Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP)

Wszyscy przedsiębiorcy, którzy obowiązani są opłacać podatek VAT, powinni dobrze znać termin „split payment”, po polsku znany bardziej jako mechanizm podzielonej płatności. Polega on na udostępnieniu przedsiębiorcom specjalnego rodzaju przelewu, w ramach którego część zapłaty za towar lub usługę trafia na konto firmowe właściwego podmiotu (kwota netto), a podatek VAT trafia na specjalny, wydzielony rachunek VAT przedsiębiorcy. W niektórych przypadkach stosowanie split payment jest obowiązkowe. Sam mechanizm podzielonej płatności posiada wiele zalet, nie tylko z punktu widzenia prawodawstwa, ale również z punktu widzenia samych przedsiębiorców.

Czym dokładnie jest split payment i kto może korzystać z mechanizmu podzielonej płatności? Jakie korzyści gwarantuje rzeczony mechanizm? W jakich przypadkach mechanizm podzielonej płatności jest obowiązkowy? Jak w praktyce opłacić fakturę w ramach split payment? Czym jest komunikat MPP, niezbędny dla przeprowadzenia transakcji? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym materiale.

Split payment – czym jest mechanizm podzielonej płatności? Podstawowe informacje

Split payment, znany również jako mechanizm podzielonej płatności, to system wprowadzony w ramach znowelizowanej Ustawy o VAT. Zgodnie ze swoją nazwą, pozwala on przedsiębiorcom na podzielenie płatności za towar lub usługę na kwotę netto oraz podatek VAT, przy czym całość odbywa się w pełni automatycznie, za pośrednictwem systemu bankowego. Wówczas część płatności trafia na rachunek rozliczeniowy dostawcy, a część na jego rachunek VAT.

Aby przeprowadzić transakcję tego rodzaju, nie musimy znać dodatkowego numeru konta kontrahenta -podobnie, chcąc partycypować w rzeczonym systemie, nie musimy zakładać w banku nowego rachunku. Zgodnie z obowiązującymi przepisami i praktyką techniczną, bank lub SKOK automatycznie „załącza” subkonto w ramach rachunku VAT do każdego rachunku założonego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Z mechanizmu podzielonej płatności mogą zasadniczo korzystać wszyscy przedsiębiorcy, przy czym w niektórych przypadkach jest to obowiązkowe, a zaniechanie może nas słono kosztować. Warto jednak wiedzieć, że z zastosowaniem mechanizmu split payment wiąże się wiele korzyści dla podatnika – nie jest to wyłącznie korzyść dla Urzędu Skarbowego.

Kto może stosować mechanizm podzielonej płatności (MPP)?

Mechanizm split payment może stosować każdy przedsiębiorca, który jednocześnie jest podatnikiem VAT i opłaca transakcje w polskiej walucie. W niektórych przypadkach korzystanie z mechanizmu podzielonej płatności jest obowiązkowe, jednak w większości sytuacji jest dobrowolne – tak czy inaczej warto z niego korzystać, bo jest to mechanizm użyteczny.

Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że faktura pro forma nie stanowi podstawy dla zastosowania mechanizmu split payment, ponieważ w rozumieniu Ustawy o VAT nie jest ona fakturą – jest to jedynie dokument informacyjny.

Kto nie może stosować mechanizmu split payment?

Ograniczenia w zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności nie są szczególnie szerokie. Wśród trzech wyjątków w tym zakresie, jednym z najbardziej oczywistym jest fakt, że z mechanizmu split payment nie może korzystać osoba która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Z przyczyn technicznych split payment nie dojdzie do skutku w sytuacji, w której przedsiębiorca rozlicza się z kontrahentem przy pomocy gotówki lub karty. Nie jest możliwe zastosowanie tego rodzaju przelewu również w sytuacji, w której chcielibyśmy opłacić faktury wystawione bez podatku VAT – co może mieć miejsce w przypadku transakcji z podatnikami zwolnionymi z opłacania VAT.

