Zasiłek przedemerytalny – kto może się o niego ubiegać? Ile wynosi?

Zasiłek przedemerytalny przyznawany jest osobom, które z przyczyn od siebie niezależnych utraciły pracę, ale nie mają jeszcze prawa do pobierania emerytury. Kto zatem może ubiegać się o zasiłek przedemerytalny?

Zasiłek przedemerytalny przyznawany jest tym, którzy utracili pracę z przyczyn od siebie niezależnych, osiągnęli staż pracy uprawniający do emerytury, ale nie mają jeszcze odpowiedniego wieku, by tę emeryturę pobierać. Mogą się o niego starać również renciści, którzy przez 5 lat pobierali rentę z tytułu niezdolności do pracy lub przedsiębiorcy, którzy ogłosili upadłość działalności gospodarczej. Zasiłek jest zatem wsparciem socjalnym, a niekiedy nawet jedynym źródłem dochodu. Przyznawany jest do czasu, aż osoba nie otrzyma prawa do emerytury. Komu przysługuje wyżej opisany zasiłek? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać do niego prawo?

Jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać zasiłek przedemerytalny?

Prawo do zasiłku przedemerytalnego reguluje ustawa o wszystkich możliwych świadczeniach przedemerytalnych – Dz. U. 2004 Nr 120 poz. 1252. Zostały tam opisane warunki, które należy spełnić, jeśli ktoś ma zamiar ubiegać się o uzyskanie prawa do zasiłku. Jak czytamy w art. 2. ust. 3. ustawy może być to osoba, która:

• pobierała zasiłek dla bezrobotnych przez minimum 180 dni,
• wciąż pozostaje zarejestrowana jako osoba bezrobotna,
• w czasie pobierania zasiłku nie odmówiła bez uprzedniego uzasadnienia przyjęcia pracy bądź przygotowania zawodowego,
• złożyła wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w terminie dłuższym niż 30 dni od czasu uzyskania we właściwym powiatowym urzędzie pracy zaświadczenia o pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych przez okres dłuższy niż 180 dni,
• złożyła wniosek w terminie do 30 dni od dnia rozwiązania stosunku pracy w ramach np.: prac interwencyjnych czy robót publicznych. Pod warunkiem, że pobierania zasiłku wykonywała również inną pracę zarobkową w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia.
• złożyła wniosek w terminie do 30 dni od czasu zakończenia pracy w ramach innej pracy zarobkowej, np.: prac interwencyjnych czy robót publicznych, jeśli wykonywanie jednej z powyższych prac zakończyło się po upływie 180 dni po okresie pobierania kuroniówki.

Zasiłek przedemerytalny dla osoby, która utraciła status osoby bezrobotnej, po czym zarejestrowała się ponownie

Z powyższych wytycznych wynika, że aby uzyskać prawo do otrzymywania świadczenia należało pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez okres minimum 180 dni, a także w chwili składania dokumentów o przyznanie świadczenia, należy posiadać status osoby bezrobotnej.

Czy jednak osoba, która utraciła status osoby bezrobotnej, po czym ponownie zarejestrowała się w urzędzie pracy może ubiegać się o tego rodzaju świadczenie? Jak czytamy w wyroku Sądu Najwyższego z 29 marca 2017 r. (sygn. akt. I UK 125/16) – jak najbardziej jest to możliwe:

W konsekwencji utrata statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.) i ponowna rejestracja w Powiatowym Urzędzie Pracy, po upływie 10 miesięcy, nie stanowi sama w sobie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego w myśl art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 170 z późn. zm.), gdyż nie zrywa związku czasowo – przyczynowego z faktem rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.

Kto może ubiegać się o zasiłek przedemerytalny?

Zgodnie z ustawą można wydzielić cztery grupy osób, które mają prawo, aby ubiegać się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Są to osoby, które:

1. były zatrudnione w zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę, ale z przyczyn dotyczących zakładu pracy utraciły zatrudnienie,
2. prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, ale ogłosiły upadłość własnej działalności,
3. pobierały rentę z tytułu niezdolności do pracy,
4. pobierały specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna z powodu śmierci osoby niepełnosprawnej nad którą sprawowały dotychczas opiekę czy miały prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego.

