Polski system podatkowy może przyprawiać o ból głowy – nie tylko z uwagi na wysokość obciążeń fiskalnych, z którymi zarówno pracownicy jak i przedsiębiorcy muszą mierzyć się każdego roku, ale również z uwagi na szereg formalności, które należy wypełniać. PIT 2, w odróżnieniu od formularzy służących rocznym rozliczeniom podatkowym (jak na przykład PIT-36), jest formularzem nieobowiązkowym, który jednak w wielu przypadkach może okazać się przydatnym narzędziem. Jest on bowiem ściśle powiązany z kwotą zmniejszającą podatek dochodowy, która na koniec okresu rozliczeniowego może być jednym z czynników przesądzającym o zwrocie podatku.

Czym dokładnie jest formularz PIT 2 i w jakiej sytuacji znajdzie swoje zastosowanie? Jakie korzyści płyną z jego złożenia? Co zawiera PIT 2 i gdzie należy go przedłożyć? Do kiedy możemy to zrobić i jakie są konsekwencje z niezłożenia z tego formularza? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym materiale.

Formularz PIT 2 – czym jest i dla kogo jest przeznaczony?

PIT 2 to formularz podatkowy, który w znacznym stopniu różni się od tych, które służą rocznym rozliczeniom podatkowym. Jest to dokument skonstruowany przez Ministerstwo Finansów w celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Jego wypełnienie nie jest obowiązkowe, jednak może przynieść szereg korzyści.

Złożenie formularza PIT 2 dotyczy pracowników, nie osób prowadzących działalność gospodarczą – choć prowadzenie własnej firmy nie wyklucza takiej możliwości w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W najprostszych słowach, formularz PIT 2 upoważnia pracodawcę do nieuwzględniania kwoty zmniejszającej podatek w naszym rozliczeniu rocznym, dzięki czemu będziemy otrzymywać wyższe wynagrodzenie miesięczne.

Niemniej, nie oznacza to wcale, że w przypadku niezłożenia tego formularza stracimy jakiekolwiek pieniądze. Kwota zmniejszająca podatek zostanie wówczas uwzględniona przez Urząd Skarbowy w naszym rozliczeniu rocznym, czego skutkiem może być zwrot podatku. Wobec tego, formularz PIT 2 nie wpływa realnie na wysokość otrzymywanego przez nas wynagrodzenia, a jedynie wpływa na czas, w którym należność wynikającą z kwoty zmniejszającej podatek otrzymamy. Dla niektórych pracowników otrzymywanie wynagrodzenia powiększonego o 300 złotych miesięcznie może stanowić poważną różnicę.

PIT 2 a zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych

Jak już wspomnieliśmy, PIT 2 to formularz, który przeznaczony jest wyłącznie dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy rozliczany na zasadach ogólnych. Poprawne i terminowe złożenie formularza na ręce naszego pracodawcy sprawi, że nie będzie on pomniejszał naszej wypłaty o kwotę zmniejszającą podatek dochodowy, a całe pieniądze z tego tytułu trafią do naszej kieszeni natychmiast.

Wobec tego, nasze miesięczne wynagrodzenie zwiększy się o 300 złotych, niezależnie od wysokości osiąganych dochodów – ma to związek z wysokością kwoty zmniejszającej podatek, o której szerzej opowiadamy niżej. Rzeczone 300 złotych stanowi 1/12 kwoty zmniejszającej podatek dochodowy.

Niemniej, złożenie PIT 2 skutkuje także tym, że kwoty zmniejszającej podatek dochodowy nie będziemy mogli uwzględnić w naszym rozliczeniu rocznym. W sytuacji, w której zaniechalibyśmy złożenia takiego wniosku, cała kwota zostałaby uwzględniona przez Urząd Skarbowy w naszym rozliczeniu rocznym, co przełożyłoby się na wysokość zwrotu podatku.

Finalnie zatem podsumować można, że formularz PIT 2 to wniosek, który może się okazać przydatnym, jeżeli wolimy otrzymywać więcej pieniędzy w ciągu miesiąca, aniżeli czekać na zwrot podatku, dokonujący się w pierwszym kwartale roku następującego po danym roku podatkowym. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że sam PIT 2 nie ma związku z ogólną wysokością dochodów jakie osiągamy w ciągu roku.

Czym jest kwota zmniejszająca podatek dochodowy? Jak się ją oblicza?