Czy split payment jest obowiązkowy?

Split payment co do zasady nie jest obowiązkowy, jednak istnieją sytuacje, w których skorzystanie z tego mechanizmu jest obowiązkowe w pełni. Obowiązek skorzystania z mechanizmu podzielonej płatności dotyczy wyłącznie tych podatników VAT, którzy łącznie spełniają dwa warunki:

• Nabywają lub sprzedają towary ujęte w Ustawie o VAT jako towary wrażliwe,

• Kwota należności z tytułu faktury przekracza łącznie 15 000 złotych.

Wyżej wzmiankowane towary wrażliwe zostały ujęte w załączniku numer 15 do Ustawy o VAT. Są to przede wszystkim wszelkiego rodzaju metale szlachetne, paliwa silnikowe i opałowe, alkohol, urządzenia cyfrowe i wiele innych. W skład rzeczonych towarów i usług wlicza się również usługi budowlane oraz sprzedaż detaliczną części samochodowych.

Co do zasady, za towary wrażliwe można uznać wszystkie produkty, którymi obrót lub transport może stwarzać zagrożenie dla ludzkiego zdrowia lub życia, może stwarzać zagrożenie dla środowiska, lub może rodzić ryzyko nadużyć (wykorzystania tychże w towarów w nielegalnych procederach).

Split payment należy zastosować w sytuacji, w której choć jedna z pozycji na fakturze dotyczy obrotu tego rodzaju towarami na kwotę powyżej 15 000 złotych. Niemniej, z obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności z tytułu nabycia towarów wrażliwych (lub sprzedaży) nie trzeba korzystać na drodze wyjątku w sytuacjach w których:

• transakcja jest realizowana na podstawie umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, jeżeli sprzedawcą na dzień dokonania dostawy był podmiot prywatny,

• dokonujemy potrącenia wierzytelności w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane.

Należy przy tym pamiętać, że wystawiając fakturę dotyczącą obrotu wyżej opisywanymi towarami, niezbędnym jest umieszczenie na dokumencie odpowiedniego oznaczenia: „mechanizm podzielonej płatności”.

Dobrowolny split payment – w jakich sytuacjach?

Jeżeli nie jesteśmy obowiązani przez prawo do skorzystania z mechanizmu podzielonej płatności, to będąc jednocześnie przedsiębiorcą i podatnikiem VAT nadal możemy z niego skorzystać. Mamy w tej kwestii pełną dowolność, gdzie skorzystanie ze split payment jeden raz nie wywiera na nas konieczności kontynuowania rozliczania faktur w ten właśnie sposób – w ramach rzeczonego mechanizmu możemy rozliczać wszystkie faktury, tylko część lub zaniechać tego rozwiązania.

Jakie korzyści daje split payment?

Chociaż stosowanie mechanizmu podzielonej płatności nie jest wymagane dla należytego opłacenia podatku VAT (z wyłączeniem transakcji dotyczących wyżej opisywanych towarów i usług wrażliwych), to jednak w wielu przypadkach warto skorzystać z niego dobrowolnie. Cały system został stworzony nie tylko w celu ułatwienia ewidencji Urzędowi Skarbowemu – może on bowiem w wyraźny sposób wesprzeć przedsiębiorców, którzy zdecydują się na skorzystanie z niego. Jakie korzyści dokładnie daje split payment?

Domniemanie dochowania należytej staranności

Skorzystanie ze split payment jest niepodważalnym dowodem na to, że w przypadku nieuczciwości kontrahenta dochowałeś należytej staranności celem obliczenia wysokości należnego podatku VAT. Co prawda, w takiej sytuacji Urząd Skarbowy nadal nie jest zobowiązany do tego, by przychylić się do Twojego roszczenia w sprawie obniżenia podatku VAT z tytułu takiej transakcji, jednak może to zrobić, a przynajmniej zaniechać sankcji.

