PPK to program, którego celem jest regularne odkładanie pieniędzy na zabezpieczenie emerytalne z udziałem pracodawcy i państwa. Uczestnik PPK musi przekazywać część swojego wynagrodzenia, jednak w zamian otrzymuje za to szereg korzyści. Sprawdzamy, czy nadal warto korzystać z Pracowniczych Planów Kapitałowych.
Podobnie jak w wielu innych państwach, także i w Polsce funkcjonują trzy filary systemu emerytalnego. Do trzeciego filaru zaliczany jest system PPK. Choć oszczędzanie w PPK wiąże się z powiększaniem kapitału, nie dla wszystkich udział w programie jest dobrym rozwiązaniem. Dlaczego tak jest? Może przez kwestie zmniejszonej pensji, czy niepewności co do sytuacji finansowej w przyszłości. Niewątpliwie jednak uczestnictwo w ramach PPK niesie za sobą wiele korzyści. Czy warto zapisywać się do Pracowniczych Planów Kapitałowych? Kiedy prowadzone są zapisy do PPK? Co można na tym zyskać?
Pracownicze Plany Kapitałowe – co to jest?
Pracownicze Plany Kapitałowe jest to program dobrowolnego, długoterminowego oszczędzania, który stanowi III filar systemu emerytalnego w Polsce. Został on wprowadzony 1 lipca 2019 roku. Co cztery lata prowadzony jest autozapis do PPK.
Udział pracownika w programie miał być rozwiązaniem na niepewność dotyczącą bezpieczeństwa finansowego na emeryturze. Odkładanie środków na rachunek PPK ma być w pewnym sensie gwarantem uzyskania wyższych kwot z pomocą państwa i pracodawcy. Odkładane kwoty w PPK w rozumieniu ustawy są prywatną własnością osoby oszczędzającej w systemie.
Kto przystępuje do Pracowniczych Planów Kapitałowych
Ustawa wskazuje, kto może przystąpić do programu. Są to:
- osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę;
- osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych typu umowa zlecenie, jeśli podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnym oraz rentowym;
- osoby zatrudnione na podstawie powołania, wyboru, mianowania czy spółdzielczej umowy o pracę;
- osoby fizyczne, które wykonują pracę nakładczą (mają 18 lat);
- członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych albo spółdzielni kółek rolniczych;
- członkowie rad nadzorczych uzyskujących wynagrodzenie z tytułu pełnienia tych funkcji;
- osoby na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński.
Pracownicy w wieku 18–55 lat zostają automatycznie zapisani do programu. Osoby powyżej tego wieku mogą samodzielnie przystąpić do PPK. Warto podkreślić, że to pracodawca decyduje o tym, która firma otworzy konta PPK dla pracowników.
Z kolei uczestnictwo w PPK nie przysługuje osobom, które są samozatrudnione i nie dotyczy zawodów, które mają oddzielne systemy emerytalne typu rolnik, sędzia, funkcjonariusz.
Zasady oszczędzania w Pracowniczych Planach Kapitałowych
Na konto PPK tak naprawdę składają się trzy podmioty. Każdy z nich dokłada pewną część, która w efekcie będzie przeznaczona dla pracownika. Same wpłaty na konto PPK uzyskiwane w każdym miesiącu składają się z:
- części podstawowej, czyli sztywnego procentu wynagrodzenia;
- części dodatkowej, czyli części wynagrodzenia podlegającemu zwiększeniu do danego limitu.
Kapitał uzyskany w PPK tworzony jest przez odkładanie części wynagrodzenia, wpłat pracodawcy i dopłaty państwa. Jak rozkłada się to procentowo? Oto, co tworzy rachunek PPK:
- wpłaty pracownika wynoszą 2% wynagrodzenia brutto w systemie podstawowym oraz wpłata dodatkowa wynosząca do 2% (jeśli wynagrodzenie pracownika nie przekracza 120% najniższej krajowej, istnieje możliwość obniżenia wpłaty do 0,5%);
- wpłaty pracodawcy wynoszą 1,5% wynagrodzenia brutto w systemie podstawowym oraz wpłata dodatkowa wynosząca do 2,5%;
- dopłaty od państwa to wpłata powitalna wynosząca 250 zł (podczas zapisu do PPK) oraz dopłata coroczna w wysokości 240 zł (kwoty te są identyczne dla wszystkich uczestników PPK niezależnie od uzyskiwanych wynagrodzeń).
Należy mieć na uwadze, że wpłaty dodatkowe nie są obowiązkowe. Wysokość dodatkowych wpłat pracownika można zmieniać w różnych miesiącach albo z nich całkiem zrezygnować. Również sam pracodawca nie jest zobligowany do wypłaty tego samego procentu wynagrodzenia względem wszystkich pracowników.
