Wielkie Oczy to wbrew swojej nazwie miejscowość niewielka, choć niezwykle malownicza i słynąca z szeregu wyjątkowych zabytków i wydarzeń. Jest to również lokacja idealnie służąca wypoczynkowi, przez wzgląd na wyjątkowość miejscowej przyrody.

Jak podają liczne źródła historyczne, na terenie Wielkich Oczu działała kiedyś rzeźnia, wytwórnia wody gazowanej czy młyn parowy – dzisiaj nie ma po nich śladu, a jednak nadal mówimy o gminie ze wszech miar atrakcyjnej turystycznie. Można by nawet zaryzykować stwierdzenie, że jest to jedna z najbardziej intrygujących miejscowości w województwie podkarpackim.

Co dokładnie wpływa na wyjątkowość Wielkich Oczu? Jakie zabytki warto tu zobaczyć? Jakie miejsca odwiedzić? W jakich wydarzeniach wziąć udział? Na te i inne pytania, postaramy się odpowiedzieć w niniejszym artykule.

Wielkie Oczy – rys historyczny

Historia Wielkich Oczu, niewielkiej miejscowości na Roztoczu, sięga XVI wieku, kiedy to wieś została założona przez ród Miękickich. Chociaż początki osady pozostają słabo udokumentowane, wiadomo, że kolejne stulecia przyniosły liczne zmiany właścicieli tych ziem. Szczególnie przełom XVII i XVIII wieku był czasem dynamicznego rozwoju. Właściciel dóbr, Andrzej Modrzewski, odegrał kluczową rolę w historii miejscowości. To za jego sprawą sprowadzono dominikanów, powstał klasztor, a osada zyskała prawa miejskie. Decyzja o organizacji targów i jarmarków przyczyniła się do rozkwitu życia gospodarczego, a centralnym punktem stał się pełen życia rynek.

Jednakże burzliwa historia nie oszczędziła Wielkich Oczu. Zarazy i wojny zniszczyły miejscowość, a centralny plac miasta, wraz z ratuszem, spłonął podczas walk. To wydarzenie znacząco wpłynęło na kształt i losy miejscowości, której rozwój wyhamował. Przed II wojną światową Wielkie Oczy utraciły prawa miejskie, a ich położenie na uboczu oraz wyludnienie sprawiły, że wieś rozwijała się bardzo powoli. Dziś Wielkie Oczy są świadectwem wielowiekowej historii, w której blask rozwoju przeplatał się z trudnymi okresami upadku.

Wielkie Oczy – co warto tu zobaczyć?

Wielkie Oczy widzieć można przez pryzmat trzech rodzajów atrakcji. Pierwszą z nich stanowią oczywiście obiekty zabytkowe, wśród których dominuje architektura sakralna, nie tylko chrześcijańska, ale również prawosławna (cerkiew) i żydowska (synagoga), co stanowi pozostałość po galicyjskiej wielokulturowości, obecnej tu żywo jeszcze w XX wieku.

Na szczególną uwagę zasłuży parafia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, gdzie znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych – świątynia ta stanowi najstarszy obiekt tego rodzaju w gminie.

Drugim rodzajem atrakcji jest okoliczna przyroda. Nie do przeoczenia jest niezwykłe piękno lokalnej natury, sprzyjającej zarówno wyciszającej rekreacji, jak i aktywnej. Wymienić można przede wszystkim rezerwat przyrody „Moczary”, zbiornik rekreacyjny, czy szlak rowerowy Green Velo, którego pokaźny element przebiega właśnie przez Wielkie Oczy.

Trzeci rodzaj to wydarzenia kulturalne i społeczne. Co roku odbywają się tu przynajmniej dwie imprezy – tradycyjne dożynki, pełne rozmaitych atrakcji, lokalnych smakołyków i wiejskiego folkloru oraz Przegląd Pieśni Maryjnej w Łukawcu, mający stałe miejsce w kulturalnym życiu miejscowości już od niemalże ćwierćwiecza.

Może Cię zainteresować też: Co warto zobaczyć w Rzeszowie? Sprawdź najlepsze atrakcje w mieście

Architektura sakralna w Wielkich Oczach

Wybór najciekawszych atrakcji zacząć należy od bogatego dorobku religijnego gminy, widocznego w miejscowej architekturze sakralnej. Wśród trzech najbardziej interesujących zabytków tego rodzaju znajdzie się kościół (najstarszy obiekt w całej miejscowości), jedyna w Polsce cerkiew, zbudowana na wzór muru pruskiego, czy odremontowana świątynia żydowska.

Sanktuarium Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych

To zdecydowanie najstarszy zabytek w Wielkich Oczach, którego historia sięga początków XVII wieku. Barokowy kościół, do którego przylegają budynki dawnego zakonu dominikanów, rokokowy ołtarz i liczący sobie ponad czterysta lat obraz Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych, to zdecydowanie idealne miejsce dla wszystkich miłośników historii polskiego chrześcijaństwa.

