Choć różnica pomiędzy przychodem a dochodem jest znaczna, to jednak dość często oba te pojęcia są w powszechnym rozumieniu odbierane są jako tożsame. Jest to błąd, którego powinny wystrzegać się szczególnie osoby zamierzające otworzyć jednoosobową działalność gospodarczą lub w inny sposób zamierzają działać w biznesie. Nierozróżnienie tych dwóch pojęć nie tylko może zaważyć na błędnej ocenie stanu majątkowego przedsiębiorstwa, ale również doprowadzić do poważnych nieporozumień z Urzędem Skarbowym.
Przychód a dochód – jakie są różnice pomiędzy tymi dwoma pojęciami? Czym jest przychód, a czym dochód? Dochód brutto a dochód netto – w czym tkwi różnica? Jak obliczyć dochód na podstawie przychodu? Jaką rolę odgrywają tu koszty uzyskania przychodu? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym materiale.
Przychód a dochód – dwa pojęcia, które trzeba umieć rozróżnić
Różnica między przychodem a dochodem jest dość wyraźna i istotna, choć nie bez przyczyny oba pojęcia brzmią podobnie. O różnicach pomiędzy rzeczonymi powinny pamiętać przede wszystkim te osoby, które przymierzają się do prowadzenia działalności gospodarczej – rozgraniczenie pomiędzy przychodem a dochodem będzie niezbędne przy podatku dochodowym, który jako przedsiębiorca będziemy obowiązani rzetelnie opłacać.
Do istotnych pojęć oscylujących w obrębie omawianej materii należą także osławione koszty uzyskania przychodu. To właśnie dzięki nim będziemy mogli pomniejszać wysokość podatku dochodowego, odliczając je od przychodu – w ten sposób uzyskamy dochód brutto, stanowiący faktyczną podstawę dla opodatkowania podatkiem dochodowym. Finalnie uzyskamy dochód netto, wyraźnie mówiący o zyskach firmy w danym okresie rozliczeniowym.
Choć powyższe może brzmieć skomplikowanie, to w istocie wcale takie nie jest. Nieco bardziej szczegółowe spojrzenie na konkretne definicje wzmiankowanych wyżej pojęć pozwoli nam krok po kroku zrozumieć różnice między przychodem i dochodem, a także praktyczne zastosowanie wszystkich tych terminów.
Przychód – co to jest?
W dużym uproszczeniu mówiąc, przychód stanowi całkowitą sumę pieniędzy otrzymanych przez firmę w danym okresie, których otrzymanie wynika z prowadzonej przez nią działalności – sprzedaży towarów czy świadczenia usług (w tym wynajmu lub dzierżawy nieruchomości). Przychód nie jest miarodajną statystyką dla odzwierciedlenia sytuacji ekonomicznej firmy, ponieważ sam z siebie nie uwzględnia kosztów uzyskania przychodu czy innych czynników – na przykład planowanych inwestycji czy długoterminowych kontraktów – które mają kluczowe znaczenie dla gospodarczej teraźniejszości i przyszłości przedsiębiorstwa.
Obowiązująca litera prawa nakazuje definiować przychód jako przysporzenia majątkowe, a więc takie działania podmiotu, których rezultatem jest powstanie dlań korzyści majątkowej. Podstawę prawną w tej materii stanowi artykuł 14. 1. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (pomijający działalność rolniczą, dla której wiążące są inne przepisy). W tej samej ustawie możemy znaleźć doprecyzowanie, w myśl którego z przychodu wyłącza się wartość towarów zwróconych, skont i bonifikat.
Naturalnie, przychód może być osiągany nie tylko przez przedsiębiorstwa, ale również przez osoby fizyczne – zwykle z tytułu stosunku pracy. Podlega on takim samym zasadom opodatkowania jak ten wynikający z działalności gospodarczej, jednak nieco inaczej wyglądają w tym zakresie koszty uzyskania przychodu. W przypadku umowy o pracę są one określane w formie ryczałtu (300 złotych miesięcznie z kilkoma wyjątkami), a w przypadku umowy zlecenia czy umowy o dzieło mają charakter procentowy. W zależności od charakteru wykonywanych działań będzie to 20% lub 50%.
Dochód – co to jest?
Zdefiniowanie tego czym jest dochód jest w kontekście przychodu dużo prostsze. Dochód to po prostu przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. Niemniej, sam dochód podzielić możemy na dochód brutto i dochód netto. Pierwsza z definicji, a więc przychód pomniejszony o sumę kosztów uzyskania przychodu, dotyczy właśnie dochodu brutto. Dochód netto z kolei to finalny zysk (lub strata!) przedsiębiorstwa, już po uwzględnieniu podatku dochodowego.
W gospodarce to właśnie dochód stanowi właściwy instrument statystyczny dla przeanalizowania bieżącej kondycji spółki. Dochód netto zwykle stanowi o wysokości zysku spółki, jednak może być również ujemny – w takiej sytuacji oznacza stratę. Co ważne to fakt, że jeżeli firma wykazuje stratę – a więc suma poniesionych kosztów jest wyższa niż przychód – wówczas podatek dochodowy nie jest opłacany z racji braku fundamentów dla jego naliczenia.
Jak obliczyć dochód na podstawie przychodu?
