Termin „Mały ZUS” funkcjonuje w polskiej przestrzeni gospodarczej od kilku dobrych lat. Aktualnie jest on zastąpiony przez Mały ZUS Plus, który jest sukcesorem wcześniej wprowadzonego programu. Jest to niezwykle atrakcyjne rozwiązanie dla osób rozpoczynających własną działalność gospodarczą, ponieważ dzięki niemu mogą oni zaoszczędzić sporą ilość kapitału w najważniejszym czasie rozwoju firmy. Niestety, Mały ZUS Plus nie jest rozwiązaniem dla wszystkich.

mały-zus

Czym dokładnie jest Mały ZUS Plus? Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus? Do jakiej kwoty można korzystać z programu i jak długo można nie płacić ubezpieczeń społecznych? Czy Mały ZUS Plus można przedłużyć? Jak zgłosić się do programu i kiedy należy to zrobić? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym materiale.

Mały ZUS Plus – co to jest?

Mały ZUS Plus to niezwykle atrakcyjna oferta dla przedsiębiorców, którą rząd wprowadził już kilka lat temu (w nieco innej, acz nadal atrakcyjnej formie). Przedsiębiorcy korzystający z Małego ZUS-u mogą przez minimum trzy lata płacić niższe składki na ubezpieczenia społeczne. Składki ZUS stanowią jeden z najpoważniejszych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku mikro i małych przedsiębiorstw, wobec czego możność opłacania składek niższych niż zwyczajne wyraźnie i pozytywnie wpływa na ich konkurencyjność na rynku.

Zgodnie z regułami programu, wysokość składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku korzystania z programu Mały ZUS Plus nie może być niższa, niż 30% minimalnego wynagrodzenia w danym roku i nie może być wyższa, niż 60% prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia w danym roku. Skorzystać z Małego ZUS Plus mogą wyłącznie te osoby, które w danym roku podatkowym osiągnęły przychód równy lub mniejszy od 120 000 złotych.

Co ważne, z Małego ZUS-u nie może skorzystać przedsiębiorca, który dopiero rozpoczyna działalność gospodarczą. Dla niego przewidziana jest możliwość opłacania preferencyjnych składek na ubezpieczenie społeczne. Należy również pamiętać o tym, że składka zdrowotna nie jest objęta programem Mały ZUS Plus i należy opłacać ją w pełnej wysokości.

Mały ZUS a Mały ZUS Plus – różnice

Mały ZUS Plus to kontynuator programu Mały ZUS, który przestał funkcjonować w styczniu 2020 roku. Mały ZUS był programem przeznaczonym dla wszystkich przedsiębiorców, których roczny przychód nie przekraczał trzydziestokrotności minimalnego wynagrodzenia – dzisiaj byłoby to 129 000 złotych.

Mały ZUS Plus z kolei przeznaczony jest dla osób, które w poprzednim roku podatkowym osiągnęły przychód równy lub mniejszy niż 120 000 złotych. Z Małego ZUS-u Plus mogą skorzystać także Ci przedsiębiorcy, którzy nie prowadzili działalności gospodarczej przez cały poprzedni rok, jednak w ich przypadku inny może być limit Małego ZUS-u, który należy przedtem obliczyć. Jak to zrobić – tego dowiesz się w dalszej części tego materiału.

Mały ZUS Plus – ile wynosi?

Obliczenie podstawy wymiaru składek dla Małego ZUS Plus nie jest trudne i zależy w pełni od poziomu Twoich przychodów uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym. Aby skutecznie obliczyć podstawę wymiaru Twoich składek, możesz posłużyć się kalkulatorem ZUS, lub przeprowadzić obliczenia samodzielnie.

Aby ustalić podstawę składek, w pierwszej kolejności podziel roczny przychód uzyskany ze swojej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez liczbę dni kalendarzowych, w jakich prowadziłeś działalność gospodarczą. Uzyskany w ten sposób wynik pomnóż przez 30 i zaokrąglij do pełnych groszy (w górę, jeśli końcówka jest wyższa lub równa 0,5, a w dół jeśli jest niższa).

W dalszej kolejności uzyskany wynik – a więc przeciętny miesięczny dochód – należy pomnożyć przez współczynnik wynoszący 0,5 i zaokrąglić zgodnie z wyżej opisaną metodologią. Pamiętaj jednak, że do dochodu musisz dodać także wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne, które zapłaciłeś za siebie lub osoby z Tobą współpracujące – nawet w sytuacji, w której w rozliczeniu podatkowym zaliczyłeś je do kosztów uzyskania przychodu.

