Przepracowanie to niebezpieczne zjawisko, które coraz częściej dotyka pracowników z różnych branż. Jak mu zapobiegać? Pierwsze objawy przepracowania są niepozorne, a skutki mogą okazać się tragiczne! Zobacz, do czego może doprowadzić przepracowanie i stres związany ze zbyt dużą ilością obowiązków zawodowych.

Temat przepracowania jest znany nie od dziś. Ludzie dążą do sukcesu kosztem własnego zdrowia. Chęć rozwijania kariery, co często wiąże się z nadmiarem pracy, może jednak przynieść skutek odwrotny od zamierzonego. W końcu work-life balance, czyli równowaga pomiędzy życiem prywatnym a życiem zawodowym to trend, który obecnie zyskuje na znaczeniu w wielu firmach. Jakie są objawy przepracowania? Dlaczego jest ono niebezpieczne? Do czego może doprowadzić przepracowanie? I w końcu jak zapobiec przepracowaniu?

Przepracowanie – kogo dotyczy?

Niezależnie od zajmowanego stanowiska i wykonywanego zawodu, każdego z nas może dopaść przepracowanie. Główną przyczyną tego zjawiska jest nadmierna ilość pracy i zobowiązanie się do wykonywania zadań ponad swoje siły. W dzisiejszych czasach pogoń za sukcesem jest wpisana w drogę zawodową wielu osób. Oczywiście chęć osiągania jak najlepszych wyników jest godna podziwu, trzeba jednak pamiętać o zachowaniu równowagi i po ciężkim dniu w pracy znaleźć chwilę na odpoczynek.

Ciężka praca może zapewnić upragniony awans i wynieść na wyżyny w danej branży, jednak działania ponad własne siły mogą niekorzystnie wpłynąć zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne. Nadmiar obowiązków w pracy, realizowane nadgodziny, dodatkowe projekty i podejmowanie się zbyt wielu zadań jednocześnie narażają pracowników na pierwsze objawy przepracowania.

Śmierć z przepracowania w Polsce

Medyczny termin określający śmierć z przepracowania to karoshi. Określenie narodziło się w Japonii, gdzie duża liczba pracowników umiera właśnie z tego powodu! Niestety w Polsce również zaczynamy mieć do czynienia z tym zjawiskiem – czego smutnym przykładem może być śmierć lekarki, która w 2016 roku zmarła podczas trwającego przez 4 dni dyżuru. Na razie zgony wywołane przepracowaniem stanowią pojedyncze przypadki w kraju, jednak coraz szybszy tryb życia i kryzys gospodarczy mogą doprowadzić do rozpowszechnienia się tego zjawiska.

Przyczyny przepracowania – jakie są?

Przepracowanie to coraz bardziej powszechny problem w dynamicznych środowiskach pracy, a jego przyczyny często wynikają z organizacyjnych i kulturowych wyzwań. Aby skutecznie przeciwdziałać temu zjawisku, warto zrozumieć, co je wywołuje.

Jednym z głównych powodów przepracowania są tzw. czynności okołozadaniowe, czyli działania niezwiązane bezpośrednio z realizacją kluczowych obowiązków. Mogą to być takie czynności jak wyszukiwanie dokumentów, wielokrotne zatwierdzanie wniosków czy monitorowanie statusu zadań. Pracownicy umysłowi spędzają na takich działaniach aż 60% swojego czasu pracy, co oznacza, że jedynie 40% dnia pozostaje na realizację faktycznie ważnych obowiązków. Taki brak efektywności zmusza pracowników do pracy po godzinach, aby sprostać oczekiwaniom.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na przepracowanie są tzw. silosy komunikacyjne. Gdy brakuje jasności co do podziału obowiązków i odpowiedzialności, pracownicy często tracą czas na poszukiwanie informacji i powielanie pracy. Według badań, przeciętny pracownik umysłowy spędza aż 13% swojego czasu na powtarzaniu zadań, co w skali roku przekłada się na setki straconych godzin.

Brak zrozumienia, jak codzienne zadania wpływają na realizację celów firmy, również przyczynia się do przepracowania. Pracownicy, którzy nie widzą wartości swojej pracy, mogą czuć, że ich wysiłki są bezowocne. Co więcej, gdy wszystkie zadania wydają się równie pilne, trudno jest odpowiednio ustalić priorytety, co prowadzi do dodatkowego stresu.

Rozproszenie uwagi, charakterystyczne dla współczesnego środowiska pracy, również odgrywa istotną rolę w przepracowaniu. Przełączanie się między licznymi aplikacjami i narzędziami – nawet do 25 razy dziennie – prowadzi nie tylko do marnowania czasu, ale również zwiększa ryzyko przeoczenia istotnych informacji. Powiadomienia e-mailowe i komunikatory, stale aktywne, sprawiają, że pracownicy czują się zmuszeni do ciągłej reakcji, co pogłębia presję i utrudnia efektywną organizację pracy.

