Emerytura pomostowa stanowią szczególny rodzaj świadczenia emerytalnego, którego struktura była wielokrotnie dyskutowana w ławach sejmowych i debatach publicznych. Organizacje obywatelskie skupiające się na ochronie praw pracowników często podkreślały, że dostęp do emerytur pomostowych nie jest dostatecznie szeroki. Od 1 stycznia 2024 roku w życie wchodzą przepisy, które mają ten stan rzeczy zmienić.

 

Czym jest emerytura pomostowa i jakie zmiany w przepisach w tym zakresie przyszykował dla nas 2024 roku? Komu przysługuje emerytura pomostowa i jakie warunki trzeba spełnić? Co się dzieje ze środkami z OFE w przypadku przejścia na emeryturę pomostową? Jak obliczyć wysokość emerytury pomostowej? Kiedy i gdzie złożyć wniosek o emeryturę pomostową? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym materiale.

Emerytura pomostowa – co to jest?

Emerytura pomostowa (nazywa także po prostu jako „pomostówka”) to rodzaj świadczenia przedemerytalnego, przeznaczony dla osób pracujących w trudnych warunkach, warunkach uciążliwych, lub warunkach wprost zagrażających życiu i zdrowiu. Inną grupę zawodów uprawniających do otrzymania emerytury pomostowej stanowią te profesje, które wymagają od pracownika szczególnej odpowiedzialności i koncentracji, a która wraz z wiekiem może się dość wyraźnie pogarszać. Emerytura pomostowa wypłacana jest pracownikowi po spełnieniu odpowiednich kryteriów do momentu, w którym będzie on zobligowany do przejścia na emeryturę właściwą.

Osoby starające się o emeryturę pomostową nie muszą spełniać szeregu klasycznych warunków obligujących do nabycia świadczenia – przykładem jest chociażby wiek emerytalny, który w przypadku emerytur pomostowych w ogóle nie gra roli (ponieważ, zgodnie z nazwą, emerytury pomostowe stanowią „pomost” pomiędzy faktyczną niezdolnością do pracy a emeryturą właściwą). Co więcej, z uwagi na zmiany w prawie, dostęp do emerytur pomostowych w roku 2024 zostanie ułatwiony.

Emerytura pomostowa 2024 – zmiany w przepisach. Co spowodują?

Dotychczas jednym z warunków otrzymania emerytury pomostowej w przypadku osób wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, była konieczność rozpoczęcia pracy przed 1 stycznia 1999 roku. Zgodnie z obowiązującą od kilku dni literą prawa, przepisy o emeryturze pomostowej obejmą także tych pracowników, którzy pracę rozpoczęli po tym okresie. Ustawa dąży bowiem do upowszechnienia emerytur pomostowych w społeczeństwie.

Konsekwencją rzeczonych zmian będzie większa liczba osób uprawnionych do pobierania świadczenia, co budziło obawę niektórych komentatorów o nagły odpływ pracowników z niektórych zakładów pracy. Niemniej, wedle szacunków ZUS nie dojdzie do masowych przejść na „pomostówki”. W roku 2024 uprawnionych do przejścia na emeryturę pomostową będzie ok. 7 300 pracowników, w 2029 roku 4 000, a cztery lata później – 4 800 pracowników.

Emerytura pomostowa o OFE

Warto podkreślić, że niestety w większości przypadków nie można jednocześnie być członkiem OFE i pobierać emerytury pomostowej – dotyczy to wszystkich osób urodzonych po 1948 roku. Trzeba zatem pamiętać, że składając do ZUS wniosek o wcześniejszą emeryturę, będziemy musieli jednocześnie złożyć wniosek o wykreślenie z nas z rejestru Otwartych Funduszy Emerytalnych i przekazanie zgromadzonych tam środków do budżetu państwa.

Kto może otrzymać emeryturę pomostową? Warunki

Żeby otrzymać emeryturę pomostową, przed złożeniem odpowiedniego wniosku trzeba spełnić dwa warunki – przed 2024 rokiem było ich więcej. Zgodnie z nowelizacją prawa, osoba ubiegająca się o „pomostówkę” musi:

  • Ukończyć odpowiedni wiek (55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn),
  • Posiadać odpowiedni staż pracy (20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn), przy czym przez przynajmniej 15 lat z rzeczonego okresu pracować musi w warunkach szkodliwych lub o szczególnym charakterze.

Co do zasady jednym z warunków jest także rozwiązanie umowy o pracę z zainteresowanym, jednak jest to warunek dość oczywisty.

Emerytura pomostowa – jakie zawody mogą ją otrzymać?

Listę zawodów uprawnionych do pobierania emerytury pomostowej precyzuje Ustawa o emeryturach pomostowych. Co do zasady, praca w warunkach szkodliwych określona jest w ustawie przede wszystkim jako praca wykonywana: pod ziemią, pod wodą lub na wodzie, w powietrzu, w warunkach gorącego i zimnego mikroklimatu, praca w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, czy po prostu bardzo ciężka praca fizyczna, często związana z dużym obciążeniem statycznym.