Otrzymany w ten sposób wynik stanowić będzie Twoją podstawę wymiaru składek, przy czym musisz pamiętać o tym, że nie może być on mniejszy niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku – nawet jeżeli wynik wskazywałby na niższą sumę. Wynika stąd, że najniższa podstawa wymiaru składek w 2024 roku wyniesie 1 272,60 złotych, wobec czego najkorzystniejszy poziom składek odprowadzanych do ZUS będzie się równał 402,65 złotych miesięcznie.

Mały ZUS Plus a preferencyjne składki na ubezpieczenia społeczne

Mały ZUS Plus nie stanowi jedynej możliwości z której skorzystać mogą przedsiębiorcy pragnący opłacać niższe składki ZUS – tym bardziej, że osoby dopiero rozpoczynające swoją działalność gospodarczą nie mają nawet możliwości skorzystania z tego rodzaju wsparcia.

Dla tychże przewidziana jest możliwość skorzystania z preferencyjnych składek ZUS, które w pewnym sensie stanowią substytut Małego ZUS Plus – błędem jednak jest utożsamianie ze sobą tych dwóch możliwości.

Obniżone składki ZUS to oferta rządu dla osób, które nigdy wcześniej nie prowadziły działalności gospodarczej, lub nie prowadzą jej od ponad 60 miesięcy (5 lat). Przedsiębiorcy którzy chcą skorzystać z preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne nie mogą również świadczyć usług na rzecz byłego pracodawcy lub obecnego pracodawcy (kontrakt B2B).

Jaka jest wysokość preferencyjnych składek ZUS w 2024 roku?

Preferencyjne składki ZUS polegają na wyraźnym obniżeniu podstawy wymiaru składek, gdzie nie może ona być niższa od 30% minimalnego wynagrodzenia w danym roku i wyższa niż 60% przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia.

Z takiej definicji wynika wprost, że najniższą podstawą do oskładkowania w 2024 roku będzie 1 272,60 złotych, w kontrze do „normalnego” ZUS-u, którego podstawą jest właśnie 60% prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia brutto, czyli 4 694,40 złotych.

Deklarując najkorzystniejszą dla siebie wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, zapłacimy łącznie 402,65 złotych miesięcznie, podczas gdy „duży ZUS” wyniósłby nas aż 1 600,32 złotych w skali miesiąca. W skład obowiązkowych ubezpieczeń społecznych wchodzą ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Korzystając z preferencyjnych składek ZUS nie musimy odprowadzać daniny na rzecz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Mały ZUS Plus a Ulga na start

Alternatywnym ułatwieniem dla osób rozpoczynających swoją przygodę z własną działalnością gospodarczą może być „Ulga na start”. Jest to dużo mniej skomplikowana w swej konstrukcji pomoc dla przedsiębiorców, polegająca na całkowitym braku konieczności opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez okres pierwszych sześciu miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej.

Wymogi jakie należy spełnić by zakwalifikować się do programu są dokładnie takie same jak te, które należy spełnić w przypadku preferencyjnych składek ZUS. Co więcej, niektóre osoby będą całkowicie zwolnione również z konieczności opłacania składki zdrowotnej. Są to:

  • emeryci, renciści i osoby niepełnosprawne – pod warunkiem, że ich miesięczne przychody nie przekroczą kwoty 50% najniższej emerytury lub podatek dochodowy opłacany jest na podstawie karty podatkowej,

  • matki pobierające zasiłek macierzyński – pod warunkiem, że jego wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego,

  • pracownicy, którzy spełniają łącznie trzy warunki – opłacają składki od wymiaru nie wyższego niż minimalne wynagrodzenie, ich miesięczne przychody nie są wyższe niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia i opłacają podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Kto może korzystać z małego ZUS-u?

Z Małego ZUS Plus, gwarantującego obniżone składki na ubezpieczenia społeczne, mogą skorzystać niemal wszystkie osoby prowadzące na terenie Polski działalność gospodarczą. Możliwość ta jednak jest obostrzona pewnymi konkretnymi wymaganiami.

Najistotniejszym z kryteriów umożliwiających przystąpienie do programu Mały ZUS Plus jest oczywiście kryterium dochodowe. Przedsiębiorca w ubiegłym roku kalendarzowym nie może mieć przychodu większego niż 120 000 złotych. Ponadto, niezbędnym jest, aby przedsiębiorca w roku poprzedzającym przejście na Mały ZUS Plus prowadził działalność gospodarczą przez okres minimum 60 dni kalendarzowych.