W art. 6. ustawy mowa jeszcze o szczególnej grupie osób, które mogą ubiegać się o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Są to pracownicy stoczni, a wynika to z ustawy o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu stoczniowego.

Zasiłek przedemerytalny dla osób, które były zatrudnione

W art. 2. ust. 1. ustawy przeczytamy o szczególnych warunkach, jakie muszą spełniać osoby, które chcą starać o uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Oprócz zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, osoba ta powinna spełniać również jeden z poniższych wymogów:

• do dnia rozwiązania umowy z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy (w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy), osoba ta powinna być zatrudniona przez minimum 180 dni, mieć minimum 56 lat w przypadku kobiety lub 61 lat w przypadku mężczyzny, jak również posiadać odpowiedni staż pracy, który uprawnia do emerytury i wynosi co najmniej 20 lat w przypadku kobiety oraz 25 lat w przypadku mężczyzny,
• do dnia rozwiązania umowy z przyczyn odnoszących się do zakładu pracy (w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), w którym osoba była zatrudniona okresie nie krótszym niż 180 dni, ma minimum 55 lat w przypadku kobiety oraz 60 lat w przypadku mężczyzny, a także posiada odpowiedni staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący minimum 30 lat w przypadku kobiety i 35 lat w przypadku mężczyzny,
• do dnia rozwiązania umowy z przyczyn odnoszących się do zakładu pracy (w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia), w którym osoba była zatrudniona przez minimum 180 dni, jak również posiada odpowiedni staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat w przypadku kobiet oraz 40 lat w przypadku mężczyzn,
• do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy likwidacji zakładu pracy lub niewypłacalności pracodawcy (w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy) osoba była zatrudniona przez minimum 180 dni, jak również przepracowała odpowiedni okres uprawniający do emerytury – 34 lata w przypadku kobiet oraz 39 lat w przypadku mężczyzn.

Jak zatem widzimy, głównymi warunkami, aby otrzymać tego rodzaju świadczenie są:

• przepracowanie w danym zakładzie pracy minimum 180 dni,
• uzyskanie odpowiedniego stażu pracy uprawniającego do otrzymywania emerytury,
• ukończenie odpowiedniego wieku.

Zasiłek przedemerytalny dla osób, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą

Inną grupą uprawnioną do otrzymania świadczenia przedemerytalnego są osoby, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1778) przez minimalny okres wynoszący 24 miesiące, a w momencie ogłoszenia upadłości działalności miały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne. Warunkiem jest, aby osoba w dniu ogłoszenia upadłości własnej działalności, czyli do dnia, w którym sąd wyda ostateczne postanowienie w tej sprawie, miała ukończony odpowiedni wiek i staż pracy:

• ukończone minimum 56 lat w przypadku, kiedy to kobieta była przedsiębiorcą, a także minimalny okres uprawniający do emerytury, który wynosi 20 lat,
• ukończone minimum 60 lat, kiedy to mężczyzna był przedsiębiorcą, a także minimalny okres uprawniający do emerytury, który wynosi 25 lat.

Co ważne, ZUS nie przyzna tego rodzaju świadczenia osobie, która zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej np. z powodu problemów finansowych różnego rodzaju czy przekazania firmie innej osobie. Aby przedsiębiorca uzyskał prawo do ubiegania się o świadczenie przedemerytalne, powinien wpierw uzyskać postanowienie wydane przez sąd o upadłości działalności gospodarczej, którą owy przedsiębiorca prowadził.

