Hikikomori to termin wywodzący się z języka japońskiego, określający syndrom wycofania społecznego. Osoby cierpiące na to zaburzenie pragną odizolować się od społeczeństwa i nie chcą nawiązywać kontaktów międzyludzkich. Jak rozpoznać hikikomori? Sprawdź objawy i metody leczenia tego niebezpiecznego syndromu.

Hikikomori – co to jest?

Obniżenie nastroju i brak ochoty na spotkania z innymi ludźmi mogą dopaść każdego. Gorszy czas w pracy, problemy finansowe, brzydka pogoda czy problemy miłosne mogą być przyczyną gorszego samopoczucia, jednak chwilowe rozterki zazwyczaj zostają zażegnane, a dobry humor wraca wraz z dobrą passą.

Jeżeli natomiast chęć zamknięcia się w czterech ścianach nie ustępuje, a głównym celem staje się unikanie bliskich i chęć izolacji, to bardzo możliwe, że mamy do czynienia z hikikomori. Co to jest i kogo dotyczy? Pierwsze przypadki tego zaburzenia zostały zauważone w kraju kwitnącej wiśni, jednak japoński „wirus” samotności szybko przywędrował do Europy, a w ostatnich latach są na niego narażeni młodzi ludzie na całym świecie.

Hikikomori: co to znaczy?

Termin hikikomori wywodzi się z języka japońskiego od czasownika hikikomoru tzn. wejście do środka i niewychodzenie na zewnątrz. To zlepek dwóch słów:

  • hiku – wycofywać się, rezygnować;
  • komoru – ukrywać się, pozostawać wewnątrz.

Hikikomori w polskim tłumaczeniu oznacza również: wagary, odmowę chodzenia do szkoły. Dlaczego syndrom określany jest japońskim rzeczownikiem? Otóż pierwszy przypadek tego schorzenia został zdiagnozowany i opisany właśnie w tym kraju, a japoński psycholog Tamaki Saito to twórca definicji dotyczącej hikikomori.

 

Obecnie szacuje się, że syndrom może dotykać od pół do nawet półtora miliona Japończyków. Co jest przyczyną tak wielu zachorowań? Prowadzenie specyficznego stylu życia, presja otoczenia czy wyścig szczurów w pracy mogą odpowiadać za to zaburzenie w społeczeństwie.

Jakie są przyczyny syndromu hikikomori?

Przyczyny syndromu hikikomori są złożone i obejmują wiele różnorodnych czynników. Jednym z kluczowych źródeł tego problemu jest współczesny „wyścig szczurów”, w którym młodzi ludzie czują ogromną presję, by sprostać wymaganiom społeczeństwa. Wzrastający poziom konkurencji, dynamiczny rozwój technologii oraz zmiany gospodarcze powodują, że odnalezienie się na rynku pracy jest dla nich wyzwaniem.

Do czynników sprzyjających hikikomori zalicza się także doświadczenia z dzieciństwa, takie jak traumy, zastraszanie czy odrzucenie przez rówieśników. Nierzadko osoby cierpiące na hikikomori miały problemy z odnalezieniem akceptacji w środowisku szkolnym lub zawodowym. Istotną rolę odgrywa też dysfunkcyjna dynamika rodziny, w tym nadopiekuńczość rodziców, która ogranicza rozwój samodzielności i wzmacnia tendencję do izolacji.

Chociaż przyczyny są różnorodne i indywidualne, wspólnym aspektem wśród pacjentów jest poczucie winy oraz świadomość swojego stanu, co dodatkowo pogłębia ich wycofanie i frustrację.

Zobacz też: Syndrom poniedziałku – jak zwalczyć monday blues?

Na czym polega hikikomori?

Terminologia syndromu bezpośrednio nawiązuje do jego objawów. Tzw. syndrom wycofania się (ang. social withdrawal) polega na izolowaniu się od innych osób i zamknięcia we własnych czterech ścianach. Osoby hikikomori unikają spotkań z innymi ludźmi, nie chcą chodzić do pracy, ani do szkoły i pragną porozumiewać się jedynie przez Internet lub telefon.

Twórca pojęcia hikikomori

Naukowe wytłumaczenie tego schorzenia opracowane przez Saito, brzmi następująco:

Hikikomori to stan wycofania społecznego, polegający na niewychodzeniu do pracy lub szkoły, przez więcej niż pół roku, z wyjątkiem wyjść okazjonalnych. To niekomunikowanie się z ludźmi z wyjątkiem członków rodziny.

Co wywołuje problem i chęć izolowania się od innych? Japoński psycholog zauważa, że bodźcem do zaburzenia mogą być liczne choroby psychiczne, mające związek z prowadzeniem specyficznego stylu życia, w którym nie ma miejsca na społeczne interakcje.