Z przepisów ustawy wynika zatem, że w ramach przykładowych zawodów właściwych dla pobierania emerytury pomostowej, wyróżnimy takie zawody jak górnik, nurek czy rybak, jednak jest ich znacznie więcej. Co ciekawe, na wcześniejszą emeryturę w myśl ustawy może przejść również tancerz zawodowy.

Drugim rodzajem zawodów upoważnionych do przejścia na emeryturę pomostową są te zawody, których wykonywanie wymaga szczególnej uwagi i odpowiedzialności, która wraz z wiekiem może słabnąć. Wymienia się tutaj chociażby operatorów żurawi czy członków zespołu ratownictwa medycznego. Wcześniejsza emerytura dla nauczycieli również jest możliwa, a szczegóły określa ustawa.

Emerytura pomostowa – wysokość

Wysokość emerytury pomostowej obliczana jest dokładnie w taki sam sposób, w jaki obliczana jest zwykła emerytura. Trzeba jednak pamiętać przy tym o fakcie, że bez względu na wiek w którym przechodzimy na emeryturę pomostową, jej wysokość będzie wynosić tyle samo, ile powinna wynieść w momencie przejścia na właściwą emeryturę po osiągnięciu odpowiedniego wieku emerytalnego.

Wniosek o emeryturę pomostową – kiedy złożyć i gdzie?

Chcąc przejść na emeryturę pomostową, powinniśmy złożyć odpowiedni wniosek w ZUS i dostarczyć odpowiednie dokumenty. Całą sprawę możemy załatwić za pośrednictwem internetu (na Platformie Usług Elektronicznych ZUS), poczty polskiej, lub osobiście pojawić się w wybranej placówce. Wniosek powinniśmy złożyć nie wcześniej, niż na 30 dni przed spełnieniem warunków do nabycia emerytury pomostowej lub zamierzonym terminem przejścia na emeryturę.

Podstawowym dokumentem wymaganym przez ZUS w tych okolicznościach jest EPOM – wniosek o emeryturę pomostową. Do tego potrzebne nam będzie zaświadczenie od lekarza medycyny pracy o orzeczonej niezdolności do wykonywania prac w szczególnych warunkach, informacja o okresach składkowych i nieskładkowych, oraz dokumenty potwierdzające okresy pracy.

Kto ma prawo do emerytury pomostowe?

Emerytura pomostowa to specjalny rodzaj świadczenia, które przysługuje osobom wykonującym pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co daje im prawo do wcześniejszego zakończenia kariery zawodowej. Osoby wykonujące zawody wymagające szczególnej odpowiedzialności, narażone na duży wysiłek fizyczny lub psychiczny, mają prawo do skorzystania z tej formy emerytury. Przykładem takich zawodów mogą być m.in. górnicy, strażacy, policjanci czy pracownicy służby zdrowia. Warto zauważyć, że takie osoby mogą przejść na emeryturę wcześniej niż osoby zatrudnione w innych branżach, które muszą czekać na osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego.

Emerytura pomostowa została wprowadzona w Polsce, aby chronić osoby, które przez całe życie zawodowe wykonywały wymagające i niebezpieczne prace, które mogą skracać ich zdolność do pracy w późniejszych latach. Warto także podkreślić, że prawo do tej formy świadczenia nie jest ogólnodostępne, lecz wiąże się z ściśle określonymi wymogami dotyczącymi stażu pracy w szczególnych warunkach. Aby skorzystać z emerytury pomostowej, trzeba spełniać wymogi zawarte w ustawie i wykazać odpowiednią liczbę przepracowanych lat w określonych warunkach.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę pomostową?

Aby otrzymać emeryturę pomostową, pracownik musi spełnić kilka warunków, w tym posiadać odpowiedni staż pracy, który jest wymagany do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Ponadto, pracownik musi być zatrudniony w zawodzie, który kwalifikuje się do ubiegania się o emeryturę pomostową. Zawody te są określone przez przepisy prawa, a osoby wykonujące pracę w tych zawodach mają prawo do wcześniejszego zakończenia kariery zawodowej.

Ważnym aspektem, na który warto zwrócić uwagę, jest fakt, że osoby ubiegające się o emeryturę pomostową muszą również spełniać wymagania zdrowotne. W zależności od rodzaju pracy, w której pracownik był zatrudniony, mogą występować dodatkowe wymagania zdrowotne, które muszą zostać spełnione, aby otrzymać emeryturę pomostową. Warto również dodać, że prawo do emerytury pomostowej nie jest wieczne, ponieważ świadczenie to jest zależne od aktualnych przepisów prawnych i regulacji w danym roku.

 

Źródło zdjęcia: https://pixabay.com/pl/photos/park-rowerowych-senior-samotny-5528190/