Należy jednak pamiętać, że przez specyficzną strukturę Małego ZUS Plus, z oferty nie mogą skorzystać przedsiębiorcy którzy dopiero rozpoczynają swoją działalność, lub spełniają wymogi kwalifikujące ich do opłacania obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne. Nie są to jednak jedyne obostrzenia – o pozostałych przeczytasz niżej. Zanim to jednak nastąpi, pamiętaj, że nawet opłacając Mały ZUS Plus będziesz podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w pełnym wymiarze składki zdrowotnej.

Mały ZUS Plus – kto nie może z niego skorzystać?

Korzystać z Małego ZUS Plus nie może również przedsiębiorca, który w trakcie ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej korzystał z Małego ZUS-u lub Małego ZUS-u Plus przez okres dłuższy, aniżeli 36 miesięcy – jest to nieprzekraczalny limit.

Z opisywanych udogodnień nie mogą korzystać również te osoby, które rozliczają się na podstawie karty podatkowej i jednocześnie korzystają ze zwolnienia VAT, lub podlegały ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności gospodarczej. Z Małego ZUS Plus nie mogą korzystać również osoby, które na podstawie jednoosobowej działalności gospodarczej współpracują z byłym lub obecnym pracodawcą w ramach kontraktu B2B.

Mały ZUS Plus jest niedostępny również dla niektórych zawodów. Z jego uroków nie mogą skorzystać osoby, które w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły działalność jako:

  • twórca, artysta,

  • inna osoba wykonująca wolny zawód,

  • wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej lub jednoosobowej spółki z o.o.,

  • osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

Limit przychodów Małego ZUS Plus – jak obliczyć?

Co do zasady, limit przychodów pozwalający na to by skorzystać z Małego ZUS Plus wynosi 120 000 złotych. Jest to maksymalny przychód, jaki można uzyskać w poprzednim roku kalendarzowym by zakwalifikować się do programu. Niestety, dotyczy to wyłącznie osób, które prowadziły działalność gospodarczą przez cały ubiegły rok.

Jeżeli swoją działalność gospodarczą rozpocząłeś w trakcie roku, to będziesz musiał obliczyć swój indywidualny limit przychodów, uzależniony od ilości dni prowadzenia firmy w tym okresie. Nie są to obliczenia szczególnie skomplikowane.

Wystarczy, że podzielisz 120 000 przez łączną liczbę dni w poprzednim roku kalendarzowym (365 lub 366) i uzyskany w ten sposób wynik pomnożysz przez liczbę dni kalendarzowych w których działalność prowadziłeś. Wynik należy jeszcze zaokrąglić do grosza.

Mniejszy limit przychodu Małego ZUS Plus – przykład

Żeby unaocznić powyższą metodologię, można posłużyć się poręcznym przykładem. Przyjmijmy, że osoba która chce przejść na Mały ZUS Plus w roku 2024, rok wcześniej prowadziła działalność gospodarczą wyłącznie przez trzy ostatnie miesiące roku – czyli 92 dni.

Dzieląc 120 000 przez 365 otrzymamy wynik 328,7671233. Ten wynik musimy pomnożyć przez 92 dni prowadzonej działalności, co daje nam łącznie 30 246,57534. Zaokrąglając wynik we właściwy sposób dowiemy się, że maksymalny przychód jaki mogliśmy osiągnąć w ubiegłym roku by móc skorzystać z Małego ZUS Plus wynosi 30 246,57 złotych.

Mały ZUS Plus – jak długo można z niego korzystać?

Jak uwidoczniliśmy na podstawie wyżej wskazanych przykładów, dotyczących dostępności tej oferty dla przedsiębiorców, korzystać z Małego ZUS-u Plus można wyłącznie przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności. Okres korzystania z ulgi wlicza się do tego okresu.

W niektórych przypadkach w 2024 roku zaistnieje możliwość przedłużenia tego okresu o dodatkowe 12 miesięcy – o szczegółach przeczytasz niżej.

Dodatkowe 12 miesięcy Małego ZUS Plus w 2024 roku

Niższe składki ZUS w ramach opisywanej ulgi można płacić jeszcze przez dodatkowe 12 miesięcy po upływie wyżej wzmiankowanych 36 miesięcy. Jest to rozwiązanie, które ma wspomóc najmniej zamożnych przedsiębiorców. Warunki są niewielkie – wystarczy, że:

  • Twój przychód w roku 2023 roku był niższy niż 120 000 złotych,

  • Przynajmniej w jednym miesiącu w roku 2023 skorzystałeś z ulgi Mały ZUS Plus,

  • W roku 2023 upłynął Ci limit 36 miesięcy korzystania z ulgi.

