Freelancer to osoba pracująca w pełni na własnych zasadach i zwykle dla więcej niż jednego pracodawcy. Samo słowo „freelancer” pochodzi z języka angielskiego, co tłumaczyć można jako „wolny strzelec”. W rzeczonym sformułowaniu kryje się cała esencja tego stylu życia, który – choć bywa wydajny pod wieloma względami – podszyty jest całą specyficzną filozofią myślenia o pracy i jej miejscu w życiu. Naturalnie, praca freelancera z natury rzeczy nie będzie mogła zastąpić klasycznego zatrudnienia w wielu zawodach, toteż nie jest ona przeznaczona dla każdego.

Kim jest freelancer i na jakiej podstawie działa? Czy na współczesnym rynku pracy jest to opłacalny model biznesowy? Kto może zostać freelancerem i w jakich profesjach jest to najbardziej opłacalne? Jakie są wady i zalety pracy jako wolny strzelec? Jakie cechy osobowości musi mieć taka osoba i jak w ogóle zacząć pracę w tym modelu? Gdzie szukać pierwszych zleceń? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym materiale.

Freelancer – kto to jest? Najważniejsze informacje

Freelancer to osoba, która pracując na własny rachunek zasadniczo nie szuka stałego zatrudnienia, skupiając się na świadczeniu usług dla różnych klientów. Jego praca najczęściej opiera się o umowy cywilnoprawne (umowa zlecenia czy umowa o dzieło), jednak w wielu przypadkach – najczęściej po wyrobieniu sobie dobrej pozycji rynkowej i marki osobistej – freelancerzy decydują się na założenie działalności gospodarczej i pracę w oparciu o umowę B2B. Oczywiście, specyfika wielu zawodów nie pozwoli na pracę w charakterze wolnego strzelca, jednak dla wielu będzie ona idealnym rozwiązaniem. O tym dla jakich, piszemy w dalszej części artykułu.

Styl pracy freelancera jest specyficzny – przynajmniej w porównaniu do tradycyjnych etatów – i z całą pewnością nie jest to styl życia pozbawiony wyzwań, szczególnie na początku kariery. Freelancer sam musi szukać klientów i przyciągać ich do siebie swoją ofertą, wobec czego jest to praca obarczona dużo większym ryzykiem, niźli standardowe funkcjonowanie w ramach umowy o pracę. Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że freelancing jest tak samo trudny i ryzykowny jak prowadzenie własnego biznesu, przy czym tutaj działamy w warunkach ograniczonego budżetu i często na bardzo ciasnym rynku, zarojonym konkurencją jak polne kwiecie pszczołami letnią porą.

Plusem takiego stanu rzeczy są potencjalnie większe zarobki, zwykle komfortowa praca zdalna, możliwość korzystniejszego zarządzania własnym czasem, a wraz z rozwojem kariery nawet staranny wybór zleceń, dzięki czemu zadania których się podejmiemy w pełni będą odpowiadać naszym chęciom, a cóż więcej chcieć od życia zawodowego, niźli pracy satysfakcjonującej? Wszak jak mawiał Konfucjusz, „wybierz pracę, którą kochasz, a nie przepracujesz ani jednego dnia więcej w Twoim życiu.”

Jak zostać freelancerem?

Zasadniczo nie istnieją żadne wymagania formalne, które trzeba byłoby spełnić, by świadczyć usługi w ramach freelancingu. Naturalnie, pracę w takim modelu można świadczyć tylko w pewnym (niekoniecznie wąskim) spektrum zawodów, jak na przykład grafik, programista, copywriter czy specjalista ds. SEO. Rzecz jasna, doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie, uwiarygadniające dane umiejętności, z całą pewnością wesprze poszukiwanie pierwszych klientów.

Praca jako freelancer wymaga też sporej dozy samozaparcia i określonych cech charakteru, które pozwolą nie tylko na kroczenie tą ścieżką wyboistą i krętą, ale również na pozostanie na niej, gdy czas na rynku stanie się niekorzystny.

Jakie zawody wykonują freelancerzy?

Freelancing zasadniczo nie ogranicza się do ścisłej puli zawodów, poza którą wykroczyć nie można – ogranicza go przede wszystkim natura określonych profesji. Trudno sobie wyobrazić pracownika produkcji czy sprzedawcę w sklepie jako freelancera. Stąd, niemalże w linii prostej wynika, że freelancer przede wszystkim realizuje projekty w przestrzeni wirtualnej, w ramach pracy zdalnej – z tej też przyczyny freelancerzy dorobili się przydomków „cyfrowych nomadów”.

