PIT 19a to jeden z wielu formularzy podatkowych, które znajdują zastosowanie dla rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych w Polsce. Niemniej, PIT 19a jest formularzem szczególnym, z którego większość Polaków raczej korzystać nie będzie – jest on bowiem przeznaczony wyłącznie dla osób duchownych, które rozliczają się z fiskusem w ramach zryczałtowanego podatku dochodowego.

Czym dokładnie jest formularz PIT 19a i jaka jest jego podstawa prawna? Dla jakich osób jest on przeznaczony? Jak wypełnić formularz PIT 19a i do kiedy trzeba go złożyć? Czym charakteryzuje się rozliczenie podatku w przypadku osób duchownych? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym materiale.

PIT 19a – co to jest i dla kogo?

PIT 19a to formularz podatkowy, który jest przeznaczony dla osób duchownych. Wbrew powszechnemu, acz błędnemu przekonaniu, zarówno w przypadku księży jak i kapłanów innych religii zalegalizowanych na terenie Polski istnieje obowiązek zapłaty podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych. Podstawę prawną dla formularza PIT 19a stanowi rozporządzenie Ministra Finansów z 13 grudnia 2019 r. w sprawie określenia wzorów zeznania, deklaracji, informacji podatkowych obowiązujących w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Na gruncie podatkowym sytuację osób duchownych normuje Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Jednym z najważniejszych punktów tej ustawy w opisywanym kontekście jest art. 42 ust. 2, który jasno określa, że osoba duchowna jest zobowiązana do poinformowania właściwego Urzędu Skarbowego o rozpoczęciu działalności duszpasterskiej w określonym miejscu w ciągu 14 dni od jej rozpoczęcia.

Dla celów rozliczeniowych ważny jest także art. 50, który mówi, że „osoby duchowne opłacające ryczałt są zwolnione od obowiązku składania zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu ze źródła przychodu objętego ryczałtem”. Niemniej, sam formularz PIT 19a nie służy stricte rozliczeniu podatku, a wykazaniu wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconych przez księży i osoby duchowne w danym roku podatkowym. Wynika to z faktu, że osoby duchowne opłacają podatek dochodowy w ramach ryczałtu kwartalnego, a PIT 19a dotyczy stanu opiewającego na cały rok podatkowy.

Osoba duchowna w świetle prawa – kim jest?

Wbrew obiegowej opinii, osoba duchowna to nie tylko księża katoliccy czy zakonnice, choć obowiązująca litera prawa nie definiuje w żadnej mierze tego, kim osoba duchowna jest. Dla celów podatkowych zastosowanie znajduje art. 12 ust. 1 Ustawy o gwarancji wolności sumienia, gdzie definicja osoby duchownej nakazuje określać ją przez pryzmat członkostwa w danym kościele lub związku wyznaniowym, gdzie w ramach statutu rzeczonej organizacji pełni ona funkcje o charakterze duszpasterskim.

Wedle wielu komentatorów, brak właściwej definicji prawnej określającej osobę duchowną, może w teorii przyczyniać się do nadużyć podatkowych, choć w praktyce nie spotkano jeszcze problemu na tym polu. Niemniej, biorąc pod uwagę fakt, że w wielu aktach prawnych takie pojęcie się de facto pojawia (na przykład w Ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym), to taka „biała plama” w prawodawstwie rzeczywiście stanowi niedopatrzenie godne naprawy.

Podatek od przychodów osób duchownych – jak rozliczyć?

Podatek dochodowy w przypadku osób duchownych ma formę podatku zryczałtowanego. Stawki ryczałtu określane są w załączniku nr 5 i 6 do Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Na ich podstawie, przez naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego, ustalana jest wysokość ryczałtu dla kapłanów w danej parafii. Wysokość ryczałtu ustala się z osobna na każdy rok podatkowy.

W przypadku księży katolickich, naczelnik Urzędu Skarbowego ustalający wysokość ryczałtu sugeruje się liczbą ludności, jaką dana parafia obejmuje – niezależnie od tego, czy na jej terenie wszyscy obywatele formalnie przynależą do Kościoła Katolickiego. W sytuacji, w której takie rozwiązanie byłoby dla duchownych niekorzystne – na przykład w momencie, w którym realna liczba wiernych w parafii jest mniejsza, niż liczba ludności w rejonie – to proboszcz lub wikariusz mogą złożyć wniosek o zmniejszenie wysokości ryczałtu. Co więcej, naczelnik Urzędu Skarbowego w swych wyliczeniach posiłkuje się również przychodami osiąganymi przez proboszcza i wikariuszy w latach poprzednich, niejako kondensując dla swych wyliczeń obie zmienne.

Osoby duchowne płacą zryczałtowany podatek co kwartał, jednocześnie mogąc pomniejszyć wysokość swojego przychodu o 7,75% wymiaru podstawy składek zdrowotnych – o ile te nie zostały wcześniej odliczone. Natomiast w formularzu PIT 19a księża wykazują wysokość pieniędzy, jakie dla każdego kwartału przekazali na składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Do kiedy trzeba rozliczyć PIT 19a?

Termin na złożenie formularza PIT 19a jest nieco inny, niż w przypadku pozostałych deklaracji podatkowych. Duchowny ma czas na złożenie zeznania do 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym, którego zeznanie dotyczy.

