Widząc zdjęcia na stronach internetowych mało kto zastanawia się nad tym, w jakim formacie jest ono zapisane – a prawdą jest, że w 75% na stronach internetowych występują właśnie zdjęcia w formacie JPG. Czy świadczy to o tym, że format JPG jest najlepszą możliwą opcją do wykorzystania w internecie? Swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim możliwości kompresji, dzięki czemu otrzymujemy niewielki obraz pliku, co jest niezbędne do tworzenia płynnie działających stron internetowych. Choć wciąż jest liderem popularności wśród formatów wykorzystywanych w sieci to istnieją alternatywy, które dają znacznie większe możliwości.

Czym właściwie jest format JPG? Do czego jest wykorzystywany? Czym jest kompresja stratna i jaki ma wpływ na jakość obrazu? Czym są alternatywne formaty mogące zastąpić kultowe już JPG? Tego i wiele więcej dowiecie się w poniższym artykule.

JPG – co to jest? Podstawowe informacje

JPG, często przedstawiany również jako JPEG (Joint Photographic Experts Group), jest formatem zapisu obrazu cyfrowego, mogącym obsłużyć do 16,7 miliona kolorów. Jest on obsługiwany przez praktycznie wszystkie systemy operacyjne, a jego historia sięga końcówki lat 90. XX wieku. Fundamentalną zaletą formatu JPG jest to, że używa kompresji stratnej do zmniejszenia rozmiaru pliku, co jest niezbędne, gdy chce się uzyskać płynność na stronach internetowych. JPEG jest także domyślnym formatem używanym do zapisywania zdjęć w aparatach fotograficznych.

Warto jednak podkreślić, że format JPG nie dysponuje jedynie zaletami. Należy pamiętać, że kompresja zdjęć zawsze odbija się negatywnie na jakości obrazu. Da się jednak wykonać ją z głową, otrzymując zdjęcie o niewielkim rozmiarze pliku, przy zachowaniu zadowalającej jakości obrazu. W przeciwieństwie do formatu PNG, omawiany przez nas JPG nie obsługuje przezroczystości.

Użycie zdjęć w formacie JPEG sprawdzi się wszędzie tam, gdzie potrzebny jest kompromis między przyzwoitą jakością obrazu, a niską wagą pliku – wobec czego zdjęcia w tym formacie najczęściej wykorzystywane są w mediach społecznościowych, na blogach, sklepach internetowych i w fotografii cyfrowej. JPEG świetnie nadaje się także w przypadku wysyłania ich przez komunikatory posiadające ograniczenia maksymalnego rozmiaru załącznika.

Czym jest grafika rastrowa?

Mówiąc o obrazach w formacie JPEG mówimy o rastrowej grafice, będącej formą przedstawienia obrazu jako siatki składającej się z ogromnej ilości maleńkich pikseli, gdzie każdy z nich ma przypisany kolor i jasność. Zbiór wszystkich tych pikseli tworzy spójny obraz stworzony na wzór mozaiki. Z im większej ilości pikseli posiada zdjęcie tym lepszej jest jakości.

Przeciwieństwem rastrowej grafiki jest grafika wektorowa, gdzie obraz nie jest dzielony na piksele, a zamiast tego przedstawiany jest za pomogą figur geometrycznych, co daje możliwość bezstratnego skalowania obrazu z przezroczystym tłem. Z uwagi na możliwości jakie daje, ale także na spore rozmiary plików graficznych, szeroko stosowany jest do tworzenia logotypów, ilustracji oraz ikon aplikacji.

Kompresja stratna zdjęć w formacie JPEG

Główną zaletą formatu JPG jest możliwość kompresji, ale czym właściwie ona jest? Jak już wiemy, JPEG (Joint Photographic Experts Group)jest formą przedstawienia obrazu za pomocą pikseli, a im jest ich więcej tym bardziej szczegółowy obraz. I tu właśnie wkracza kompresja stratna, bowiem jej zadaniem jest zmniejszenie liczby pikseli, z których zbudowany jest obraz. W takiej sytuacji jeden piksel musi znaleźć wspólny kolor dla większej powierzchni obrazu. Konsekwencją jest rzecz jasna znacząca utrata jakości, nierzadko dość mocno zauważalna, jednak zazwyczaj wynika to z zastosowania zbyt dużej kompresji.