Prowadzenie mediów społecznościowych, projektowanie graficzne, fotografia produktowa czy pisanie tekstów reklamowych na strony internetowe – to kilka przykładowych zajęć, którymi parać się może freelancer. A oto lista zawodów idealnych dla freelancera:

  • Programista,
  • Copywriter,
  • Redaktor/Dziennikarz,
  • Korektor tekstu,
  • Tłumacz,
  • Grafik komputerowy,
  • Fotograf,
  • Specjalista SEO,
  • Specjalista SEM,
  • Social Media Manager,
  • Montażysta wideo,
  • Analityk danych,
  • Trener personalny.

Wiele osób zaczyna swoją karierę od prostego, mozolnego freelancingu, by później szybko przejść na w pełni rozwiniętą działalność gospodarczą. Przykładem może być wielu fotografów, którzy osiągając sukces jako wolni strzelcy, zakładali pełnoprawne studio fotograficzne.

Pamiętaj, że jeśli Twojego wymarzonego zawodu nie ma na tej liście, to wcale nie znaczy to, że nie nadaje się on do opisywanej formuły – wszystko jest tu kwestią odpowiednich dostosowań. Teoretycznie, w ramach freelancingu można nawet prowadzić warsztat samochodowy, choć, rzeczywiście, tak egzotyczne koncepty nie są najczęściej wybierane.

Freelancer w białej koszuli pracuje w kawiarni na laptopie pijąc kawę

Jak wygląda praca freelancera? Czy warto się jej podejmować?

Jak niemal wszystko na świecie, tak samo i praca freelancera ma swoje wady i zalety. Niektórzy traktują ją wyłącznie jako dodatkowe źródło dochodu – inni jako pełnoprawną karierę i drzwi do świata wielkich pieniędzy. Niezależnie jednak od podejścia, każdy będzie mierzył się z tymi samymi problemami, a przy odrobinie szczęścia, każdy z rogu zwycięstwa spije nektar o podobnym smaku.

Zalety pracy jako freelancer

Niewątpliwą zaletą pracy jako freelancer jest możliwość zarządzania swoim czasem w sposób najbardziej dla siebie optymalny – czas pracy w tej formule jest niezwykle elastyczny. Ponadto, nieodzownym elementem freelancingu jest zwykle praca zdalna, co jeszcze bardziej wspiera elastyczność i niezależność od tradycyjnego, znanego z korporacji i fabryk zwierzchnictwa.

Inną z często zauważanych zalet są potencjalnie wyższe zarobki (wynikające z dużej ilości różnorodnych zleceń) oraz to, że długotrwała współpraca ze swoimi klientami może wywołać efekt kuli śnieżnej, zarówno w ramach dywersyfikacji działań w obrębie jednej organizacji, jak i w ramach networkingu. To właśnie w tym miejscu zwykle kończy się surowy freelancing, a zaczyna poważny biznes.

Wady pracy jako freelancer

Atmosfera w jakiej pracuje freelancer dla wielu jest trudna do zniesienia. Taka osoba, pomimo sporej elastyczności, często pracuje pod presją czasu, niekiedy latami marząc o realnej stabilności finansowej. Poczucie bezpieczeństwa w takim modelu mogą zagwarantować wyłącznie stałe zlecenia o dużej wartości, ale żeby dotrzeć do takiego poziomu, trzeba będzie włożyć niebagatelną ilość pracy w budowanie swojej pozycji. Początkujący freelancerzy szybko i boleśnie zauważą, że pozyskanie pierwszych klientów, a nawet nowych zleceń przy ugruntowanej pozycji rynkowej jest na tyle frustrujące, że może postawić pod znakiem zapytania całą pracę w tej formule.

Do tego dochodzi konieczność samodzielnego rozliczania podatków i pozostałych danin (niekiedy wespół z koniecznością założenia działalności gospodarczej), problemy z egzekwowaniem zapłaty od zleceniodawców, brak płatnych urlopów, trudność w oddzieleniu pracy od życia prywatnego, stała walka z konkurencją i wyczerpująca psychicznie odpowiedzialność za swój codzienny, rynkowy byt.

