Umowa zlecenie to jedna z najczęściej stosowanych form zatrudnienia w Polsce, szczególnie w sektorze usług i dla osób wykonujących prace o charakterze dorywczym. Jej popularność wynika z elastyczności oraz możliwości dostosowania warunków współpracy do indywidualnych potrzeb stron. W 2025 roku minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia wynosi 30,50 zł brutto.​

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 734–751), umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, w której zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy, przy zachowaniu należytej staranności. Nie jest to umowa rezultatu, lecz starannego działania, co oznacza, że zleceniobiorca nie odpowiada za ostateczny efekt zlecenia, lecz za dołożenie wszelkich starań w jego realizacji.​

Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat sporządzania umowy zlecenia, jej elementów, obowiązków stron oraz kwestii związanych z wynagrodzeniem i ubezpieczeniami.

Czym jest umowa zlecenie i kiedy warto ją stosować?

Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, w której jedna strona (zleceniobiorca) zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla drugiej strony (zleceniodawcy), przy zachowaniu należytej staranności. Nie jest to umowa rezultatu, lecz starannego działania, co oznacza, że zleceniobiorca nie odpowiada za ostateczny efekt zlecenia, lecz za dołożenie wszelkich starań w jego realizacji.​

Zalety umowy zlecenia:

  • Elastyczność w ustalaniu warunków współpracy.
  • Brak konieczności przestrzegania przepisów Kodeksu pracy dotyczących czasu pracy, urlopów itp.
  • Możliwość zawarcia umowy na czas określony lub nieokreślony.
  • Możliwość rozwiązania umowy w każdym czasie przez każdą ze stron.​

Wady umowy zlecenia:

  • Brak uprawnień pracowniczych (np. prawo do urlopu, ochrona przed zwolnieniem).
  • Brak obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie chorobowe (chyba że zleceniobiorca zgłosi chęć ich opłacania).
  • Brak gwarancji minimalnego wynagrodzenia za pracę (obowiązuje jedynie minimalna stawka godzinowa).​

Umowa zlecenie jest szczególnie polecana w przypadku prac o charakterze dorywczym, sezonowym lub wtedy, gdy strony chcą zachować większą elastyczność w ustalaniu warunków współpracy.

Kluczowe elementy umowy zlecenia

Sporządzając umowę zlecenia, należy zadbać o zawarcie w niej następujących elementów:

  1. Oznaczenie stron umowy: pełne dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy, w tym imię, nazwisko, adres zamieszkania/siedziby, numer PESEL/NIP oraz inne dane identyfikacyjne.​
  2. Określenie przedmiotu zlecenia: dokładny opis czynności, które mają zostać wykonane przez zleceniobiorcę.​
  3. Wynagrodzenie: wysokość wynagrodzenia (stawka godzinowa lub ryczałtowa), termin i sposób jego wypłaty.​
  4. Czas trwania umowy: data rozpoczęcia i zakończen
  5. ia umowy lub informacja o zawarciu umowy na czas nieokreślony.​
  6. Warunki rozwiązania umowy: informacje dotyczące możliwości wypowiedzenia umowy przez każdą ze stron, ewentualne okresy wypowiedzenia.​
  7. Postanowienia dodatkowe: np. klauzula o zachowaniu poufności, zakaz konkurencji, możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej.​
  8. Podpisy stron: czytelne podpisy zleceniodawcy i zleceniobiorcy.​

Warto pamiętać, że umowa zlecenia może być zawarta zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej, jednak dla celów dowodowych zaleca się sporządzenie jej na piśmie.​

Wynagrodzenie i składki ZUS przy umowie zlecenia

Od 1 stycznia 2025 roku minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia wynosi 30,50 zł brutto. Wynagrodzenie może być ustalone jako stawka godzinowa, ryczałtowa lub prowizyjna, w zależności od ustaleń stron.

Składki ZUS przy umowie zlecenia:

  • Ubezpieczenie emerytalne: obowiązkowe, finansowane przez zleceniodawcę i zleceniobiorcę.
  • Ubezpieczenie rentowe: obowiązkowe, finansowane przez zleceniodawcę i zleceniobiorcę.
  • Ubezpieczenie wypadkowe: obowiązkowe, finansowane przez zleceniodawcę.
  • Ubezpieczenie zdrowotne: obowiązkowe, finansowane przez zleceniobiorcę.
  • Ubezpieczenie chorobowe: dobrowolne — zleceniobiorca może zgłosić się do objęcia nim samodzielnie.

Po zgłoszeniu, składka chorobowa jest opłacana przez zleceniobiorcę i daje prawo m.in. do zasiłku chorobowego w przypadku niezdolności do pracy. Warto wiedzieć, że jeśli zleceniobiorca nie jest nigdzie indziej ubezpieczony, umowa zlecenie staje się tytułem do pełnych składek ZUS, a nie tylko zdrowotnych.

Przy zawieraniu umowy zlecenia, strony mogą również uwzględnić termin przekazania wynagrodzenia (np. po wykonaniu zlecenia lub miesięcznie), a także sposób jego wypłaty – przelew na konto, gotówka itp. Warto, by w umowie znalazła się również wzmianka o ewentualnych zaliczkach lub kosztach ponoszonych przez zleceniobiorcę w toku realizacji zlecenia (np. dojazdy, materiały).

