Kumoterstwo wciąż jest obecne w wielu organizacjach. Wzajemne poparcie wynikające z zażyłości osobistych nie powinno mieć miejsca w żadnym środowisku zawodowym. Gdzie zgłosić kumoterstwo w pracy? Dowiedz się, czy nierówne traktowanie pracowników wynikające z posiadanych przez nich znajomości jest karalne.

Kumoterstwo – co to jest?

Równe traktowanie pracowników powinno być na porządku dziennym w każdym zakładzie pracy. Prywatne zażyłości między pracownikami a ich przełożonymi nie mogą wpływać na relacje zawodowe i ścieżkę kariery zatrudnionego. Niestety, kumoterstwo ma się dobrze w wielu firmach, gdzie znajomości i wzajemne stosunki decydują o awansach i premiach dla pracowników.

Faworyzowanie w pracy świadczy o niekompetentnym zarządzaniu zespołem i niesie poważne konsekwencje dla całej organizacji. Jak zapobiegać temu zjawisku? W kwestiach zawodowych wszelkie sympatie względem zatrudnionych i upodobania osobiste muszą zejść na bok. Kwalifikacje, osiągane wyniki i zaangażowanie pracownika w realizowane projekty – to właśnie te czynniki powinny być priorytetami przełożonych.

Definicja kumoterstwa

Kumoterstwo w pracy polega na wzajemnym poparciu współpracowników ze względu na łączące ich relacje prywatne i zażyłości osobiste, a nie posiadane kwalifikacje czy realizowane wyniki. To nieuczciwe wspieranie znajomych, przyjaciół oraz rodziny w pracy, które skutkuje nieobiektywną oceną pracowników i faworyzowaniem wybranych jednostek w zespole.

Kumoterstwo a nepotyzm

Kumoterstwo jest szerszym pojęciem niż nepotyzm. Mimo że oba zjawiska opisują podobne działania, to nepotyzm dotyczy faworyzowania członków rodziny, a kumoterstwo skupia się na różnego rodzaju relacjach i szerszych powiązaniach tj. przyjaźń, długoletnia znajomość czy koleżeństwo, gdzie więzy krwi nie mają znaczenia.

Jak rozpoznać kumoterstwo w pracy?

Jedną z głównych przyczyn dyskryminacji pracowników może być kumoterstwo. Co to jest i jak je rozpoznać? Jeżeli w twojej firmie notorycznie dochodzi do niewłaściwych zachowań, uwarunkowanych przez przynależność do wybranej grupy lub zażyłość wybranych osób w pracy, to prawdopodobnie jesteś świadkiem kumoterstwa. Objawy tego zjawiska, mogą być następujące:

  • Przyjmowanie nowych pracowników ze względu na powiązania prywatne lub rodzinne

Wielu kandydatów przegrywa w procesie rekrutacji z osobami, które mają niższe kwalifikacje i mniejsze doświadczenie na danym stanowisku. Zatrudnianie „po znajomości” to częste zjawisko, które powoduje dyskryminację tych, którzy zamiast budowania relacji osobistych skupili się na zdobywaniu wykształcenia i doskonaleniu swoich umiejętności.

  • Popieranie pracowników ze względu na zażyłości osobiste

W pojawiających się konfliktach lub dyskusjach dotyczących planów na rozwój poparcie wciąż dostaje najlepszy kolega przełożonego? W dobrze zarządzanej organizacji nie ma miejsca na stronnicze traktowanie zatrudnionych, a wszelkie decyzje powinny być podejmowane poprzez dogłębną analizę problemu, a nie prywatne relacje współpracowników.

  • Faworyzowanie wybranych zatrudnionych i nierówne traktowanie w zespole

Kolejny raz odrzucono twój projekt, mimo że był naprawdę dobry? Zamiast świeżej wizji poparcie wciąż dostają propozycje od tej samej osoby? Notoryczne wspieranie pracownika, którego pomysły są słabsze niż innych kolegów z zespołu, może być oznaką kumoterstwa. 

  • Różne wysokości pensji dla osób pracujących na tym samym stanowisku

Nierówność płac na tym samym stanowisku nie powinna mieć miejsca w żadnym zakładzie pracy. Jeżeli kolega zza biurka dostaje wyższą pensję tylko dlatego, że studiował razem z waszym szefem, to pora poruszyć ten temat w firmie.