Nawet w czasie wolnym wiele osób odczuwa potrzebę odpowiadania na wiadomości służbowe czy sprawdzania skrzynki e-mail, co w dłuższej perspektywie prowadzi do wypalenia zawodowego. Takie zachowania, choć stały się normą, są jednymi z głównych przyczyn przepracowania, które wpływają negatywnie na zdrowie i produktywność pracowników.

 

Przepracowanie – objawy

Sytuacja na rynku pracy i niepewność zatrudnienia sprawiają, że wiele osób podejmuje się dodatkowych zadań i pracuje ponad swoje siły. Jak rozpoznać przepracowanie? Objawy mogą być niepozorne, jednak ich nasilenie może doprowadzić do wielu poważnych chorób, a nawet śmierci! Jakie oznaki wskazują na to, że pracujemy ponad siły i możliwości własnego organizmu? Najczęściej pracownicy skarżą się na: 

  • nawracające bóle głowy,
  • spadek koncentracji,
  • początki depresji,
  • przemęczenie,
  • zaburzenia snu,
  • osłabioną odporność,
  • nadciśnienie,
  • nerwowość.

Ponadto zarówno zbyt długa praca fizyczna, jak i siedzenie przy biurku i korzystanie z komputera może powodować ból rąk z przepracowania i doprowadzić do cieśni nadgarstka. Czym charakteryzuje się przepracowanie fizyczne? Objawy długotrwałego wykonywania obowiązków zawodowych, które wymagają wysiłku fizycznego, mogą doprowadzić do problemów z kręgosłupem i ze stawami oraz bóle mięśni. Dlatego odpoczynek po wzmożonej aktywności jest wskazany i potrzebny każdemu pracownikowi.

Na uwagę zasługuje również fakt, że skutek przepracowania może przybrać formę nadwagi lub zaburzeń odżywiania. W przypadku nadmiaru obowiązków trudno mówić o zdrowej diecie. Często takie osoby albo mało jedzą, ponieważ nie mają na to czasu, albo ciągle podjadają niezdrowe przekąski, co doprowadza do niebezpiecznego wzrostu wagi.

Co na przepracowanie?

Jeżeli poświęcasz swojej pracy ponad czterdzieści godzin tygodniowo i zauważyłeś u siebie któryś z wymienionych wyżej objawów, to udaj się do lekarza lub zastanów się nad urlopem. Jest to dobry sposób, aby zregenerować siły do dalszych działań.

Odpoczynek tygodniowy i dobowy jest niezbędny w prawidłowym funkcjonowaniu. Im więcej obowiązków chcemy zrealizować, tym więcej energii zużywamy, dlatego przysłowiowe naładowanie baterii i regeneracja organizmu po wzmożonym wysiłku pomoże uniknąć przepracowania w pracy.

Do czego może doprowadzić przepracowanie?

Śmierć z przepracowania lub poważne choroby to ekstremum. Zastanawiając się nad kwestią tego, do czego może doprowadzić przepracowanie, trzeba mieć na uwadze, że skutki nie muszą być odczuwalne od razu. Podczas wzmożonej aktywności zawodowej, gdy realizujemy swoje obowiązki zawodowe ponad normę, nie zwracamy uwagi na ogólne zmęczenie, tylko skupiamy się na zadaniach, które chcemy doprowadzić do skutku.

Wielu pracoholików wypiera myśl o zagrożeniu, jakie niesie za sobą zbytnie poświęcenie się obowiązkom służbowym i nie zważa na zagrożenia zdrowotne związane z przemęczeniem.

Szukasz nowej pracy w województwie łódzkim? Odwiedź zakładkę: praca Łódź na GoWork.pl i aplikuj na najciekawsze oferty zatrudnienia w Twojej okolicy!

Przepracowanie a nadciśnienie

Przesiadywanie w pracy po godzinach grozi poważnymi problemami ze zdrowiem. Przepracowanie prowadzi do wielu chorób układu krążenia, coraz więcej pacjentów aktywnych zawodowo skarży się na nadciśnienie. Udar i zawał to największe zagrożenie dla osób, które są wycieńczone pracą. Co więcej, tacy pracownicy są narażeni na zepsucie swoich relacji międzyludzkich. Stawianie kariery ponad przyjaciół i rodzinę często doprowadza do rozwodów i utraty więzi z bliskimi.