Zgodnie z wykazaną wyżej logiką, punkt wyjściowy dla obliczeń wykazujących zysk przedsiębiorstwa, stanowi jego przychód – czyli wszystkie wpływy pieniężne otrzymane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podobnie ma się sprawa w przypadku osób fizycznych, gdzie mianem przychodu określamy wpływy z tytułu umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
Kolejny krok stanowi ustalenie kosztów uzyskania przychodu. W przypadku osób fizycznych nie jest to trudne, ponieważ w myśl wzmiankowanych wyżej przepisów, koszty uzyskania przychodu są w tym przypadku zryczałtowane – do stałej sumy dla umowy o pracę i procentowej wartości dla umów cywilnoprawnych. Firmy dla określenia kosztów uzyskania przychodu będą musiały skorzystać z asysty księgowego.
Od przychodu należy odjąć koszty uzyskania przychodu. W ten sposób otrzymamy dochód brutto, a więc sumę określającą zysk spółki bez naliczonego podatku. Aby otrzymać dochód netto, a więc finalny zysk przedsiębiorstwa, należy po prostu odliczyć podatek dochodowy. W zależności od wybranej skali podatkowej może mieć on inną wartość procentową, jednak najczęstszym w tej materii wyborem jest podatek liniowy, czyli 19% uzyskanego dochodu brutto.
Koszty uzyskania przychodu, czyli jak zapłacić mniejszy podatek dochodowy
Kwestia kosztów uzyskania przychodu często budzi sporo kontrowersji. Wiele osób uważa, że największe przedsiębiorstwa i korporacje poważnie naginają przepisy w zakresie tego, co może, a co nie może być wliczone do kosztów uzyskania przychodu. Co jakiś czas wobec różnych podmiotów padają także oskarżenia o to, że sztucznie zawyżają one ponoszone przez siebie koszty, ukrywając część z nich w zeznaniach podatkowych za pośrednictwem spółek-córek lub innych, powiązanych z firmą osób (prawnych i fizycznych). W ten sposób mogą one bowiem unikać płacenia podatków na szkodę państwa i mniejszych przedsiębiorców, którzy nawet nie chcąc muszą pracować uczciwie z uwagi na swoje ograniczenia prawne czy techniczne.
Czym dokładnie są koszty uzyskania przychodów? Zgodnie ze swoją nazwą, są to wszelakie wydatki ponoszone przez przedsiębiorstwa w celu osiągnięcia przychodów w danym okresie rozliczeniowym. Kosztami uzyskania przychodów mogą być zarówno wydatki poniesione w ramach bezpośredniego świadczenia usług lub produkcji towarów, jak i wydatki pośrednie.
Koszty bezpośrednie stanowią o wydatkach w linii prostej powiązanych z profilem działalności gospodarczej. Może to być koszt zakupu półproduktów czy materiałów. Koszty pośrednie z kolei stanowią te wydatki, które są związane z prowadzeniem firmy, ale nie wpływają bezpośrednio na jej przychody. Może tu chodzić o czynsz za wynajmowane biuro czy paliwo do samochodów służbowych. Do kosztów uzyskania przychodów zaliczają się także odpisy amortyzacyjne.
Co do zasady, do kosztów uzyskania przychodu zaliczamy wszystkie wydatki związane z prowadzeniem firmy i generowaniem przez nią zysku, jednak muszą to być wydatki udokumentowane i nie mogą rodzić podejrzeń co do użytkowania zakupionych dóbr w charakterze osobistym. Ponadto, nie mogą to być koszty ujęte w katalogu kosztów ustawowo uznanych za niestanowiące kosztów uzyskania przychodów.
Zryczałtowany koszt uzyskania przychodu – co to jest?
Podatnik który nie prowadzi działalności gospodarczej, a swoje przychody generuje na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, również jest zobligowany do odliczania od wynagrodzenia kosztów uzyskania przychodów. Podatnik rzecz jasna nie robi tego w tym przypadku osobiście – zadanie to wypełnia za niego jego pracodawca.
Inaczej niż w przypadku kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców, gdzie ich wymiar zależny jest od realnie poczynionych zakupów, w przypadku osób fizycznych koszty uzyskania przychodu są zryczałtowane. Oznacza to, że ich wymiar nominalny jest stały.
Poziom rzeczonych kosztów reguluje artykuł 22. 2. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynika z niego, że pracownik zarabiający na życie w miejscu zamieszkania, otrzymujący wynagrodzenie wyłącznie z jednego tytułu stosunku pracy, będzie mógł wliczyć w koszty stałą wartość 250 złotych miesięcznie (maksymalnie 3 000 złotych rocznie). W przypadku uzyskiwania dochodów z co najmniej dwóch stosunków pracy, roczna wysokość kosztów nie będzie mogła zaś przekroczyć 4 500 złotych.
W prawie istnieją także podwyższone koszty uzyskania przychodów, które przewidziane są dla osób wykonujących pracę poza miejscem zamieszkania. Wówczas w pierwszym z przypadków wzrastają one do 300 złotych miesięcznie (maksymalnie 3 600 złotych rocznie), zaś w drugim do 5 400 złotych rocznie.
Różnice między przychodem a dochodem – podsumowanie
Jak widać na łamach niniejszego artykułu, zauważenie różnic między przychodem a dochodem nie należy do najtrudniejszych – podobnie jak wykorzystanie tej wiedzy w praktyce. Jest ona zresztą niezbędna nie tylko dla osób prowadzących działalność gospodarczą, ale dla każdego pracownika.
Inny z istotnych terminów w tym zakresie stanowią koszty uzyskania przychodów. Jako pracownik nie mamy w zasadzie żadnego wpływu na ich wysokość, jednak jako przedsiębiorca powinniśmy podejść do tematu zarówno uczciwie, jak i skrupulatnie – wiele na tym zyskamy.
Finalnie całość podsumować można, że przychód to całość otrzymywanej przez nas należności, dochód brutto to przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, zaś dochód netto (zysk) to dochód brutto pomniejszony o podatek dochodowy.
