Terminowa i prawidłowa wypłata wynagrodzenia została włączona do wykazu podstawowych obowiązków pracodawcy. Pracodawca jest zobowiązany do wypłacania wynagrodzenia w miejscu, terminie i czasie określonym w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy (art. 86 § 1 K.p.). Przepisy określają dodatkowo zasady ustalania oraz naliczania wynagrodzenia z różnymi jego składnikami i gwarantują jego minimalną wysokość.
Naruszenie obowiązku wypłacenia wynagrodzenia zostało spenalizowane w art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu Pracy i jako wykroczenie jest zagrożone karą grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 tys. zł. Również bezpodstawne obniżenie wynagrodzenia albo dokonanie bezpodstawnego potrącenia z przysługujących pracownikowi świadczeń jest wykroczeniem na podstawie tego przepisu.
Czym jest wynagrodzenie?
W nauce prawa przyjmuje się, że jest to wypłacane co najmniej raz w miesiącu świadczenie o charakterze przysparzająco-majątkowym, należne pracownikowi od pracodawcy, zasadniczo za czas pracy w umówionym rozmiarze, ustalone odpowiednio do rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy.
Pojęcie to obejmuje zarówno wszystkie składniki wynagrodzenia (wynagrodzenie podstawowe i uboczne), jak i wszelkie jego formy (wynagrodzenie pieniężne, wynagrodzenie w naturze).
Stwierdzenie braku wypłaty wynagrodzenia lub opóźnienie w jego wypłacie, określa się na podstawie terminu jego wypłaty.
Co do zasady termin wypłaty wynagrodzenia powinien wynikać z regulacji wewnątrzzakładowych(regulamin pracy, regulamin wynagradzania, układ zbiorowy pracy, umowa o pracę).
W Kodeksie pracy przyjęto jedynie ogólną zasadę: jest ono płatne raz w miesiącu z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.
W przypadku naruszenia przez pracodawcę obowiązku terminowej wypłaty wynagrodzenia pracownik może skorzystać z kilku sposobów dochodzenia swoich praw.
Zawiadomienie Państwowej Inspekcji Pracy
Pokrzywdzony pracownik może złożyć Skargę do PIP. Spowoduje to wszczęcie przez ten organ kontroli u pracodawcy, której wynikiem będzie potwierdzenie bądź zaprzeczenie naruszeń w zakresie wypłaty wynagrodzenia. Jeśli zarzuty zostaną potwierdzone, PIP ma prawo na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wydać decyzję nakazującą pracodawcy wypłatę wynagrodzenia, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, co oznacza, że wniesienie od niej odwołania nie wstrzymuje jej wykonania.
Droga sądowa
Pracownik, który nie otrzymał wynagrodzenia w terminie i którego pracodawca nadal uchyla się od zapłaty, może dochodzić swojego prawa do otrzymania pieniędzy na drodze sądowej. Prawną podstawę dochodzenia roszczenia o zapłatę zaległego wynagrodzenia stanowi art. 85 § 1 i 2 oraz art. 94 pkt 5 K.p. (zgodnie z którym do podstawowych obowiązków pracodawcy należy terminowe i prawidłowe wypłacanie pracownikowi wynagrodzenia).Pracownik może dochodzić przed sądem nie tylko zapłaty zaległego wynagrodzenia, jego poszczególnych składników albo innych świadczeń związanych z pracą, ale także zażądać zasądzenia stosownych odsetek.
Odsetki będą przysługiwały za okres od terminu, w jakim wynagrodzenie powinno zostać wypłacone. Dla nabycia uprawnienia do odsetek bez znaczenia pozostaje przyczyna opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia. Pracodawca będzie zobowiązany do ich zapłaty także wówczas, gdy nie ponosi winy w opóźnieniu wypłaty. Bez znaczenia dla zasadności żądania odsetek pozostaje okoliczność, czy pracownik poniósł szkodę w wyniku opóźnionej wypłaty wynagrodzenia.
Odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia za pracę będą przysługiwać pracownikowi za czas opóźnienia także w części, od której pracodawca odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (czyli od kwoty brutto).
Warto pamiętać, że jeżeli wysokość zaległego wynagrodzenia za pracę nie przekracza kwoty 10 tys. zł, pracownik powinien złożyć pozew na urzędowym formularzu(dostępnym w biurach podawczych sądów oraz na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości). Jeśli pracownik dochodzi wyższej kwoty, nie ma potrzeby wypełniania formularza.
W treści pozwu można wnioskować o wydanie przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie zobowiązują pracownika do załączenia do pozwu pisemnego wezwania pracodawcy do zapłaty zaległych należności na rzecz pracownika (jest tak np. w postępowaniu w sprawach gospodarczych). Do pozwu należy jednak dołączyć umowę o pracę i inne dokumenty stanowiące dowód braku zapłaty wynagrodzenia.
Przy dochodzeniu roszczeń ze stosunku pracy koniecznie należy pamiętać o tym, że ulegają one przedawnieniu z