Obliczenie wysokości kwoty zmniejszającej podatek dochodowy nie jest przesadnie trudne. Kwota zmniejszająca podatek dochodowy jest ściśle powiązana z kwotą wolną od podatku, która wynosi w 2024 roku 30 000 złotych. Pomimo przedwyborczych zapewnień rządu zupełnie nic się w tej kwestii nie zmieni.

Kwota zmniejszająca podatek stanowi procent tej sumy, który jest równy procentowi podatku dochodowego, właściwego dla pierwszego progu podatkowego na zasadach ogólnych – chodzi zatem o 12%. Jak nietrudno obliczyć, 12% z 30 000 złotych to 3 600 złotych i tyle właśnie wynosi kwota zmniejszająca podatek.

To właśnie stąd bierze się też wyżej wspominane 300 złotych powiększające nasze comiesięczne wynagrodzenie – każdego miesiąca po złożeniu PIT 2 otrzymywać będziemy 1/12 kwoty zmniejszającej podatek dochodowy.

Kto może złożyć PIT 2?

Formularz PIT 2 może złożyć każda osoba, która otrzymuje wynagrodzenie w ramach zawartego stosunku pracy. Sytuacja ta nie dotyczy wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, ale również osób zatrudnionych w ramach umów cywilnoprawnych (umowa zlecenie, umowa o dzieło), na podstawie spółdzielczego stosunku pracy, pracy nakładczej, stosunku służbowego, kontraktu menedżerskiego, umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem czy umów pokrewnych. Formularz PIT 2 jest właściwy również dla osób, które osiągają dochody z tytułu praw majątkowych.

Warto wspomnieć, że jeszcze do roku 2022 formularza PIT 2 nie mogły składać osoby, które nie otrzymywały emerytury lub renty za pośrednictwem płatnika (lub otrzymywały, ale złożyli dodatkowe oświadczenie), nie otrzymywały z Funduszu Pracy lub Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także nie osiągały dochodów z tytułu najmu lub dzierżawy czy prowadzonej działalności gospodarczej. Prawo zezwalało również na złożenie oświadczenia wyłącznie jednemu pracodawcy, przy czym należało to zrobić przed otrzymaniem pierwszej wypłaty. Naturalnie, od nowelizacji prawa która nastąpiła w roku 2023, rzeczonych wymogów nie stosuje się.

PIT 2 mogą złożyć właściwym podmiotom także ci podatnicy, którzy osiągają dochody z tytułu emerytury lub renty z zagranicy lub dochody wynikające z praktyk absolwenckich czy stażu uczniowskiego. Niemniej, w takiej sytuacji właściwym będzie zastosowanie formularza PIT 2A.

PIT 2 a działalność gospodarcza

W przypadku równoczesnego prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy również możemy złożyć PIT 2, co do roku 2023 było niemożliwe. Trzeba jednak mieć na względzie, że kwotę zmniejszającą podatek można dla danego rozliczenia stosować wyłącznie jeden raz, niezależnie od ilości źródeł dochodu.

Wobec tego trzeba pamiętać, że jeżeli będziemy pomniejszać zobowiązania podatkowe więcej niż raz, to na koniec roku podatkowego okaże się, że będziemy się borykać z niedopłatą podatku, którą będziemy zobowiązani uregulować.

Jak złożyć PIT 2? Gdzie i w jakim terminie?

PIT 2 to formularz, który w odróżnieniu do tradycyjnych formularzy podatkowych nie jest składany w Urzędzie Skarbowym, ale na ręce pracodawcy, który obowiązany jest do dalszego procedowania w tym zakresie. Jeszcze do niedawna należało go złożyć w trakcie rozpoczynania pracy w danym zakładzie – teraz możemy złożyć wniosek także w trakcie trwania roku podatkowego, gdzie pracodawca będzie musiał uwzględnić formularz od przyszłego z następujących miesięcy.

Wniosek PIT 2 musimy złożyć wyłącznie raz – wówczas pozostaje on w mocy aż do odwołania, nie wymagając od podatnika aktualizowania wniosku (chyba, że zachodzą istotne zmiany w stanie faktycznym, które wpływają na ujęte w formularzu elementy). Co więcej, PIT 2 pozostaje w mocy nie tylko na dany rok podatkowy, ale na cały czas pracy w danej firmie.

Formularz PIT 2 – z czego się składa?