Wpłaty pracodawcy nie podlegają składkom na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a jedynie rozliczeniu podatkiem dochodowym, ponieważ rozumiane są jako przychód pracownika. Trzeba więc uwzględnić fakt, że w pierwszym progu podatkowym stawka podatku dochodowego PIT to 12%, a w drugim już 32%.
Dopłata państwa w postaci dopłaty powitalnej może być wypłacona uczestnikowi PPK, który oszczędzał na konto przynajmniej przez trzy miesiące. Inny typ, czyli dopłaty roczne jest możliwy do uzyskania, kiedy wpłaty w danym roku wyniosą 3,5% 6-krotności minimalnego wynagrodzenia za dany rok.
Szukasz pracy w Szczecinie? Wejdź na GoWork.pl i znajdź dla siebie idealne ogłoszenie!
Zapisy do Pracowniczych Planów Kapitałowych
Zapisy do Pracowniczych Planów Kapitałowych podlegają automatyzacji co 4 lata. Pracodawca zapisuje pracowników do PPK prowadzonego przez daną instytucję finansową, a później dokonuje określonych wpłat. Automatyczny zapis dotyczy osób w wieku 18-55 lat, jednak osoby powyżej 55 roku życia również mogą przystąpić do programu, wysyłając wniosek do pracodawcy.
Rezygnacja z Pracowniczych Planów Kapitałowych
Rezygnację z udziału pracownika można złożyć w każdej chwili bez podawania przyczyny. Aby to zrobić, należy przekazać pracodawcy odpowiednią deklarację. Po rezygnacji istnieje jednak możliwość ponownego zapisu. Deklaracje dotyczące rezygnacji z Pracowniczych Planów Kapitałowych należy wypełniać co 4 lata, ponieważ jeśli pracownik tego nie zrobi, obejmie go automatyczny zapis.
Pracownicze Plany Kapitałowe a nowa praca
Co w sytuacji, gdy pracownik zmienia pracę, a uczestniczy w programie Pracowniczych Planów Kapitałowych? W tym systemie można mieć więcej niż jedno konto w instytucji finansowej, jednak pracownik powinien poinformować pracodawcę o prowadzonym rachunku PPK. Następnie pracodawca przesyła wniosek o transfer do instytucji, z którą współpracuje przy prowadzeniu PPK (którą wybiera sam).
Pracownik ma prawo nie zgodzić się na taki transfer. Jednocześnie może również przenieść środki z wielu rachunków na jeden rachunek PPK, który prowadzi nowy pracodawca.
Kiedy możesz wypłacić pieniądze z PPK?
Środki na rachunku PPK możesz wypłacić w dowolnym momencie, ponieważ stanowią one prywatne środki oszczędzającego. Należy wziąć pod uwagę, że przy wypłacie zgromadzonego kapitału przed 60 rokiem życia, następują niekorzystne dla uczestnika PPK konsekwencje. Trzeba wtedy:
- zapłacić podatek od zysków kapitałowych wynoszący 19% (podatek Belki);
- liczyć się z obowiązkiem zwrotu do ZUS-u 30% środków, które pozyskane zostały z wpłat pracodawcy (bo nie były wcześniej objęte składkami na ubezpieczenia społeczne);
- pożegnać się ze wszystkimi dopłatami od państwa – dopłaty powitalne i dopłaty roczne.
Nie ma wskazań, które regulują, jak często można wypłacać pieniądze z rachunku PPK. Z prawnego punktu widzenia można więc dokonywać zwrotu (wypłata środków pochodzących z PPK) tak często, jak jest to potrzebne.
Wycofanie środków bez podatku
Istnieją pewne wyjątki, w których oszczędzający przy wcześniejszym wycofaniu środków nie zapłaci podatku Belki. Jest to:
- poważna choroba pracownika, małżonka lub dziecka (możliwość wypłaty do 25% środków bez obowiązku zwrotu);
- wzięcie kredytu hipotecznego, aby pokryć wkład własny (możliwość wypłaty do 100% środków, istnieje tu obowiązek zwrotu w ciągu 15 lat) – jest to forma pożyczki, z której mogą skorzystać uczestnicy PPK przed ukończeniem 45 lat.
Jeżeli środki na wkład własny nie zostaną zwrócone, podatek dochodowy zostanie naliczony od pobranej kwoty.
Wypłata z PPK po 60 roku życia
Ideą oszczędzania w PPK jest wypłata zgromadzonych pieniędzy właśnie po 60 roku życia. Należy jednak zwrócić uwagę na kilka kwestii.
W przypadku, gdy oszczędzający wypłaci środki w mniej niż 120-miesięcznych ratach (okres 10 lat), będzie to wymagało opłacenia podatku od zysków kapitałowych (19%). Jest on naliczony od zysków ze 75% zgromadzonych środków, ponieważ 25% nie podlega podatkowi Belki. Aby uniknąć takich opłat, należy te 75% kapitału wypłacić w 12-miesięcznych ratach, a pozostałe 25% można już pobrać jednorazowo.