Cerkiew pw. św. Mikołaja Cudotwórcy

Ta świątynia jest jedyną podkarpacką cerkwią wzniesioną w konstrukcji szkieletowej z muru pruskiego. Zbudowana na planie prostokąta, tradycyjnie orientowana z jedną nawą wyższą od prezbiterium oraz wydzielonym babińcem. Cerkiew zaprojektował Jan Sas-Zburzycki, jeden z najwybitniejszych polskich architektów.

Synagoga w Wielkich Oczach

Synagoga w Wielkich Oczach, podobnie jak cerkiew, znajduje swój początek w planach Jana Sasa-Zburzyckiego, choć jej los był dużo tragiczniejszy. II Wojna Światowa nie była dla świątyni zbyt łaskawa – w jej wyniku synagoga popadła w ruinę, niwecząc wszelkich trud lokalnej społeczności żydowskiej. Pozostawiona sama sobie, dopiero w 2011 roku, dzięki staraniom władz wsi została wyremontowana. Obecnie znajduje się w niej biblioteka, wraz z Izbą Pamięci Kultury Żydowskiej.

Sprawdź też: Najwięksi pracodawcy w województwie podkarpackim

Wielkie Oczy dla miłośników przyrody i rekreacji

Na szczególną uwagę zasługuje piękno lokalnej przyrody. Turyści, którzy preferują podziwianie uroków natury i wypoczynek na jej łonie, będą zachwyceni krajobrazami i kolorytem okolicznej fauny i flory. Wymienić w tej materii można przede wszystkim rezerwat przyrody „Moczary” czy powstały z inicjatywy władz wsi zbiornik rekreacyjny. Miłośnicy kolarstwa docenią z kolei szlak rowerowy Green Velo.

Zbiornik rekreacyjny

Nowopowstały zbiornik rekreacyjny jest wyjątkowo klimatycznym miejscem. Również, jeśli chodzi o spędzenie wolnego czasu. Znajduje się on w sąsiedztwie Miejsca Przyjaznego Rowerzystom i Otwartej Strefy Aktywności. Na jednej z wielu osadzonych nad wodą ławek bądź krocząc ścieżkami spacerowymi, podziwiać można zapierające dech w piersiach widoki podkarpackiej natury.

Rezerwat przyrody „Moczary”

Rezerwat przyrody „Moczary”, stanowiący część obszaru „Łukawiec” (objętego programem Natura 2000) jest jednym z największych skarbów natury opisywanego regionu. Na obszarze obejmującym ponad dwanaście hektarów występuje czosnek siatkowaty, jedna z najrzadszych polskich roślin.

Szlak rowerowy Green Velo

Szlak rowerowy Green Velo to najdłuższy z tego typu szlaków rowerowych w Polsce, liczący sobie niemalże 2000 kilometrów. Przebiega, rzecz jasna, przez setki rozmaitych miejscowości, jednak na podkreślenie zasługuje fakt, że Wielkie Oczy również dumnie się w tym zestawieniu pojawiają. Wieś zaprasza strudzonych podróżą kolarzy, oferując odpoczynek w przepięknych okolicznościach przyrody.

Wielkie Oczy – najciekawsze wydarzenia

Choć Wielkie Oczy otrzymały prawa miejskie ponad 350 lat temu, to jednak od 1935 roku miejscowość ponownie jest wsią. Dlatego wśród lokalnych atrakcji nie zabraknie wydarzeń tradycyjnie kojarzonych z wiejskim życiem. Chodzi tu przede wszystkim o dożynki, zwane lokalnie w dużo bardziej uroczysty sposób – Gminne Święto Plonów. Na szczególną uwagę zasługuje także Przegląd Pieśni Maryjnej w Łukawcu, odbywający się tu już od 24 lat.

Gminne Święto Plonów, czyli dożynki

Centrum Kultury w Wielkich Oczach każdego roku organizuje wyjątkowe wydarzenie – tradycyjne święto w nieco bardziej nowoczesnym wydaniu. Gminne Święto Plonów, znane szerzej jako dożynki, stanowią wyjątkową atrakcję również dla osób spoza Wielkich Oczu, co potwierdza rosnąca z roku na rok frekwencja. Wśród rozrywek przewidzianych na dożynkach, goście uświadczyć będą mogli nie tylko tradycyjnego jarmarku, ale również konkursów kulinarnych, konkursu na najpiękniejszy wieniec dożynkowy, przeglądu zespołów, a także wielu innych atrakcji, nawiązujących do najwspanialszych, ludowych tradycji.

Przegląd Pieśni Maryjnej w Łukawcu

Przegląd Pieśni Maryjnej w Łukawcu to odbywająca się co rok impreza, gromadząca najrozmaitsze zespoły muzyczne, chórki i solistów – przede wszystkim z terenu Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej i Archidiecezji Przemyskiej. Biorąc pod uwagę fakt, że impreza odbywa się tu już od blisko ćwierćwiecza, nie sposób nie zauważyć, że wpisuje się już ona na stałe do bogatego dorobku kulturowego regionu.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_169673060_woman-with-hat-and-backpack-hiking-at-foothpath-in-forest-adventure-outdoors-in-nature.html