Praca jako freelancer – niezbędne cechy osobowości

Przed podjęciem decyzji o pracy w ramach „home business”, warto zastanowić się nad tym, jak naprawdę wygląda codzienność freelancera – a co za tym idzie, jakimi cechami charakteru powinien się on odznaczać. Nie chodzi wyłącznie o aspekty tak prozaiczne jak wiedza i umiejętności w swojej dziedzinie. Bycie freelancerem to ciężki kawałek chleba, więc osoba chętna na związanie swego życia z takim modelem funkcjonowania musi słynąć z określonych cech. Warto odznaczać się jak największą ich ilością z poniższej listy:

  • Samodzielność,
  • Odpowiedzialność,
  • Dobra organizacja czasu i umiejętność działania pod jego presją,
  • Terminowość,
  • Komunikatywność i asertywność,
  • Odporność na stres,
  • Elastyczność,
  • Dyscyplina i cierpliwość.

Freelancer a prowadzenie własnej działalności gospodarczej – czy to niezbędne?

Większość freelancerów wykonuje pracę na rzecz zleceniodawców na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa zlecenie, umowa o dzieło), nie zawsze występując jako jednoosobowe podmioty gospodarcze w ramach umów B2B. Co do zasady, prowadzenie JDG u freelancera nie jest zwykle wymagane prawem – przynajmniej nie na początku działalności – choć zależy to od skali podejmowanej przezeń działalności.

Bardzo szybko może się okazać, że założenie własnej działalności w przypadku wolnego strzelca nie będzie wyborem, ale koniecznością narzucaną przez obowiązującą literę prawa. Urząd Skarbowy może uznać, że Twój freelancing jest de facto działalnością gospodarczą, w sytuacji w której:

  • wykonywanie przez Ciebie usług jest planowane i powtarzalne,
  • zarabiasz kwartalnie więcej, niż 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę,
  • aktywnie pozyskujesz klientów i budujesz z nimi trwałe relacje,
  • tworzysz swoją markę osobistą w sposób sugerujący prowadzenie działalności gospodarczej.

A lepiej, żeby nie uznał tego przed Tobą, gdyż grozi to rozmaitymi sankcjami finansowymi (kary, odsetki i zaległe zobowiązania, w szczególności ZUS), a rozmiar tychże sankcji może niekiedy być tak przytłaczający, że zatopi tak Twój portfel, jak i wszelkie marzenia i szanse.

Dlaczego własna działalność może opłacać się freelancerowi?

Warto też w tym miejscu nadmienić, że nieprowadzenie działalności gospodarczej negatywnie będzie wpływać na Twój wizerunek. Twoi potencjalni zleceniodawcy oczekują, że będziesz w relacji z nimi występować jako firma z dwóch powodów.

Pierwszym z nich jest profesjonalizm. Własna działalność, wraz ze wszystkimi kosztami jakie wówczas ponosisz, dodaje Ci wiarygodności jako stabilnemu partnerowi, który nie jest przypadkowym, cyfrowym fircykiem, szukającym okazji na szybki i prosty zarobek. Rzecz to banalnie prosta – jeśli potrafisz utrzymać się na rynku w trudnych warunkach JDG, to znaczy, że Twoja praca jest dobra i przynosi wymierne rezultaty.

Drugi powód dotyczy rozliczeń. Większość przedsiębiorców nie tylko chce współpracować z firmą par excellence, ale z aktywnym płatnikiem VAT. Jeżeli masz możność wystawiania faktur VAT, które Twojemu zleceniodawcy pomogą w optymalizacji podatkowej i kosztowej, to Twoja wartość jako partnera rośnie – a taki stan rzeczy możliwy jest wyłącznie w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej.

Jak się promować jako freelancer i gdzie szukać zleceń?

Jeżeli jesteś freelancerem – lub planujesz nim być – to domyślasz się zapewne, że aby utrzymać płynność finansową i budować swoją pozycję na rynku, musisz aktywnie szukać współpracy. Konieczna w tym przypadku może być własna strona internetowa i rozwój social mediów – ze szczególnym uwzględnieniem LinkedIn, choć w przypadku niektórych branż sensowny będzie także TikTok czy Instagram.

Zbuduj portfolio i prezentuj je zarówno na swoich SM, jak i stronie internetowej. Informuj znajomych o swoim przedsięwzięciu, poproś ich o pomoc w polecaniu Cię i buduj sieć kontaktów z innymi freelancerami – pomocny w tej mierze może się okazać wyżej wspomniany LinkedIn.

Pozyskuj nowych klientów aktywnie, poszukując ich na rozmaitych portalach. Jednym z nich jest GoWork.pl, gdzie praca dla freelancera w różnych zawodach pojawia się tłumnie – grafik, programista, copywriter czy fotograf to tylko wierzchołek góry lodowej. Sprawdź, szukaj, walcz i pamiętaj, żeby nigdy się nie poddawać!