Często dochodzi do sytuacji, w której samochód jest rzeczą (szczególnie w najbliższej rodzinie) przekazywaną z rąk do rąk. W takim przypadku, aby postąpić zgodnie z przepisami, należy przygotować umowę darowizny. Musi mieć ona odpowiednią formę i zawierać wszystkie najważniejsze informacje. Sprawdzamy wymagania prawne wobec umowy darowizny samochodu oraz jakie są obowiązki względem obu stron po podpisaniu takiego dokumentu.

umowa darowizny samochodu

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_137890424_dokumenty-umowy-o-sprowadzenie-samochodu-w-celu-zawarcia-umowy-kredytu-hipotecznego-na-por%C4%99czenie.html

Umowa darowizny samochodu jest sposobem, aby dokonać legalnego przekazania własności pojazdu, zachowując przy tym możliwość uniknięcia podatku. Aby tak się stało, trzeba spełnić określone wymagania i zawrzeć w umowie darowizny odpowiednie informacje. Jak powinna wyglądać darowizna samochodu? Jaką formę powinna mieć umowa? Jak wygląda kwestia podatku w przypadku darowizny?

Umowa darowizny samochodu – co to jest?

Kwestię umowy darowizny regulują zapisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 888:

§  1.  Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Darowiznę samochodu zgodnie z kolejnymi przepisami należy też stosować w odpowiedniej formie. Jaka powinna być? Mówi o tym art. 890 Kodeksu cywilnego:

§  1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Powyższe stwierdzenie oznacza, że umowa darowizny samochodu obowiązuje od chwili przekazania przedmiotu darowizny i przeniesienia prawa własności na osobę obdarowaną.

Darowizna może dotyczyć również sytuacji, w której dochodzi do współwłasności samochodu, a więc przekazania przez rodzica części pojazdu swojemu dziecku.

Co nie jest darowizną?

W przepisach wskazano również, co nie stanowi darowizny. Są nimi bezpłatne przysporzenia:

1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;

2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

Co powinna zawierać umowa darowizny samochodu?

Najważniejszymi kwestiami, które powinna obejmować umowa darowizny samochodu, są informacje dotyczące stron umowy, a także przedmiotu darowizny. To właśnie na tej podstawie ustalane są szczegółowe warunki darowizny oraz obowiązki nakładane w zależności od stopnia pokrewieństwa i wartości pojazdu.

Umowa darowizny pojazdu – najważniejsze informacje

Umowa darowizny pojazdu powinna obejmować następujące dane:

1) data i miejsce zawarcia umowy darowizny samochodu;

2) oznaczenie stron umowy darowizny samochodu, czyli dane osobowe darczyńcy i obdarowanego takie jak imię, nazwisko, PESEL, miejsce zamieszkania, numer dowodu osobistego;

3) opis przedmiotu umowy darowizny, czyli dane dotyczące pojazdu takie jak marka, rok produkcji, numer silnika i pojemność, numer nadwozia, numer rejestracyjny;

4) informacja o wartości pojazdu;

5) wskazanie terminu, w którym dojdzie do przekazania samochodu;

6) oświadczenie darczyńcy o posiadaniu prawa własności pojazdu i braku zobowiązań względem osób trzecich;

7) oświadczenie darczyńcy o stopniu pokrewieństwa i wskazanie liczby przekazanych darowizn;

8) oświadczenie darczyńcy o darowaniu pojazdu lub jego części oraz obdarowanego o przyjęciu darowizny pojazdu lub jego części;

9) wskazanie stron umowy pokrywającej koszty związane z jej podpisaniem;

10) podpisy obu stron umowy, a więc darczyńcy i obdarowanego.

Tak sporządzona umowa darowizny pojazdu powinna być przygotowana w dwóch egzemplarzach – po jednym dla każdej ze stron. Im więcej szczegółów będzie zawierać taki dokument, tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia nieścisłości, które pojawiają się po jego podpisaniu. Wszelkie wątpliwości związane z treścią umowy powinny być wyjaśniane na bieżąco. Z chwilą podpisania obie strony akceptują wszystkie zapisy, co może utrudnić dochodzenie swoich praw w razie pojawienia się problemów z konkretnymi punktami umowy w przyszłości.