W przypadku kontroli, bardzo pomocne mogą okazać się dobrze przygotowane dokumenty rozliczeniowe – np. ewidencja godzin pracy lub protokół odbioru zlecenia. Choć formalnie umowa zlecenie nie wymaga ich prowadzenia, to w praktyce stanowią one dowód wykonania usługi i ułatwiają rozliczenie.

Na koniec warto pamiętać, że każda umowa zlecenia zawarta z osobą fizyczną powinna być zgłoszona do ZUS w terminie 7 dni od daty jej rozpoczęcia. Niezgłoszenie może skutkować karami administracyjnymi dla zleceniodawcy.

Jakie elementy powinien zawierać wzór umowy zlecenia?

Każdy wzór umowy zlecenia powinien uwzględniać konkretne elementy, które zapewniają jej prawidłowość i zgodność z przepisami kodeksu cywilnego. Poza podstawowymi danymi stron – czyli danymi zleceniobiorcy oraz dającego zlecenie – ważne jest również jasne i jednoznaczne określenie przedmiotu zlecenia. Oznacza to opisanie, jaką usługę lub czynność zleceniobiorca ma wykonać, przy czym musi to być dokonanie określonej czynności prawnej lub faktycznej w imieniu zleceniodawcy. Przykładem może być prowadzenie kampanii reklamowej lub wykonanie audytu.

Umowa powinna także zawierać:

  • Termin rozpoczęcia i zakończenia umowy – szczególnie gdy zlecenie jest czasowe lub jednorazowe,
  • Wysokość i sposób wypłaty wynagrodzenia – np. ryczałt, stawka godzinowa lub procent od wyniku,
  • Informację o objęciu ubezpieczeniem społecznym – zależnie od statusu zleceniobiorcy,
  • Wskazanie, kto pokrywa koszty materiałów, narzędzi lub dojazdu,
  • Informację o możliwości wypowiedzenia umowy – z terminem lub ze skutkiem natychmiastowym.

Dobrze sporządzony wzór umowy zlecenia może być dostępny zarówno w formacie doc, jak i PDF. Taki dokument można dostosować do potrzeb danej branży lub projektu. Warto korzystać z aktualnych szablonów zawierających odwołania do bieżących przepisów, by uniknąć błędów formalnych, które mogą skutkować problemami prawnymi lub podatkowymi.

Obowiązki stron i znaczenie świadczenia usług w ramach umowy

Podstawą umowy zlecenia jest świadczenie usług polegających na wykonywaniu określonej czynności prawnej lub faktycznej w interesie zleceniodawcy. W praktyce oznacza to, że przyjmujący zlecenie nie zobowiązuje się do osiągnięcia konkretnego rezultatu, lecz do starannego działania w ramach ustalonego zlecenia. Może to być zarówno świadczenie porad prawnych, jak i np. sprzątanie biura czy prowadzenie kampanii reklamowej.

Dający zlecenie z kolei zobowiązuje się do wypłaty ustalonego wynagrodzenia oraz udostępnienia zasobów lub informacji potrzebnych do realizacji zlecenia. Warto dodać, że umowa ta jest elastyczna – można ją zakończyć w dowolnym momencie, jeśli nie ustalono inaczej. Jednak warto w umowie zawrzeć klauzulę dotyczącą zakończenia umowy, aby uniknąć nieporozumień.

Na gruncie prawa, istotne jest też, czy umowa przewiduje podleganie ubezpieczeniom społecznym. Jeśli zleceniobiorca nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, musi być objęty składkami ZUS (emerytalną, rentową, wypadkową i zdrowotną). Dobrowolnie może też wybrać ubezpieczenie chorobowe, które uprawnia go do zasiłku w razie choroby.

Świadczenie usług na podstawie tej umowy nie oznacza stosunku pracy – dlatego zleceniobiorca nie podlega kierownictwu pracodawcy, a także nie obowiązują go sztywne godziny pracy czy miejsce jej wykonywania.

Minimalne wynagrodzenie i sposób rozliczania zlecenia

Od stycznia 2024 roku minimalna stawka godzinowa dla umów zlecenia wynosi 28,10 zł brutto. Oznacza to, że każda osoba świadcząca usługi na podstawie umowy zlecenia musi otrzymać przynajmniej taką kwotę za godzinę pracy. Przepis ten obowiązuje bez względu na wiek, doświadczenie czy miejsce wykonywania zlecenia. Jeśli więc zleceniobiorca wykonuje konkretną czynność zleconą przez np. firmę handlową, stawka nie może być niższa.

W umowie należy wskazać wysokość wynagrodzenia, sposób jego naliczania oraz termin wypłaty. Co istotne, można również umówić się na ryczałt – czyli wynagrodzenie za całość zlecenia, bez rozliczania godzin.

Wzór umowy zlecenia powinien zawierać miejsce na:

  • określenie stawki godzinowej lub ryczałtu,
  • sposób ewidencjonowania przepracowanego czasu (jeśli jest wymagany),
  • termin przekazania wynagrodzenia,
  • wskazanie konta bankowego lub formy płatności.

Dzięki jasnym zasadom można uniknąć sporów, a sam dokument ma pełną moc prawną. Pamiętaj też, że na podstawie umowy zlecenia pracownik nie nabywa prawa do urlopu czy odprawy. Mimo to, coraz częściej umowy zawierają dodatkowe postanowienia, np. ubezpieczenie NNW czy bonus za wykonanie zlecenia przed czasem.

Źródło zdjęcia: https://pixabay.com/pl/photos/kontrakt-umowa-podpisanie-umowy-6951993/