Osoby, które ukończyły 60 lat, mogą też przekazać środki na polisę w prywatnym zakładzie ubezpieczeń (możliwość wypłaty okresowego lub dożywotniego świadczenia) lub na lokatę terminową w określonym banku, jeśli oferta tej instytucji zaoferuje podobne warunki, jak w przypadku wypłaty środków z PPK.
Podział i dziedziczenie środków zgromadzonych w PPK
Środki uczestnika PPK w określonych sytuacjach podlegają podziałowi lub dziedziczeniu. Wynika to z prywatnego charakteru odkładanych na koncie PPK pieniędzy.
Podczas rozwodu, kiedy strony nie podpisały rozdzielności majątkowej, środki z PPK są dzielone między byłymi współmałżonkami. Po podziale majątku część kapitału zostaje przekazane drugiej stronie na jego rachunek PPK czy przelew na lokatę terminową.
Druga sytuacja to dziedziczenie, któremu podlegają wszystkie pieniądze zgromadzone w PPK (bez podatków np. od zysków kapitałowych, od spadków i darowizn). Po śmierci uczestnika PPK współmałżonek otrzymuje połowę środków, które powędrują na PPK, IKE lub PPE (gdy nie ma rozdzielności majątkowej). Pozostała część jest przekazana do spadkobierców zgodnie z wolą zmarłego. Każdy oszczędzający w PPK ma możliwość wskazania, komu przekazuje swoje środki po śmierci. Inaczej dziedziczenie przebiega na zasadach ogólnych.
Czy oszczędzanie w Pracowniczych Planach Kapitałowych się opłaca?
Autozapis w 2023 roku do programu PPK już minął, a następny przypada za 4 lata. Czy wtedy warto pozwolić na zapis do PPK? To zależy od sytuacji, która będzie w tym czasie. Sam ekspert Instytutu Emerytalnego dr Marcin Wojewódka stwierdził, iż obecna sytuacja składnia ku tezie, że zapis do PPK jest dobrą decyzją. Oprócz oczywiście dopłaty pracodawcy i państwa, za największe korzyści z udziału wymienił atrakcyjną stopę zwrotu, która może być porównywalna do wysokiej inflacji. W dobie słabo oprocentowanych lokat PPK ma być atrakcyjną alternatywą na inwestowanie własnych środków.
Wady i zalety PPK
Zanim pracownik zdecyduje się na udział bądź rezygnację z PPK, powinien wnikliwie przeanalizować wszystkie korzyści związane z udziałem w Pracowniczych Planach Kapitałowych. Jest to przede wszystkim:
- dopłaty pracodawcy i państwa zwiększające kapitał prywatny;
- wygoda autozapisu – przy stałym uczestnictwie nie trzeba wysyłać wniosków i deklaracji;
- pieniądze na koncie PPK traktowane są jako środki prywatne;
- możliwość wypłaty środków w dowolnym momencie lub ich dziedziczenia;
- możliwość wypisu lub ponownego zapisu w każdej chwili;
- możliwość wypłaty środków bez potrącenia związanego z podatkami przy spełnieniu określonych warunków.
Nie można zapominać również o tych słabszych cechach programu. Dlaczego system PPK może się nie opłacać? Oto najważniejsze powody:
- mniejsze miesięczne wynagrodzenie obniżone o odprowadzane wpłaty do PPK;
- pracownik nie może decydować o wyborze instytucji finansowej prowadzącej PPK;
- pracownik ma niewielki wpływ na sposób, w jaki inwestowane są jego pieniądze;
- utrata korzyści przy wypłacie środków przed 60 rokiem życia;
- konieczność pamiętania o złożeniu rezygnacji z programu co kilka lat;
- niepewność co do przyszłości programu i zmian w nim zastosowanych.
Czy warto się zapisać do PPK?
Forma inwestowania przy zapisie do Pracowniczych Planów kapitałowych nie jest rozwiązaniem bez wad. Oczywiście jest wiele wątpliwości w tym zakresie. Na korzyść wyboru PPK działa możliwość wypisania się w dowolnym momencie. Dzięki temu jeśli widząc niepewne działania rządu wobec PPK typu wprowadzanie radykalnych konfiskat czy nałożenie nowych podatków, wystarczy złożyć stosowną zrezygnację, zachowując bezpieczeństwo własnych finansów. Ponadto inwestowanie na rynkach finansowych w zdywersyfikowane portfele przynosi określone zyski, dlatego osoby, które chcą uzyskać większy kapitał na emeryturze, powinny myśleć o różnych sposobach jego powiększania, w tym również poprzez udział w PPK.