Brak karnych odsetek za zwłokę

W przypadku stwierdzenia zaległości w podatku VAT, odsetki od zaległości podatkowych wynoszą zwykle 150%. Niemniej, jeżeli 95% tychże wynika z faktur opłaconych w ramach MPP, to tak wysoka kwota odsetek nie znajdzie zastosowania.

Wyjątkiem w tej materii będzie jednak sytuacja, w której kwota zaległości podatkowej w podatku VAT przekracza dwukrotność kwoty podatku naliczonego wykazanej przez podatnika w deklaracji podatkowej.

Szybszy zwrot różnicy podatku VAT

Jeżeli korzystasz z mechanizmu podzielonej płatności, możesz złożyć wniosek o zwrot podatku VAT na rachunek VAT – wówczas otrzymasz go w przyspieszonym tempie, wynoszącym 25 dni od dnia złożenia deklaracji, gdzie Urząd Skarbowy nie będzie miał możliwości przedłużenia tego terminu.

Wyłączenie środków z rachunku VAT z egzekucji sądowej i administracyjnej

Przedsiębiorcy powinni wiedzieć, ze wszystkie środki zgromadzone na rachunku VAT są wolne od egzekucji sądowych i administracyjnych, o ile wymagalność nie dotyczy podatku VAT, odsetek od zaległości z tytułu podatku VAT, podatku dochodowego, podatku akcyzowego, należności celnych oraz składek ZUS – z odsetkami z wyżej wymienionych tytułów.

Obniżenie kwoty zobowiązania

Istnieje możliwość obniżenia kwoty zobowiązania podatkowego w sytuacji, w której spłata całego zobowiązania nastąpi w terminie wcześniejszym, aniżeli termin przewidziany dla uregulowania należności. Dla obliczenia wartości obniżenia ustalono następujący wzór: S = Z * r* (n/360). W ramach rzeczonego wzoru:

• S – oznacza kwotę, o którą będziemy mogli obniżyć zobowiązanie podatkowe (wartość zaokrąglona do pełnych złotych),

• Z – oznacza kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku wynikającą z deklaracji podatkowej (przed obniżeniem tego zobowiązania),

• r – stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego, obowiązująca na dwa dni robocze przed dniem zapłaty podatku,

• n – liczbę dni od dnia, w którym obciążono rachunek VAT (z wyłączeniem tego dnia) do dnia w którym upływa termin do zapłaty podatku (włącznie z tym dniem).

Brak sankcji za przelew na rachunek bankowy nie ujęty w Wykazie Podatników VAT

Ostatnią z zalet stosowania mechanizmu podzielonej płatności jest fakt, że w sytuacji, w której przy pomocy mechanizmu split payment opłacimy fakturę na kwotę powyżej 15 000 złotych brutto na rachunek, który nie znajduje się w Wykazie Podatników VAT, to nie poniesiemy za to żadnej odpowiedzialności i będziemy mogli zaliczyć rzeczoną płatność do kosztów podatkowych.

Jak opłacić fakturę w ramach mechanizmu split payment?

Opłacenie faktury w ramach mechanizmu podzielonej płatności nie jest szczególnie skomplikowanym procesem i nie odbiega znacznie o standardów, do jakich przyzwyczaiły nas przelewy tradycyjne. Przelew tego rodzaju można wykonać wyłącznie na konto firmowe, a więc rachunek bankowy założony specjalnie dla celów prowadzenia działalności gospodarczej. Należy przy tym podkreślić, co wspominaliśmy wyżej, że nie musimy zakładać rachunku VAT osobno – bank lub SKOK zrobi to za nas automatycznie.

Przed wykonaniem właściwego przelewu, powinniśmy sprawdzić, czy nasz kontrahent widnieje na Białej Liście podatników VAT. Jeżeli tak, to możemy przystąpić do skorzystania z mechanizmu split payment i opłacić fakturę korzystając z komunikatu przelewu MPP.

Komunikat przelewu MPP – co to jest?

