Ubezpieczenie chorobowe to dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą jedno z najczęściej niedocenianych świadczeń. Tymczasem to właśnie ono może zagwarantować poczucie bezpieczeństwa finansowego w czasie choroby lub ciąży. Choć składka na to ubezpieczenie nie jest obowiązkowa, jej opłacanie może przynieść wiele korzyści – zarówno krótko-, jak i długoterminowych. W tym artykule wyjaśniamy, kto i na jakich warunkach może skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jak zgłosić się do ZUS oraz ile można otrzymać zasiłku chorobowego.

Czym jest ubezpieczenie chorobowe w przypadku przedsiębiorcy?

Ubezpieczenie chorobowe w ZUS to jedno z ubezpieczeń społecznych, którego podstawową funkcją jest zabezpieczenie dochodu w okresie czasowej niezdolności do pracy. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest to ubezpieczenie dobrowolne, co oznacza, że sami muszą zdecydować o jego aktywacji poprzez złożenie odpowiedniego zgłoszenia.

Główne świadczenia z ubezpieczenia chorobowego to:

  • zasiłek chorobowy,
  • zasiłek macierzyński,
  • zasiłek opiekuńczy,
  • świadczenie rehabilitacyjne.

Warto podkreślić, że przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego umożliwia korzystanie z tych świadczeń, ale wymaga regularnego opłacania składek i zachowania ciągłości ubezpieczenia.

Jak zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego?

Zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego dokonuje się za pomocą formularza ZUS ZUA, który należy złożyć w ciągu 7 dni od rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej lub rezygnacji z preferencyjnych składek.

Kroki zgłoszenia:

  1. Wypełnienie formularza ZUS ZUA z zaznaczeniem pola „dobrowolne ubezpieczenie chorobowe”.
  2. Przekazanie dokumentu do ZUS – osobiście, przez ePUAP lub przez platformę PUE ZUS.
  3. Terminowe opłacanie składek – brak wpłaty w terminie skutkuje ustaniem ubezpieczenia.

Ważne! Nawet jednodniowe opóźnienie w zapłacie składki może spowodować, że ubezpieczenie wygaśnie, a tym samym osoba prowadząca działalność straci prawo do zasiłków.

Ile wynosi składka chorobowa dla przedsiębiorców?

Wysokość składki chorobowej zależy od wybranej podstawy wymiaru składek. W 2025 roku przedsiębiorca opłacający standardowy ZUS bez preferencji płaci:

  • Składka chorobowa: 120,99 zł (przy podstawie 1200 zł)
    (stawka wynosi 2,45% podstawy wymiaru)

Dla osób korzystających z preferencyjnych warunków (np. Mały ZUS Plus), składka jest odpowiednio niższa – ponieważ oblicza się ją od zmniejszonej podstawy.

Jakie świadczenia przysługują z ubezpieczenia chorobowego?

Po upływie 90 dni nieprzerwanego opłacania składek przedsiębiorca nabywa prawo do zasiłku chorobowego. W przypadku macierzyństwa prawo do zasiłku przysługuje od razu, bez okresu wyczekiwania.

Rodzaje świadczeń i ich charakterystyka:

  • Zasiłek chorobowy – przysługuje od 34. dnia choroby, jego wysokość wynosi 80% podstawy wymiaru.
  • Zasiłek macierzyński – 100% podstawy, wypłacany przez cały okres urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego.
  • Zasiłek opiekuńczy – dla osób opiekujących się chorym dzieckiem lub członkiem rodziny.
  • Świadczenie rehabilitacyjne – po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, jeśli nadal istnieje niezdolność do pracy.

Kiedy można stracić prawo do świadczeń?

Prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego może zostać utracone z różnych powodów, np. przez:

  • brak opłacenia składki w terminie,
  • przerwę w ubezpieczeniu trwającą dłużej niż 30 dni (wówczas wymagane jest ponowne „wyczekiwanie”),
  • uzyskanie dochodu z działalności w czasie zwolnienia lekarskiego.

Uwaga: ZUS bardzo dokładnie weryfikuje, czy osoba pobierająca zasiłek faktycznie nie pracuje podczas zwolnienia – również poprzez kontrolę fizyczną i analizę zapisów w mediach społecznościowych.

Kto nie może skorzystać z ubezpieczenia chorobowego?

Nie każdy przedsiębiorca ma prawo do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wyłączenia dotyczą m.in.:

  • wspólników spółek osobowych (np. jawnych, partnerskich),
  • osób współpracujących przy prowadzeniu działalności,
  • osób przebywających poza granicami Polski, jeśli nie podlegają polskiemu systemowi ubezpieczeń.

Warto skonsultować się z doradcą ZUS lub księgowym, by mieć pewność, że ubezpieczenie zostało objęte zgodnie z przepisami i w odpowiednim zakresie.

Źródło zdjęcia: https://pixabay.com/pl/photos/karta-zdrowia-zdrowie-portfel-491714/