Na szczęście to wcale nie oznacza, że skompresowane zdjęcia zawsze wyglądają niekorzystnie. Wprawione oko na ogół zauważy spadek jakości nawet prawidłowo skompresowanego obrazu, jednak w żadnym wypadku nie przeszkadza to w wykorzystywaniu takiego zdjęcia. Za pomocą kompresji JPG rozmiar pliku można zmniejszyć o 50% w przypadku małych obrazów oraz nawet o 75% w przypadku dużych, przy jednoczesnym zachowaniu przyzwoitej jakości obrazu.

Kompresja JPG bez straty jakości obrazu

Zapewne wiele osób zastanawia się, czy istnieje możliwość kompresji zdjęć w formacie JPEG bez utraty jakości obrazu. Teoretycznie nie jest to możliwe, ponieważ kompresja stratna zmniejsza ilość pikseli w obrazie, a zapisanie takiego pliku trwale usuwa stare dane. Tu warto dodać, że poddanie wielokrotnej edycji pliku w formacie JPEG prowadzić będzie do pogorszenia jakości obrazu. Z technicznego punktu widzenia obraz stracił więc na jakości, jednak niewielka kompresja jest w stanie pozbyć się jedynie tych detali obrazu, których ludzkie oko w zasadzie i tak nie jest w stanie dostrzec. Ze zbyt dużym rozmiarem pliku można poradzić sobie także zmniejszając cały obraz, a nie szczegółowość obrazu.

Pliki RAW, a JPG

Pliki JPG (Joint Photographic Experts Group) można między innymi spotkać w fotografii cyfrowej, jednak istnieje jeszcze jeden format pliku wykorzystywany podczas robienia zdjęć aparatem fotograficznym i mowa tu o formacie RAW. Pliki RAW to surowe dane z matrycy aparatu, czyli zapisane są w nich zdecydowanie bardziej szczegółowe informacje dotyczące zdjęcia niż w przypadku formatu JPEG. Daje to możliwość swobodniejszej obróbki obrazu przez fotografa. Plik RAW daje możliwość lepszej edycji balansu bieli, poprawy ekspozycji i jasności zdjęć,

Zdjęcia w formacie RAW mają jednak jedną, zasadniczą wadę, a jest nią rozmiar – i w tej dziedzinie pliki w formacie jpeg wręcz miażdżą swojego konkurenta. Przeciętny plik RAW potrafi ważyć od 20 do 40 MB, podczas gdy pliki JPG w formacie JPEG o tych samych wymiarach tylko kilka MB.

Plik RAW nie jest także kompatybilny z większością urządzeń. Można więc śmiało stwierdzić, że oba formaty mają swoje zalety i wady, dlatego kluczowe znaczenie ma to kto i w jakim celu będzie z nich korzystał. Dla osób, które robią zdjęcia do swojej prywatnej kolekcji, bez potrzeby późniejszej obróbki, zdjęcia w szeroko stosowanym formacie JPG w zupełności wystarczą, a ich znacznie mniejszy rozmiar pozwoli na zaoszczędzenie miejsca w pamięci urządzenia – natomiast w fotografii profesjonalnej autorzy zdjęć z całą pewnością nie będą chcieli ryzykować utratą jakości zdjęć i sięgną raczej po format RAW.

WebP, JPEG XL i AFIV jako alternatywa dla formatu JPG

Choć zapisywanie plików graficznych w formacie jpeg wciąż jest bardzo powszechne, to przyznać trzeba, że po ponad 30 latach istnienia format ten stał się już nieco przestarzały. Istnieją alternatywne formaty plików i zaliczyć do nich można przede wszystkim WebP, AFIV i JPEG XL, jednak czym się one różnią od kultowego JPG?

Każdy z tych trzech formatów oferuje możliwość bezstratnej kompresji dzięki czemu nie trzeba obawiać się już utraty jakości plików. Ponadto gwarantują znacznie mniejszy rozmiar plików graficznych oraz lepszą jakość niż JPG. W przeciwieństwie do JPG dają możliwość stworzenia obrazu z przezroczystym tłem i dobrze współgrają z przeglądarkami internetowymi, umożliwiając im jeszcze szybszą pracę niż pliki JPG. Można więc śmiało uznać, że te alternatywne formaty bezstratne tworzą nowy standard w internecie.

Jakie programy graficzne wykorzystują pliki JPG?

Pliki JPG znajdują zastosowanie w wielu programach i aplikacjach graficznych. Do najpopularniejszych zalicza się przede wszystkim Canva, Adobe Photoshop oraz jego bliski towarzysz Adobe Lightroom. Nie sprawdzi się jednak we wszelakich programach opartych na grafice wektorowej takich jak Adobe Illustrator, Corel Draw.