Podatek od darowizny samochodu

Podpisanie umowy darowizny samochodu może wiązać się z koniecznością opłacenia podatku. Oczywiście są pewne kryteria, po spełnieniu których taki obowiązek finansowy nie będzie dotyczył obdarowanego. Zależność ta wraz z samą kwotą podatku za podarowanie pojazdu określana jest na podstawie grupy podatkowej oraz wysokości nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku.

Darowizna samochodu w najbliższej rodzinie

Gdy umowę darowizny samochodu sporządza się w obrębie najbliższej rodziny, istnieje szansa, aby uniknąć podatku. Dotyczy to osób zaliczanych do grupy podatkowej 0, czyli:

1) małżonka;

2) zstępnych (dzieci, wnuki);

3) wstępnych (rodzice, dziadkowie);

4) pasierba;

5) rodzeństwa;

6) ojczyma lub macochy.

Jeśli umowa darowizny auta dotyczy wartości pojazdu, która nie przekracza kwoty wolnej od podatku (36 120 zł), nie ma konieczności zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego. Należy tu wyszczególnić, że zgodnie z art. art. 4a ust. 4 dotyczy to sytuacji, gdzie wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty wolnej od podatku.

Z kolei w innych przypadkach informacja o nabyciu własności w celu uniknięcia zapłacenia podatku musi być przekazana naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Jeśli termin ten nie zostanie zachowany, zgodnie z art. 4a ust. 3 Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Darowizna samochodu w dalszej rodzinie

Choć w przypadku dalszej rodziny często podpisywana jest umowa sprzedaży samochodu, darowizna w tej sytuacji również jest możliwa. Konieczność zapłaty podatku oraz jego wysokość określa grupa podatkowa, do której zaliczony jest nabywca. Kolejną ważną kwestią w przypadku darowizny od dalszej rodziny są określone w ustawie skale stawek podatku.

Grupy podatkowe

O obowiązujących grupach podatkowych mówi art. 14 Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Zaliczenie do danej grupy podatkowej następuje zgodnie z osobistym stosunkiem nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Oto obowiązujący podział względem grupy podatkowej:

1) grupa I – małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie;

2) grupa II – zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych;

3) grupa III – inni nabywcy.

Zgodnie z treścią ustawy za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Stawki podatku

Według art. 15 powyższej ustawy podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku. Obowiązujące stawki są następujące:

1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej:

  • do progu 11 833 zł podatek wynosi 3%;

  • dla wartości darowizny wynoszącej między 11 833 zł a 23 665 zł podatek wynosi 355 zł oraz 5% nadwyżki ponad 11 833 zł;

  • dla wartości darowizny powyżej 23 665 zł podatek wynosi 946 zł 60 gr i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

2) od nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej:

  • do progu 11 833 zł podatek wynosi 7%;

  • dla wartości darowizny wynoszącej między 11 833 zł a 23 665 zł podatek wynosi 828 zł 40 gr i 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł;

  • dla wartości darowizny powyżej 23 665 zł podatek wynosi 1893 zł 30 gr i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

3) od nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej:

  • do progu 11 833 zł podatek wynosi 12%;

  • dla wartości darowizny wynoszącej między 11 833 zł a 23 665 zł podatek wynosi 1420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł;

  • dla wartości darowizny powyżej 23 665 zł podatek wynosi 3313 zł 20 gr i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

Zobacz też: Droższe prawo jazdy. Podwyżka nawet o 50%

umowa darowizny samochodu a podatek

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_119969899_two-stylish-women-in-a-car-salon.html

Zgłoszenie darowizny – konieczne formalności

Odpowiednio przygotowana, wypełniona w dwóch egzemplarzach i podpisana przez obie strony umowa darowizny samochodu to nie wszystko, co należy zrobić, aby dopełnić wszystkich formalności. Niezbędne jest dokonanie obowiązkowych zgłoszeń darowizny do różnych organów.