Płatności w ramach split payment możemy dokonywać wyłącznie na podstawie specjalnego komunikatu przelewu – z technicznego punktu widzenia jest to szczególny rodzaj przelewu, w którym w jakimś stopniu „programujemy” wszelkie niezbędne dane. W komunikacie przelewu musimy zawrzeć:

• numer faktury której przelew dotyczy,

• kwotę podatku VAT,

• kwotę sprzedaży brutto,

• NIP dostawcy.

Warto pamiętać o fakcie, że przy pomocy jednego komunikatu przelewu możemy opłacić kilka faktur na raz, o ile rzeczone zostały wystawione w okresie nie krótszym niż jeden dzień i nie dłuższym niż jeden miesiąc. Wówczas zamiast numeru faktury, za którą dokonujemy płatności, powinniśmy umieścić w tytule zakres dat, których faktury dotyczą.

Należy przy tym mieć na względzie, że płatność w ramach split payment może dotyczyć również zaliczki za fakturę, a niekoniecznie dotyczyć całej płatności – wówczas będziemy zobowiązani do umieszczenia zwrotu „zaliczka” zamiast numeru faktury.

Mechanizm podzielonej płatności – opis działania

Sam sposób w jaki split payment funkcjonuje nie jest pod kątem technicznym szczególnie spektakularny – przynajmniej nie z punktu widzenia użytkownika. Cały proces został już częściowo opisany wyżej, jednak warto poświęcić kilka chwil na jego podsumowanie i rozwianie ewentualnych wątpliwości.

Przedsiębiorcy uprawnieni lub zobowiązani do korzystania z mechanizmu podzielonej płatności zasadniczo nie muszą robić nic, poza wykorzystaniem wyżej opisywanego komunikatu przelewu przy wykonywaniu płatności. Nie muszą też tworzyć osobnego rachunku VAT, ponieważ jest on przez bank generowany automatycznie.

Wielką wygodą split payment jest fakt, że zasadniczo cała operacja odbywa się automatycznie, natychmiast po zleceniu przelewu. Bank przekierowuje część wskazanych środków (podatek VAT) na właściwy rachunek VAT naszego kontrahenta, zaś pozostałą część funduszy – kwotę netto – przekazuje na jego rachunek firmowy.

Wpłaty i wypłaty z rachunku VAT – zasady

W kontekście korzystania z mechanizmu podzielonej płatności warto zastanowić się nad tym, jakie zalety praktyczne wynikają z posiadania części funduszy na subkoncie VAT, a także w jaki sposób możemy je wykorzystać. Co jest dość naturalne to fakt, że nie możemy w pełni swobodnie dysponować środkami, które gromadzimy na rachunku VAT – to, na co możemy przeznaczyć rzeczone środki, jest w sposób ścisły określone przez obowiązującą literę prawa.

• opłacenie należnego podatku VAT,

• zwrot kwoty VAT z tytułu korekty faktury (przy użyciu komunikatu przelewu),

• składki z tytułu ubezpieczenia społecznego (ZUS oraz KRUS),

• dodatkowe zobowiązanie podatkowe, a także odsetki za zwłokę w podatku VAT lub odsetek za zwłokę od dodatkowego zobowiązania podatkowego,

• podatek CIT oraz należności z niego wynikające lub z nim skorelowane,

• podatek PIT oraz należności z niego wynikające lub z nim skorelowane,

• podatek akcyzowy (i skorelowane należności),

• należności celne,

• podatek od wydobycia niektórych kopalin,

• opłatę od środków spożywczych (podatek cukrowy),

• podatek tonażowy.

Warto w tym miejscu zadać sobie jeszcze pytanie, skąd w ogóle mogą brać się środki, które zasilają nasz rachunek VAT – nie możemy bowiem traktować tego subkonta jako swojego konta dodatkowego, przelewając na nie środki z własnej kieszeni celem uregulowania należności. Oto pełna lista płatności, z tytułu których możemy otrzymywać wpłaty na rachunek VAT:

• zapłata podatku VAT z faktury opłaconej przy pomocy split payment,

• zwrot kwoty VAT z Urzędu Skarbowego,

• zwrot kwoty VAT z tytułu korekty faktury (przy użyciu komunikatu przelewu),

• przelew między własnymi rachunkami VAT podatnika, także prowadzonych w różnych bankach

• środki z rachunku VAT członka grupy VAT (w przypadku przedstawiciela grupy VAT),

• wpłaty podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw przez podatnika na konto płatnika.

