie pochodziły od osoby, która zarządzała pracownikiem lub znajdowała się wobec niego w nadrzędnej pozycji służbowej w zakładzie pracy oraz, że aktywnie i stale przeciwdziałał mobbingowi przez stosowanie działań prewencyjnych, wykrywanie oraz właściwe reagowanie, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych mobbingiem.

Jednak nawet jeśli mobberem jest przełożony osoby mobbingowanej, to pracodawca, który wypłacił odszkodowanie lub zadośćuczynienie ofierze mobbingu, będzie miał prawo żądać od osoby, od której pochodziły zachowania stanowiące mobbing wyrównania poniesionej szkody. To tzw. Regres.

Mobbing – obowiązki Pracodawców

Obecnie w KP jest jedynie zapis „Pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać mobbingowi  w miejscu pracy”. Nie jest określone w jaki sposób.

Nowe przepisy uzupełniają te zdanie o słowa: „stale i aktywnie”  i nakładają na Pracodawców  obowiązek wdrażania trzech filarów przeciwdziałania mobbingowych w postaci działań prewencyjnych, wykrywania i reagowania na mobbing oraz wspieranie jego ofiar.

Pozostałe zmiany:

  • uniezależnienie stwierdzenia istnienia mobbingu od intencjonalności działania sprawcy . Za mobbing będzie można uznać także działania niezamierzone, które były uporczywym nękaniem.
  • wzrost minimalnego zadośćuczynienia za mobbing  z 1 minimalnego wynagrodzenia do 12 krotności wynagrodzenia
  • przedawnienie się mobbingu: z 3 lat do 5 lat

Uwaga:

W  nowych przepisach sprawy o mobbing będą rozpatrywane przez sądy rejonowe (a nie okręgowe), co oznacza, że sąd będzie mógł stwierdzić, że mobbingu nie udało się udowodnić, ale naruszenie dóbr osobistych tak, zatem będzie mógł wydać wyrok o zadośćuczynieniu.

Z niecierpliwością czekamy na te zmiany i będziemy Was informować o postępach w pracach.