Zasiłek przedemerytalny dla osób, które pobierały rentę

O tego rodzaju zasiłek mogą również ubiegać się osoby, które miały ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz pobierały ją bez przerwy przez minimalny okres 5 lat. Aby uzyskać prawo do następnego świadczenia, należy zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu 30 dni od ustania prawa do pobierania renty. Są jednak warunki, które należy obowiązkowo spełnić, jeśli osoba zamierza ubiegać się o przyznanie zasiłku. Są to:

• ukończenie minimum 55 lat w przypadku kobiety, a także staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat,
• ukończenie minimum 60 lat w przypadku mężczyzny, a także staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 25 lat.

Zasiłek przedemerytalny dla osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna osoby niepełnosprawnej

O świadczenie przedemerytalne mogą również ubiegać się osoby, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952) lub zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o świadczeniach przedemerytalnych o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. I. z 2016 r. poz. 162 i 972, a także z 2017 r. poz. 1428) przez minimalny okres wynoszący 365 dni, ale utraciły to świadczenie z powodu śmierci osoby, nad którą sprawowały opiekę.

Aby zyskać prawo do następnego świadczenia, należy zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu maksymalnie 60 dni od czasu utraty prawa do wyżej opisanych świadczeń.

Tak samo jak w powyższych przypadkach, tak również i tutaj, aby uzyskać prawo do pobierania świadczenia przedemerytalnego należy spełnić warunek wieku oraz udokumentowanego stażu pracy. W tej sytuacji prezentuje się to następująco:

• w przypadku kobiety powinna mieć ona skończone minimum 55 lat, a także staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat,
• w przypadku mężczyzny powinien mieć on skończone minimum 60 lat, a także staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący minimum 25 lat.

Zasiłek przedemerytalny a świadczenie przedemerytalne – różnica

Znane są obecnie dwa pojęcia – zasiłek przedemerytalny oraz świadczenie przedemerytalne. Choć wiele osób zadaje sobie pytanie, jaka jest między nimi różnica, to w praktyce są one tożsame. Zasiłek przedemerytalny był regulowany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustawa ta została jednak uchylona inną ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia oraz instytucjach runku pracy. Z tego też powodu obecnie nazwa „zasiłek przedemerytalny” została zastąpiona nazwą świadczenia przedemerytalnego. Tak samo jak kiedyś sam zasiłek, tak również obecnie, świadczenie przedemerytalne jest wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ze środków Funduszu Pracy.

Ile wynosi zasiłek przedemerytalny?

Zasiłek przedemerytalny, tak samo jak wszystkie inne świadczenia oraz wysokość pensji minimalnej stale jest podnoszony. Z tego też powodu od 1 marca 2024 roku, jego wysokość również wzrosła i obecnie wynosi 1794,70 zł brutto miesięcznie. W 2021 roku było to 1262,34 zł brutto, co daje znaczący wzrost kwoty świadczenia. Wysokość zasiłku nie jest ustalana indywidualnie na podstawie chociażby wysokości wynagrodzenia czy wysokości przyznanej w przyszłości emerytury, ale przez zapis w ustawie o świadczeniach przedemerytalnych. Z tego też powodu wysokość przyznanego zasiłku przedemerytalnego jest dla wszystkich taka sama.

Zasiłek przedemerytalny. Podsumowanie

Zasiłek przedemerytalny to istotne wsparcie dla osób, które straciły pracę z przyczyn niezależnych od siebie i znajdują się w sytuacji, gdy osiągnęły staż pracy uprawniający do emerytury, ale nie osiągnęły jeszcze odpowiedniego wieku. To świadczenie jest także dostępne dla rencistów, przedsiębiorców ogłaszających upadłość oraz osób, które pełniły opiekę nad osobami niepełnosprawnymi. Warunki przyznania zasiłku obejmują m.in. minimalny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, posiadanie odpowiedniego stażu pracy i ukończenie wymaganego wieku. Zasiłek, choć ma stałą wysokość, zapewnia tym osobom stabilizację finansową do momentu nabycia prawa do emerytury. Dzięki niemu, w sytuacjach kryzysowych, można liczyć na socjalne wsparcie, co ma kluczowe znaczenie dla wielu osób w przejściowym okresie między pracą a emeryturą.