Preferencyjny ZUS to ogromne ułatwienie dla początkujących przedsiębiorców, którzy stawiają pierwsze kroki w prowadzeniu własnej działalności gospodarczej. Umożliwia im znaczne obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne, co jest szczególnie istotne w początkowej fazie rozwoju firmy, gdy wpływy są nieregularne, a koszty wysokie. To realna pomoc, która może przesądzić o przetrwaniu biznesu w trudnych miesiącach. Warto jednak dokładnie zrozumieć, komu przysługuje ta ulga, jakie są jej ograniczenia oraz co się dzieje po upływie okresu preferencyjnego.

Dla kogo przeznaczone są preferencyjne składki ZUS?

Z preferencyjnych składek ZUS mogą skorzystać osoby fizyczne rozpoczynające jednoosobową działalność gospodarczą, które nie prowadziły innej działalności gospodarczej przez co najmniej 60 miesięcy przed jej rozpoczęciem. Ponadto, nie mogą świadczyć usług na rzecz byłego pracodawcy, u którego w tym samym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały podobne czynności w ramach stosunku pracy. To warunki zawarte w art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które mają zapobiegać nadużyciom, w szczególności „fikcyjnemu samozatrudnieniu”.

Preferencyjne składki dotyczą wyłącznie ubezpieczeń społecznych – czyli emerytalnego, rentowego, chorobowego (dobrowolnego) i wypadkowego. Składka zdrowotna opłacana jest według ogólnych zasad i nie podlega tej uldze.

Jak długo można korzystać z preferencyjnego ZUS?

Ulga obowiązuje przez okres pełnych 24 miesięcy kalendarzowych, licząc od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli przedsiębiorca zawiesi działalność, czas obowiązywania ulgi zostaje „zatrzymany”, a po wznowieniu działalności nadal może korzystać z preferencyjnego ZUS przez pozostały czas.

Warto pamiętać, że 24 miesiące nie są tożsame z dwoma latami kalendarzowymi – dla przykładu, jeśli działalność została rozpoczęta 15 marca 2025 roku, preferencyjne składki będzie można opłacać do końca marca 2027 roku.

Jak wyliczane są preferencyjne składki ZUS?

Podstawę wymiaru składek preferencyjnych stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia brutto obowiązującego w danym roku. W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4626 zł, co oznacza, że podstawa wymiaru dla preferencyjnego ZUS to 1387,80 zł. Na tej podstawie wyliczane są konkretne składki:

  • składka emerytalna,
  • składka rentowa,
  • składka wypadkowa (ustalana według rodzaju działalności),
  • składka chorobowa (dobrowolna).

Składki te są zatem wielokrotnie niższe niż standardowe, co daje przedsiębiorcy więcej środków na rozwój działalności lub pokrycie innych kosztów stałych.

Jakie obowiązki spoczywają na przedsiębiorcy korzystającym z preferencyjnego ZUS?

Mimo niższych składek, przedsiębiorca nadal ma obowiązek regularnego opłacania ZUS w terminie do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Musi również zgłosić się do odpowiednich ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności.

W deklaracji należy wskazać kod tytułu ubezpieczenia 05 70 xx, który oznacza, że przedsiębiorca korzysta z preferencyjnej podstawy. Błędne oznaczenie kodu może skutkować naliczeniem wyższych składek i koniecznością ich korekty w przyszłości.

Co po zakończeniu okresu preferencyjnego?

Po upływie 24 miesięcy preferencyjnych składek przedsiębiorca może przejść na tzw. „mały ZUS plus”, o ile spełnia określone warunki – m.in. jego przychód za poprzedni rok nie przekroczył określonego limitu (w 2025 roku to 120 000 zł). Mały ZUS plus pozwala na dalsze opłacanie składek społecznych od dochodu, a nie od pełnej podstawy, co również może znacząco zmniejszyć obciążenia.

Jeśli przedsiębiorca nie spełnia warunków do skorzystania z tej formy ulgi, przechodzi automatycznie na pełny ZUS, który w 2025 roku wynosi (bez składki chorobowej) około 1600–1700 zł miesięcznie. To znaczący skok, na który warto się wcześniej przygotować – najlepiej tworząc poduszkę finansową lub planując zwiększenie dochodów.

Czy preferencyjny ZUS wpływa na przyszłą emeryturę?

Tak, i to w sposób istotny. Ze względu na niską podstawę wymiaru składek, okres opłacania preferencyjnego ZUS nie przekłada się na wysokie składki emerytalne. W praktyce oznacza to, że czas ten będzie uwzględniany przy wyliczaniu kapitału emerytalnego, ale w znacznie mniejszym stopniu niż okres opłacania pełnych składek.

Zatem osoby, które korzystają z ulgi, muszą mieć świadomość, że oznacza to niższą prognozowaną emeryturę w przyszłości, chyba że po zakończeniu ulgi zaczną opłacać wyższe składki lub zdecydują się na dodatkowe formy oszczędzania, takie jak IKE, IKZE lub PPE.

Czy można zrezygnować z preferencyjnego ZUS wcześniej?

Tak, przedsiębiorca może w każdej chwili zrezygnować z preferencyjnych składek i rozpocząć opłacanie pełnych składek ZUS. Nie ma obowiązku korzystania z ulgi przez pełne 24 miesiące. W praktyce rzadko jednak zdarza się, by ktoś rezygnował z tej możliwości dobrowolnie – wyjątkiem mogą być osoby planujące w najbliższym czasie ubiegać się o wyższy kredyt hipoteczny lub leasing, gdzie wysokość składek może być elementem analizy zdolności finansowej.

Czy zawieszenie działalności wpływa na preferencyjny ZUS?

Tak – jeśli działalność zostanie zawieszona, czas „zamraża się”. Po wznowieniu przedsiębiorca może kontynuować opłacanie preferencyjnych składek przez pozostały czas, który mu przysługuje. Przykładowo, jeśli ktoś prowadził działalność przez 10 miesięcy, a następnie ją zawiesił na rok, to po wznowieniu może jeszcze przez 14 miesięcy korzystać z ulgi.

Warto jednak pamiętać, że zawieszenie działalności wiąże się z koniecznością zgłoszenia odpowiednich zmian w CEIDG i ZUS oraz wprowadzeniem odpowiednich korekt księgowych.

Preferencyjny ZUS 2025, podobnie jak w latach ubiegłych, pozostaje jednym z kluczowych instrumentów wspierających początkujących przedsiębiorców. To rozwiązanie, które daje czas na rozwój firmy i zdobycie stabilnej pozycji na rynku, zanim konieczne będzie ponoszenie pełnych kosztów ubezpieczeń społecznych. Warunkiem sukcesu jest jednak świadome planowanie – zarówno w zakresie wykorzystania ulgi, jak i przygotowania się na kolejne etapy prowadzenia działalności.

Źródło zdjęcia: https://pixabay.com/pl/photos/maszyna-do-pisania-5519035/