  • Brak merytorycznych przesłanek potwierdzających awans lub premię pracownika

Nagrody i awanse dla pracowników powinny mieć potwierdzenie w ich działaniach. Jeżeli kolejny raz premię dostał pracownik, którego zaangażowanie i osiągnięcia w danym kwartale były mniejsze niż pozostałych zatrudnionych, to może być przejaw kumoterstwa w pracy. 

  • Wzajemne wspieranie się znajomych z wyłączeniem pozostałych członków zespołu

Zgrany zespół to podstawa sukcesu, a tworzenie podziałów ze względu na sympatie i łączące zażyłości, negatywnie wpływa na atmosferę w firmie. W grupie, w której dochodzi do izolacji niektórych członków trudno o owocną współpracę.

Czy kumoterstwo jest karalne?

Nadużywanie swojej pozycji, aby pomóc wybranej osobie, z którą łączą nas bliskie relacje osobiste, jest pewnego rodzaju korupcją. Czy kumoterstwo jest karalne? Niestety, polskie prawo nie penalizuje tego działania.

Społeczeństwo nie godzi się na takie faworyzowanie i uważa je za niemoralne. Obowiązkiem każdego zatrudnionego jest równe traktowanie współpracowników i ocenianie ich na podstawie dokonań i kwalifikacji, a nie łączącej zażyłości. Konsekwencją kumoterstwa jest spadek produktywności pracowników, zahamowanie rozwoju zawodowego osób dyskryminowanych (ze względu na brak powiązań osobistych) oraz ogólne pogorszenie funkcjonowania całej organizacji.

Szukasz zatrudnienia w Małopolsce? Najnowsze oferty pracy w Krakowie czekają na GoWork.pl!

Zatrudnianie po znajomości a prawo

Nepotyzm i kumoterstwo mogą naruszać przepisy prawa pracy, zwłaszcza w kontekście zakazu dyskryminacji i mobbingu. Zatrudnienie członka rodziny lub osoby z polecenia, gdy na dane stanowisko aplikowało wielu kandydatów, może być uznane za dyskryminację już na etapie rekrutacji. W takich przypadkach, pracodawca naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą, a także, w szczególnych sytuacjach, na odpowiedzialność karną.

Chociaż samo zatrudnianie po znajomości nie jest uznawane za przestępstwo, konsekwencje prawne mogą pojawić się, gdy związane jest to z korupcją. Przykładem może być przypadek, gdy kandydat przekupuje pracodawcę, by zdobyć intratną pozycję lub premię. W takim wypadku, sprawca może spodziewać się poważnych konsekwencji prawnych, takich jak odpowiedzialność za korupcję lub płatną protekcję.

Gdzie zgłosić kumoterstwo?

Jeżeli jesteś świadkiem kumoterstwa w pracy, to powinieneś zgłosić problem. Przeciwdziałanie takim zjawiskom powinno leżeć w gestii wszystkich przedsiębiorców, a prywatne firmy, które zauważą w swoich strukturach nieodpowiednie działania, powinny poczynić natychmiastowe kroki.

W organizacjach publicznych problem występuje na szerszą skalę, dlatego podejmowane są specjalne akcje, zapobiegające nadużyciom. Jednym z takich przykładów jest ZUS – w Biuletynie Informacji Publicznej udostępnił specjalny arkusz, który powinni wypełnić świadkowie nadużycia i w łatwy sposób zgłosić problem do centrali.

Zwalczanie kumoterstwa w dużej mierze zależy od nas samych, bowiem to właśnie nasze działania są w stanie poprawić sytuację na rynku pracy i zminimalizować powszechność nieuczciwego traktowania w wybranych organizacjach.

Gdzie zgłosić kumoterstwo i jakie uprawnienia ma pracownik

W sytuacji, gdy w firmie dochodzi do nieuczciwych praktyk, pracownik nie jest bezradny. Jeżeli kumoterstwo lub nepotyzm w pracy prowadzą do naruszenia praw pracowniczych, możliwe jest podjęcie konkretnych kroków. W pierwszej kolejności warto skorzystać z procedur wewnętrznych, czyli zgłosić problem do działu HR, przełożonego wyższego szczebla albo do działającej w firmie komisji etyki. W wielu organizacjach funkcjonują specjalne kanały do anonimowego zgłaszania nieprawidłowości, które pozwalają uniknąć bezpośredniego konfliktu.