Pulę 12 dodatkowych miesięcy Małego ZUS Plus Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczy Ci automatycznie w sytuacji, w której w lipcu 2023 wykorzystałeś wszystkie 36 miesięcy ulgi, lub w której w sierpniu 2023 ich nie wykorzystałeś. W pozostałych przypadkach, jeżeli spełniasz warunki dla przedłużenia ulgi, będziesz musiał złożyć odpowiedni wniosek.

Jak zgłosić się do Małego ZUS Plus i kiedy należy to zrobić?

Moment zgłoszenia się do Małego ZUS Plus uzależniony jest od tego, w jakim czasie osiągnąłeś uprawnienia do zastosowania wobec Ciebie ulgi. Jeżeli prowadziłeś działalność gospodarczą w 2023 roku ale nie korzystałeś jeszcze z Małego ZUS Plus ani protoplasty tej możliwości, do niezbędne dokumenty musisz złożyć do dnia 31 stycznia 2024 roku. Jeżeli przegapisz ten okres, Twoja szansa na Mały ZUS Plus w tym roku przepadnie. W pozostałych przypadkach przedsiębiorcy mają na złożenie dokumentów 7 dni, liczonych od pierwszego dnia spełnienia wszystkich warunków.

Zgłoszenia należy dokonać poprzez złożenie następujących dokumentów:

  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10, 05 12, jeśli podlegałeś ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie korzystałeś z Małego ZUS Plus (np. zaprzestałeś wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy), lub

  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70, 05 72, jeśli skończyłeś okres 24 miesięcy korzystania z preferencyjnych składek ZUS,

  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo – jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu – zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

Wszelkich formalności można dokonać osobiście w siedzibie ZUS, lub za pośrednictwem internetu, co stanowi najszybszą i najbardziej komfortową formę załatwienia sprawy. Pamiętaj jednak, że zmian w formularzu możesz dokonać wyłącznie na oficjalnej stronie rządowej i potrzebować będziesz podpisu kwalifikowanego.

Mały ZUS Plus – obowiązki przedsiębiorcy

Zgłaszając się do Małego ZUS Plus będziemy zobowiązani do przedstawienia ZUS-owi wszelkich dokumentów, które potwierdzać będą zasadność udzielenia nam rzeczonej ulgi. Obligatoryjnie musimy przekazać do ZUS informacje o:

  • rocznym przychodzie,

  • rocznym dochodzie,

  • formach opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

  • podstawie wymiaru składek.

Co więcej, ZUS może również wezwać Cię do przedstawienia dokumentów potwierdzających zastosowane przez Ciebie w poprzednim roku kalendarzowym formy opodatkowania oraz wysokość rocznego dochodu i rocznego przychodu.

Mały ZUS Plus – wady i zalety

Mały ZUS Plus to ogromne udogodnienie dla przedsiębiorców. Co prawda nie możesz korzystać z tej ulgi wraz z dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej, jednak osoby które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z własną działalnością gospodarczą mają do dyspozycji szereg innych możliwości – preferencyjne składki ZUS lub Ulgę na start.

Skorzystanie z Małego ZUS Plus pozwala na znaczne umniejszenie comiesięcznych obciążeń fiskalnych, co jest korzystne przede wszystkim dla osób prowadzących niewielkie przedsiębiorstwa lub jednoosobową działalność gospodarczą. Oszczędność w skali miesiąca może wynieść nawet 1 200 złotych, a więc aż 43 200 złotych w trakcie pełnego korzystania z ulgi.

Opcja ta więc jest wyłącznie zaletą samą w sobie, nie przedstawiając żadnych realnych wad. W kontekście minusów mówi się jedynie o tym, że uiszczenie niższych składek ZUS będzie miało swój rezultat w niższej emeryturze na starość. Trudno jednak oczekiwać od kogokolwiek – a szczególnie od przedsiębiorców – że będą przejmować się mniejszą o kilka złotych emeryturą w sytuacji, w której mogą zaoszczędzić kilka tysięcy złotych rocznie i to w momencie, w którym te fundusze są im najbardziej potrzebne. Na decyzję przedsiębiorców wpływa także fatalna renoma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i brak zaufania do tej (i pochodnych) instytucji.