Skutki przepracowania fizycznego

Na skutki nadmiernej liczby godzin narzekają zarówno osoby wykonujące pracę w biurze, jak i te wykonujące zadania służbowe w terenie. Przepracowanie szkodzi również pracownikom fizycznym. Wiele lat wysiłku spowodowanego ciężką pracą fizyczną może doprowadzić do trwałych kontuzji. Osłabienie kręgosłupa, zwyrodnienia stawowe i nawracający ból mięśni to efekty zbytniego nadwyrężenia organizmu spowodowanego przepracowaniem.

Przepracowanie a wypalenie zawodowe

Jeśli chodzi o skutki, przepracowanie nie wpływa jedynie na kondycję fizyczną organizmu. Ciągły stres i nadmiar obowiązków to przyczyny wypalenia zawodowego. W ostatnich latach mówi się o tym coraz więcej. Na problem wypalenia zawodowego wskazuje nawet Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), która tłumaczy, że jest to syndrom wynikający z odczuwania ciągłego stresu w miejscu pracy. Jak go rozpoznać?

Wypaleniu zawodowemu towarzyszy uczucie wyczerpania, zwiększony dystans psychiczny do wykonywanej pracy, czy też poczucie negatywizmu i cynizmu związane z wykonywaną pracą. Często mówi się też o tym, że syndrom negatywnie wpływa na skuteczność zawodową. W konsekwencji wypalenie zawodowe najczęściej doprowadza do skutków takich jak depresja, wahania nastroju czy zaburzenia nerwicowe.

 

Sposoby na przepracowanie i stres

Na drodze zawodowej każdego z nas możemy natknąć się na przepracowanie i stres. Poważne stanowisko wiąże się z odpowiedzialnością, każdego dnia dajemy z siebie wszystko i wykonujemy swoje obowiązki zawodowe sumiennie i z pełnym profesjonalizmem. W każdym zawodzie należy spełniać określone wymagania, jednak zachowanie równowagi i odpowiednie wykorzystanie czasu wolnego sprzyja dalszym działaniom i motywuje do kolejnych zadań!

Jak odpoczywać po pracy? Nawet po ciężkim dniu spędzonym w firmie należy znaleźć czas, który poświęcimy tylko sobie. Odpoczynek z ulubionym serialem, gorąca i aromatyczna kąpiel czy godzinna drzemka należą się każdemu.

Może Cię zainteresować: Stresujące sytuacje w pracy. Jak radzić sobie ze stresem w pracy?

Jak zadbać o siebie żeby uniknąć przepracowania?

Przepracowanie to problem, którego nie warto ignorować ani próbować rozwiązać jedynie przez zmianę pracy. Choć nowa rola czasem przynosi ulgę, bez identyfikacji źródła stresu ryzykujemy, że problemy powrócą. Kluczem do zapobiegania przepracowaniu jest nauka dbania o swoje samopoczucie oraz umiejętność zarządzania obciążeniem pracą.

Pierwszym krokiem w trosce o siebie jest szczera ocena swojego obciążenia. Monitoruj zadania, nad którymi pracujesz każdego dnia, i notuj, ile czasu zajmują. Uwzględnij również nadgodziny oraz liczbę wiadomości, na które odpowiadasz poza regularnymi godzinami pracy. Dzięki temu zrozumiesz, co wywołuje Twoje zmęczenie i stres.

Kiedy już poznasz źródło problemu, zaplanuj rozmowę ze swoim przełożonym. Przygotuj konkretne propozycje, które mogą pomóc w zmniejszeniu obciążenia, na przykład oddelegowanie części zadań innym członkom zespołu lub zmiana priorytetów. Skup się na tym, jak Twoje działania wpływają na cele zespołowe i firmowe, zamiast próbować zwiększać produktywność dla samej produktywności. Liderzy cenią pracowników, którzy potrafią jasno komunikować swoje potrzeby i dążyć do efektywnej pracy.

Przed spotkaniem zastanów się, które z Twoich zadań rzeczywiście przyczyniają się do realizacji kluczowych celów. Jeśli zauważysz, że pracujesz nad zadaniami, które są mniej istotne lub niepowiązane z Twoimi celami, zastanów się, czy można je odłożyć lub przekazać innym. Taka analiza nie tylko pomoże w rozmowie z przełożonym, ale również zwiększy Twoją efektywność.

Rozmowa o przepracowaniu może być stresująca, ale nie pozwól, aby obawy Cię powstrzymały. Liderom zależy na sukcesie zespołu, dlatego są otwarci na takie dyskusje. Porusz temat podczas regularnego spotkania 1:1 lub poproś o osobne spotkanie, aby omówić możliwości zmniejszenia obciążenia. Szczera rozmowa pomoże nie tylko zadbać o Twoje zdrowie, ale również wpłynie pozytywnie na Twoją produktywność i wyniki w pracy.