Jeżeli jednak problem nie zostanie rozwiązany w firmie, pracownik może zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy. Instytucja ta zajmuje się kontrolą przestrzegania przepisów prawa pracy i może sprawdzić, czy w przedsiębiorstwie nie dochodzi do dyskryminacji, nierównego traktowania czy nadużyć przy podejmowaniu decyzji personalnych. W szczególnych sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa korupcyjnego, sprawa może zostać zgłoszona również do organów ścigania.

Warto pamiętać, że kumoterstwo jest uznawane za zjawisko nieetyczne, a w wielu przypadkach jego skutki odczuwają pozostali pracownicy. Nierówne traktowanie, brak przejrzystych zasad awansów czy premii oraz decyzje oparte na powiązaniach towarzyskich zamiast na kompetencjach wpływają negatywnie na atmosferę w zespole i mogą prowadzić do sporów. Dlatego reagowanie na takie sytuacje nie jest donosicielstwem, lecz elementem dbania o uczciwe warunki pracy.

Przykłady nepotyzmu i jego wpływ na organizację

Nepotyzm w pracy najczęściej kojarzy się z sytuacją, w której przełożony promuje lub zatrudnia członków rodziny bez względu na ich kompetencje. Jednym z najbardziej typowych przykładów nepotyzmu jest zatrudnianie członków rodziny na stanowiskach, które wymagają specjalistycznej wiedzy, mimo braku odpowiednich kwalifikacji. Tego rodzaju praktyki pojawiają się zarówno w sektorze prywatnym, jak i w instytucjach publicznych czy szeroko rozumianej administracji publicznej.

Inne przykłady nepotyzmu to:

  • przyznawanie premii lub awansów osobom powiązanym z przełożonym, mimo słabszych wyników,

  • obsadzanie kluczowych stanowisk przez członków rodziny właściciela lub dyrektora,

  • pomijanie w procesie rekrutacji bardziej kompetentnych kandydatów,

  • faworyzowanie krewnych przy podziale zadań, benefitów lub szkoleń.

Takie działania sprawiają, że pozostali pracownicy zaczynają postrzegać organizację jako niesprawiedliwą i nieprzejrzystą. Brak zaufania do przełożonych i poczucie nierównego traktowania prowadzą do spadku motywacji, a często także do odejścia najlepszych specjalistów. W efekcie firma traci nie tylko wizerunkowo, lecz także finansowo, ponieważ nie wykorzystuje w pełni potencjału swojego zespołu.

Skutki nepotyzmu i długofalowe konsekwencje dla pracowników oraz firmy

Skutki nepotyzmu są widoczne nie tylko w relacjach między pracownikami, lecz także w wynikach całej organizacji. Jeżeli nepotyzm prowadzi do sytuacji, w której awanse i premie trafiają do osób z powodu relacji rodzinnych lub znajomości, zamiast realnych osiągnięć, firma zaczyna tracić konkurencyjność i efektywność.

Najważniejsze konsekwencje nepotyzmu to:

  • spadek motywacji i zaangażowania pozostałych pracowników,

  • pogorszenie atmosfery w zespole i wzrost konfliktów,

  • zahamowanie rozwoju osób posiadających odpowiednie kompetencje,

  • utrata zaufania do przełożonych i systemu ocen,

  • odpływ najbardziej wartościowych specjalistów.

W dłuższej perspektywie nepotyzm w pracy może prowadzić do poważnych problemów organizacyjnych. Zatrudnianie członków rodziny bez wymaganych kompetencji skutkuje niższą jakością decyzji i błędami w zarządzaniu. Z czasem przedsiębiorstwo zaczyna tracić swoją pozycję na rynku, ponieważ decyzje kadrowe przestają opierać się na wiedzy i doświadczeniu, a zaczynają na relacjach prywatnych.

Dlatego większość nowoczesnych organizacji stara się przeciwdziałać takim zjawiskom, wprowadzając jasne procedury rekrutacyjne, przejrzyste systemy wynagrodzeń oraz zasady etyczne obowiązujące wszystkich pracowników. Dzięki temu łatwiej ograniczyć zjawisko nieetyczne, jakim jest kumoterstwo i nepotyzm, oraz stworzyć środowisko pracy oparte na uczciwych zasadach.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_104551015_wieloetniczni-m%C5%82odzi-partnerzy-biznesowi-rozmawiaj%C4%85-w-biurze.html