Zgłoszenie umowy darowizny w wydziale komunikacji

Po podpisaniu umowy darowizny samochodu istnieje konieczność wizyty w wydziale komunikacji. Wynika to z faktu zmiany właściciela pojazdu, czyli podarowania pojazdu lub jego części innej osobie, pociągając za sobą konieczność jego przerejestrowania. Aby dopełnić formalności, należy udać się do wydziału komunikacji w ciągu 30 dni od podpisania umowy. Jakie dokumenty należy złożyć? Tutaj niezbędna jest:

1) podpisana umowa darowizny pojazdu;

2) dowód rejestracyjny;

3) dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość np. paszport;

4) wynik badania technicznego pojazdu (powinien być pozytywny);

5) aktualne ubezpieczenie OC.

Co ważne, kwestie przerejestrowania samochodu w wydziale komunikacji, a więc dostarczenia odpowiednich dokumentów dotyczą obu stron umowy. Obowiązek poinformowania tego organu ciąży więc na obdarowanym i samym darczyńcy.

Zgłoszenie umowy darowizny u ubezpieczyciela

Kolejna kwestia, o którą muszą zadbać strony umowy, jest ubezpieczenie OC. Polisa jest wykupywana dla konkretnego pojazdu, dlatego przy przerejestrowaniu nie ma przymusu zmiany ubezpieczyciela. Mimo to zmiana właściciela pojazdu to okoliczność, która musi zostać zgłoszona do odpowiedniego towarzystwa ubezpieczeniowego.

Darczyńca jest zobowiązany do kontaktu z ubezpieczycielem w ciągu 14 dni od przeniesienia prawa własności i poinformowaniu go o zmianie właściciela na piśmie. W dokumencie tym muszą być podane dane nowego właściciela pojazdu, na którego przechodzą prawa i obowiązki z obowiązującej umowy ubezpieczenia OC.

Nowy właściciel może zdecydować się na pozostanie przy obecnej polisie, jednak w takim wypadku ubezpieczyciel ma prawo przeliczyć składkę, co wiąże się niekiedy z obowiązkiem dopłaty (co może wynikać z mniejszych zniżek nowego właściciela). W sytuacji wypowiedzenia umowy obowiązującej polisy przez obdarowanego istnieje możliwość otrzymania zwrotu składki dla darczyńcy, która dotyczy niewykorzystanego okresu ubezpieczenia.

Istotną kwestią jest również fakt, że po zrealizowaniu umowy darowizny samochodu i upływie okresu ochrony ubezpieczeniowej OC, polisa nie jest przedłużana automatycznie na kolejne 12 miesięcy. Należy więc zadbać o formalności związane z uzyskaniem niezbędnej do użytkowania pojazdu nowej polisy.

Zgłoszenie umowy darowizny w urzędzie skarbowym

Umowa darowizny samochodu teoretycznie powinna być zgłoszona do urzędu skarbowego w przypadku osób z grupy podatkowej zero, gdy wartość pojazdu przekracza w sumie 36 120 zł przekazanego od jednej osoby w trakcie 5 lat poprzedzających rok ostatniej darowizny (od tej samej osoby). Wykonanie tego obowiązku w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego ma na celu uniknięcie zapłaty należności względem fiskusa.

Z drugiej strony, kiedy wartość samochodu nie przekracza progu 36 120 zł, darowiznę również można zgłosić do urzędu skarbowego. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której może się okazać, że w ciągu ostatnich 5 lat obdarowany otrzymał jednak od tej samej osoby inne prawo własności pewnego przedmiotu, co wiąże się z przekroczeniem progu i koniecznością zapłacenia podatku odpowiedniego dla I grupy podatkowej.

Aby zgłosić otrzymanie majątku z darowizny, należy wypełnić formularz podatkowy SD-Z2. Formularze podatkowe są dostępne na Portalu Podatkowym (podatki.gov.pl) w sekcji Wybierz deklarację lub w usłudze e-Deklaracje. Można je podpisać danymi autoryzującymi lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a następnie przesłać przez Internet. Możliwe jest także wysłanie formularza pocztą do urzędu skarbowego lub złożenie go osobiście w placówce.

Źródła zdjęcia głównego:

  • https://pl.123rf.com/photo_131055948_biznesmen-z-umow%C4%85-ubezpieczenia-samochodu-i-kalkulatorem.html