Adresatem formularza PIT 19a jest właściwy Urząd Skarbowy, zależny od miejsca wykonywania funkcji o charakterze duszpasterskim. Formularz można złożyć zarówno osobiście, udając się do rzeczonego Urzędu Skarbowego, jak i elektronicznie, logując się do systemu przy pomocy odpowiednich danych autoryzujących (takich, jak bankowość elektroniczna, aplikacja mObywatel czy e-Dowód).

Rozliczenie podatkowe osób duchownych w przypadku innych źródeł przychodów

Bardzo często dzieje się tak, że ksiądz osiąga przychody nie tylko z tytułu prowadzonej działalności duszpasterskiej, ale również z działalności gospodarczej lub pracy etatowej – na przykład pracy jako katecheta w szkole. Wówczas będzie on zobowiązany do uwidocznienia rozliczenia tych dochodów osobno, w ramach właściwych ku temu formularzy podatkowych.

Dla przykładu, w przypadku gdy osoba duchowna osiąga przychody jako pracownik, będzie musiała je rozliczyć w ramach formularza PIT 37. W przypadku zaś gdy osiąga je z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, właściwy będzie PIT 36 (w przypadku opodatkowania na zasadach ogólnych) lub PIT-36L (w przypadku opodatkowania na zasadach liniowych). Analogiczne rzecz się ma do pozostałych źródeł dochodu, a więc PIT 39 wypełnimy w przypadku zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, a PIT 38 w przypadku zbycia papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych.

W przypadku wyżej wzmiankowanych formularzy, osoby duchowne będą rozliczać się w terminie przewidzianym dla pozostałych podatników, a więc do końca kwietnia kolejnego roku podatkowego. Niemniej, PIT 19a i tak musi zostać złożony do dnia 31 stycznia tego roku.

Formularz PIT 19a krok po kroku

Formularz PIT 19a nie jest szczególnie skomplikowany w swej konstrukcji, zawierając jedynie cztery sekcje. Zasadniczo nikt nie powinien mieć większych trudności z jego wypełnieniem, jednak poniższy instruktarz może służyć za wystarczające wsparcie w razie jakichkolwiek kłopotów.

Wśród istotnych kwestii które odróżniają PIT 19a od pozostałych formularzy podatkowych, jest jego wstęp, a więc dane podatnika. Nie istnieje możliwość określenia się w ramach numeru PESEL – wyłączną metodę stanowi NIP osoby duchownej, który – zgodnie z obowiązującym prawem – każda osoba duchowna musi posiadać.

Sekcja A – Miejsce i cel składania deklaracji

W sekcji A formularza znajdziemy wyłącznie dwie rubryki. W pierwszej musi znaleźć się nazwa Urzędu Skarbowego, do którego kierujemy deklarację. W drugiej z rubryk z kolei musimy zaznaczyć odpowiedni kwadrat, czym określimy cel złożenia deklaracji – „złożenie deklaracji” lub „korekta deklaracji”.

Sekcja B – Dane identyfikacyjne podatnika

Rubryki w sekcji B również nie pozostawiają wątpliwości co do swojej natury. Są tam jedynie trzy, w ramach których podatnik musi wpisać swoje nazwisko, pierwsze imię i datę urodzenia.

Sekcja C – Adres miejsca wykonywania funkcji o charakterze duszpasterskim

Analogicznie do wyżej wzmiankowanych, sekcja C także nie zaskakuje poziomem swojego skomplikowania. W ramach rubryk od 10 do 18 należy wpisać adres miejsca (na przykład kościoła) w którym osoba duchowna wykonuje swoje codzienne obowiązki.

Sekcja D – Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od ryczałtu

To właśnie sekcja D formularza stanowi o kluczowych informacjach, które chcemy przekazać od Urzędu Skarbowego. W odpowiednich rubrykach osoba duchowna musi wykazać jak wysoką składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaciła w poszczególnych kwartałach, a także jak duża jest wysokość składki odliczonej od ryczałtu.

PIT 19a dla osób duchownych – podsumowanie

Osoby duchowne – nie tylko przynależące do Kościoła Katolickiego – są zobowiązane do opłacania podatku dochodowego tak samo, jak wszyscy inni obywatele Rzeczpospolitej Polskiej. Inna jest jednak forma jego opłacania, bowiem ewidencja dochodów otrzymywanych od parafian w ramach ofiar, może być dosyć trudna. Wobec tego księża opłacają zryczałtowany podatek dochodowy, w wysokości ustalonej przez naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego, w oparciu o przepisy Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

PIT 19a to formularz podatkowy przeznaczony dla osób duchownych. W jego ramach jednak księża nie wykazują swoich przychodów, jak to ma miejsce w przypadku innych formularzy, a jedynie wykazują wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od zryczałtowanego podatku dochodowego. Czas na złożenie tej deklaracji również jest krótszy – upływa wraz z dniem 31 stycznia kolejnego roku podatkowego.

Warto jednak pamiętać, że osoby duchowne uzyskujące dochody również w ramach innych rodzajów działalności – na przykład z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej czy z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy – muszą rzeczone dochody rozliczyć na takich samych warunkach, jak wszyscy inni obywatele. W tej sytuacji muszą skorzystać z innych formularzy, właściwych dla rodzaju osiągniętego dochodu i złożyć go w czasie ustawowo przewidzianym, a więc do końca kwietnia kolejnego roku podatkowego.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_140551503_uwa%C5%BCny-katolicki-ksi%C4%85dz-czyta-bibli%C4%99-na-czarnym-tle-z-dymem.html