Dbając o równowagę między pracą a życiem prywatnym, możesz nie tylko uniknąć wypalenia zawodowego, ale także pokazać, że troska o efektywność zespołu jest dla Ciebie równie ważna jak Twoje własne potrzeby. To podejście buduje pozytywną atmosferę i wzmacnia Twoją pozycję w organizacji.

Psychologiczne konsekwencje chronicznego przepracowania

Przewlekłe przepracowanie może prowadzić do poważnych problemów psychicznych, takich jak depresja, lęki czy wypalenie zawodowe. Osoby dotknięte tym problemem często odczuwają brak motywacji, trudności w koncentracji oraz obniżone poczucie własnej wartości. Długotrwały stres związany z nadmiarem obowiązków może również wpływać na relacje interpersonalne, prowadząc do izolacji społecznej i konfliktów w miejscu pracy.

Strategie zapobiegania przepracowaniu w środowisku zawodowym

Aby przeciwdziałać przepracowaniu, firmy mogą wdrażać różne strategie, takie jak promowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, oferowanie elastycznych godzin pracy czy organizowanie programów wsparcia psychologicznego dla pracowników. Regularne szkolenia z zakresu zarządzania stresem oraz tworzenie kultury organizacyjnej, która ceni zdrowie i dobrostan pracowników, również odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu negatywnym skutkom przepracowania.

Długotrwałe przepracowanie a zdrowie somatyczne: układ trawienny i układ ruchu pod presją

Długotrwałe przepracowanie bardzo często odbija się na organizmie w sposób, który początkowo łatwo zbagatelizować. U wielu osób pierwszym sygnałem są choroby układu trawiennego, ponieważ stres i przeciążenie sprzyjają problemom takim jak bóle brzucha, refluks, wzdęcia czy nawracające niestrawności. Gdy do tego dochodzą nieregularne posiłki, jedzenie w pośpiechu i kawa „zamiast obiadu”, organizm zaczyna funkcjonować w trybie awaryjnym. W efekcie dolegliwości mogą się utrwalać, a napięcie staje się stałym elementem codzienności. Mechanizm ten często wynika z braku równowagi między pracą a regeneracją, która jest niezbędna nie tylko dla psychiki, lecz także dla metabolizmu i odporności.

Równocześnie wzrasta ryzyko przeciążeń narządu ruchu. W wielu zawodach nadmiar godzin oznacza wielogodzinne siedzenie, wykonywanie powtarzalnych ruchów lub intensywną pracę fizyczną bez odpowiednich przerw. Z czasem pojawiają się choroby układu ruchu oraz dysfunkcje układu kostno stawowego, które mogą prowadzić do przewlekłego bólu, ograniczeń sprawności i obniżenia jakości życia. Co istotne, te konsekwencje narastają stopniowo, jednak w praktyce mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia oraz dalszej aktywności zawodowej, jeśli pierwsze sygnały ostrzegawcze zostaną zignorowane.

Jak przepracowanie wpływa na psychikę i zdolność do podejmowania decyzji?

Przepracowanie nie jest wyłącznie stanem przemijającego zmęczenia. W skrajnych przypadkach przepracowanie może uruchomić proces, w którym przewlekły stres i niedobór snu prowadzą do trwałego rozchwiania emocjonalnego oraz spadku odporności psychicznej. Pojawia się drażliwość, narastające napięcie, poczucie przeciążenia oraz przekonanie, że sytuacja wymyka się spod kontroli. W takich warunkach rośnie ryzyko rozwoju chorób psychicznych, zwłaszcza gdy stan ten utrzymuje się przez wiele miesięcy i nie ma przestrzeni na realną regenerację. Należy pamiętać, że psychika i ciało funkcjonują jak system naczyń połączonych. Gdy organizm przez długi czas działa na wysokich obrotach, mózg przechodzi w tryb przetrwania, co bezpośrednio wpływa na koncentrację i kontrolę emocji.

Jednym z najbardziej niedocenianych skutków jest obniżenie jakości podejmowania decyzji. Osoba chronicznie zmęczona częściej działa impulsywnie, ma trudności z oceną ryzyka, gorzej planuje i szybciej popełnia błędy. Dotyczy to zarówno stanowisk operacyjnych, jak i menedżerskich, gdzie konsekwencje nieprzemyślanych decyzji mogą być szczególnie dotkliwe. W takiej sytuacji przepracowanie zaczyna stanowić poważne zagrożenie nie tylko dla jednostki, lecz także dla całego zespołu i organizacji. Jeśli dodatkowo pojawia się izolacja społeczna oraz poczucie bezradności, spirala napięcia może się pogłębiać. Dlatego tak istotne jest reagowanie na pierwsze objawy, zanim staną się one trwałe i znacznie trudniejsze do odwrócenia.

Źródło zdjęcia: https://pixabay.com/pl/photos/zrozpaczony-biznesmen-biznes-2261021/