Formularz PIT 2 zawiera szereg oświadczeń i wniosków, które na ręce pracodawcy składa osoba zainteresowana. Oprócz głównej informacji dotyczącej naszych preferencji względem kwoty zmniejszającej podatek (oświadczenie w sprawie niepobierania zaliczek na podatek dochodowy), w PIT 2 znajduje się również:

  • Oświadczenie w sprawie pomniejszenia wynagrodzenia o kwotę zmniejszającą podatek,

  • Oświadczenie pracownika o zamiarze preferencyjnego opodatkowania dochodów

  • Oświadczenia pracownika w sprawie ulg i w sprawie zwolnień przysługujących mu mocą ustaw odrębnych (ulga na powrót, ulga dla rodzin 4+ czy pokrewne formy zasiłków pieniężnych),

  • Wniosek o niestosowanie ulgi dla młodych lub pracowniczych kosztów uzyskania przychodów,

  • Oświadczenie w sprawie korzystania z podwyższonych pracowniczych kosztów uzyskania przychodów.

Wszystkie wnioski i oświadczenia pracownika składane we wniosku PIT 2 mają bezpośrednie przełożenie na późniejszy sposób obliczania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Sam formularz na pierwszy rzut oka wydaje się dość skomplikowany, jednak w przypadku wielu firm będziemy mogli liczyć na wsparcie działu księgowego czy HR.

PIT 2 – jakie korzyści daje jego złożenie?

Jak już wspomnieliśmy wyżej, prawidłowo złożone oświadczenie pracownika pozwoli mu na osiąganie wyższych o 300 złotych dochodów w skali miesiąca, ponieważ pracodawca pominie kwotę zmniejszającą podatek przy uiszczaniu do Urzędu Skarbowego zaliczki na podatek dochodowy. Siłą rzeczy, pieniądze trafią do nas w ramach wynagrodzenia.

PIT 2 nie zapewnia nam jednak w tej materii żadnego zysku, ponieważ łączna suma o jaką powiększy się nasze wynagrodzenie w skali roku – 3 600 złotych – i tak zostałaby odciągnięta od późniejszego rozliczenia rocznego, rzutując na wysokość należnego nam zwrotu podatku.

Niemniej, wiele osób zdecydowanie woli otrzymywać pieniądze „do ręki” od razu, aniżeli czekać cały rok na dopełnienie formalności związanych ze złożeniem formularza PIT 36.

Co się dzieje gdy nie złożymy PIT 2?

Złożenie formularza PIT 2 nie jest obowiązkowe, a jest jedynie opcją przeznaczoną dla pracowników którzy chcą z niej skorzystać. Niezłożenie PIT 2 nie niesie za sobą żadnych negatywnych konsekwencji – po prostu nasz pracodawca będzie przelewał na konto Urzędu Skarbowego pełną kwotę zaliczki na podatek dochodowy, w efekcie czego będziemy mogli odliczyć kwotę zmniejszającą podatek od naszego rozliczenia rocznego. Finalnie otrzymamy zwrot podatku, a wartość zarobionych przez nas w ciągu roku pieniędzy nie ulegnie zmianie przy żadnym z wariantów.

Formularz PIT 2 – co to jest? Podsumowanie

Słowem podsumowania można powiedzieć, że formularz PIT 2 to niestandardowy rodzaj druku quasi-podatkowego, którego nie składamy w Urzędzie Skarbowym, ale naszemu pracodawcy. De facto realnie PIT 2 nosi nazwę „Oświadczenia/Wnioski podatnika dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych”, składając się z kilku oświadczeń istotnych z perspektywy obliczania zaliczek na podatek dochodowy, jednocześnie nie stanowiąc dokumentu pokrewnego dla PIT 36 czy PIT 37.

Dzięki złożeniu formularza PIT 2, nasza comiesięczna wypłata zostanie powiększona o 300 złotych, gdzie w przeciwnym wypadku trafiłaby na konto Urzędu Skarbowego. Niemniej i tak zostałaby nam później zwrócona w ramach corocznego rozliczenia, wobec czego złożenie lub niezłożenie tego formularza nie będzie przesądzało ani o ewentualnym zysku czy ewentualnej stracie – bez względu na to czy wniosek pracodawcy złożymy, wysokość należnego do zapłacenia podatku zawsze będzie taka sama, podobnie jak wysokość naszego wynagrodzenia. Jest to wyłącznie kwestia indywidualnych preferencji.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_26334686_puste-formularze-podatkowe-formularze-pit-cit-polskie-i-vat.html