W jakim przedziale wiekowym są osoby, które dopadło hikikomori?

Zamknięcie się w czterech ścianach bywa niebezpieczne, a wielokrotne lockdowny podczas pandemii COVID-19 mogły przyczynić się do wzrostu liczby osób, których dopadło hikikomori. Również praca zdalna i brak realnego kontaktu ze współpracownikami może sprawić, że wiele osób zaczyna zatracać się w samotności i nie dopuszczać do siebie innych.

Badania rządowe przeprowadzone w 2019 roku w Azji pokazują, że ponad 600 tys. osób w przedziale wiekowym: 40 – 64 lata jest wycofanych ze społeczeństwa. W tej grupie dominują mężczyźni, jednak jeszcze większy problem dotyka młodych ludzi w wieku: 15 – 39 lat.

Szukasz nowego zatrudnienia na Podlasiu? Odwiedź zakładkę: Praca Białystok na GoWork.pl!

Syndrom hikikomori w Polsce

Niestety w naszym kraju również występują przypadki tego syndromu. Pierwsza osoba hikikomori w Polsce została zdiagnozowana przez psychiatrę Marka Krzystanka w 2001 roku.

Młodzież, która po powrocie ze szkoły od razu zamyka się w swoim pokoju i nie chce rozmawiać z rodzicami, czy spędzać czasu z przyjaciółmi lub rodzeństwem jest narażona na wystąpienie tego problemu.

 

Unikanie bezpośredniego kontaktu z ludźmi, notoryczne odwoływanie zaplanowanych wcześniej spotkań i wyeliminowanie się z życia towarzyskiego to pierwsze oznaki tego schorzenia.

Syndrom hikikomori a praca

Regularne uczestnictwo w wyścigu szczurów, spora konkurencja na rynku pracy, dziesięć osób kandydujących na jedno stanowisko, niemożność znalezienia dobrej pracy czy codzienne powroty do domu późnym popołudniem sprawiają, że pracownicy czasami nie dają rady sprostać wszelkim wymaganiom. Takie osoby pragną zniknąć za zamkniętymi drzwiami w swoich pokojach, a nawet zrezygnować z zatrudnienia, aby wycofać się ze społeczeństwa i unikać spotkań z innymi osobami.

Objawy hikikomori

Jak rozpoznać hikikomori? Osoby, które od ponad 6 miesięcy izolują się od społeczeństwa, unikają kontaktów z bliskimi i chcą stale przesiadywać w swoim pokoju lub prywatnym mieszkaniu mogą być dotknięte tym „wirusem” samotności. Jakie są pierwsze objawy tego zjawiska? Otóż zachowania dążące do całkowitego zerwania kontaktu z ludźmi powinny wzbudzić czujność zarówno osoby dotkniętej problemem, jak i jej otoczenia.

Jakie symptomy daje wirus samotności?

Do charakterystycznych symptomów hikikomori należy:

  • unikanie przez długi czas spotkań z innymi np. w drodze do pracy lub szkoły,
  • ciągłe przesiadywanie w zamkniętym pomieszczeniu, za drzwiami pokoju,
  • zerwanie kontaktu ze znajomymi,
  • wycofanie społeczne,
  • u młodzieży: unikanie rozmowy z rodzicami,
  • komunikowanie z ludźmi jedynie przez internet lub telefon,
  • liczne nieobecności w pracy lub w szkole,
  • odwrócony cykl dnia i nocy.

Definicja wysnuta przez japońskiego twórcę tego pojęcia mówi o 6 miesiącach izolacji, jednak jeżeli u kogoś w otoczeniu dostrzegamy opisywane zjawisko przed upływem pół roku od jego wystąpienia, to warto natychmiast podjąć odpowiednie kroki i uchronić potencjalnego hikikomori przed tym niebezpiecznym dla zdrowia psychicznego syndromem.

Jak pokonać hikikomori?

Osoba dotknięta hikikomori powinna natychmiast skorzystać z pomocy specjalisty. Aktywne uczestnictwo w psychoterapii pozwala wyleczyć ten syndrom. Przebieg leczenia jest indywidualnie dopasowany i nie ma uniwersalnej recepty na hikikomori.

Mimo że trudno jest jednoznacznie wskazać, jak pokonać japońskie schorzenie, każdy z nas powinien pamiętać, że dbanie o samopoczucie i zdrowie psychiczne jest równie ważne, co zapobieganie przewlekłym chorobom organizmu. Jeżeli zauważasz u siebie pierwsze symptomy tego niebezpiecznego zjawiska, to udaj się do odpowiedniej placówki i skorzystaj z pomocy psychologia lub psychiatry, który na pewno pomoże uporać się z narastającym problemem.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_64585346_portret-bia%C5%82ego-studenta-do-odpoczynku-podczas-podr%C3%B3%C5%BCy-na-wakacje.html