Wniosek o przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek firmowy

Jeżeli chcielibyśmy z jakiegokolwiek powodu „uwolnić” środki z rachunku VAT (przelewając je na konto firmowe), to możemy to zrobić, o ile tylko złożymy do Urzędu Skarbowego odpowiedni wniosek. Złożenie takiego wniosku jest bezpłatne. To właśnie w jego ramach będziemy mogli określić także wysokość kwoty, jaką chcielibyśmy przekazać na nasz rachunek firmowy. Środki które w ten sposób uzyskamy będziemy mogli przeznaczyć na dowolny cel.

Decyzję o pozytywnym lub negatywnym rozpatrzeniu wniosku podejmuje naczelnik Urzędu Skarbowego – ma on aż 60 dni na jej wydanie. W przypadku pozytywnej decyzji, informację o rzeczonym postanowieniu otrzymasz zarówno Ty, jak i bank, w którym prowadzisz rachunek firmowy. Wówczas pracownicy banku są obowiązani do niezwłocznego przelania określonych funduszy na Twoje konto.

Należy przy tym podkreślić, że Urząd Skarbowy może podjąć odmowną decyzję wyłącznie w dwóch przypadkach:

• w sytuacji, w której posiadasz zaległości podatkowe,

• w sytuacji, w której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że nie wykonasz swoich zobowiązań podatkowych lub zostaniesz w niedalekiej przyszłości obarczony nowym.

Jeżeli otrzymasz z Urzędu Skarbowego decyzję która nie spełnia Twoich oczekiwań, możesz w przeciągu siedmiu dni od otrzymania postanowienia złożyć zażalenie. Jeżeli zaś otrzymałeś decyzję odmowną, to będziesz mieć 14 dni na złożenie stosownego odwołania.

Obowiązkowy split payment – jakie kary za jego niestosowanie?

Choć w wielu przypadkach zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności jest dobrowolne, to jak wspominaliśmy, w niektórych przypadkach jest obowiązkowe – nie należy tego obowiązku lekceważyć, ponieważ zarówno sprzedawca jak i kupujący mogą narazić się na poważne sankcje finansowe.

W sytuacji, w której jako sprzedawca nie oznaczysz faktury oznaczeniem „mechanizm podzielonej płatności”, to naczelnik Urzędu Skarbowego lub Urzędu Celno-Skarbowego ustali Ci dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku VAT z faktury, której wymagalność dotyczy. Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą z kolei poniosą odpowiedzialność przewidzianą w Kodeksie Karno-Skarbowym, mogąc liczyć się z grzywną do nawet 720 stawek dziennych.

W ten sam sposób zostaną ukarani ci przedsiębiorcy (kupujący), którzy pomimo obowiązku zaniechają opłacenia faktury w ramach mechanizmu split payment. Niemniej, możesz uniknąć wszelkich sankcji w sytuacji, w której sprzedawca prawidłowo rozliczy podatek VAT dla danej transakcji.

Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności – podsumowanie

Split payment to poręczny system przeznaczony dla wygodnego i transparentnego opłacania podatku VAT. W jego ramach, przy zastosowaniu specjalnego komunikatu przelewu, możemy rozdzielić płatność na kwotę netto, która trafia bezpośrednio na rachunek firmowy kontrahenta, oraz podatek VAT, który trafia na rachunek VAT sprzedawcy. Split payment w większości przypadków jest dobrowolny, choć zdarzają się sytuacje, w ramach których skorzystanie z niego jest obowiązkowe – dotyczy to wyżej opisywanych „towarów i usług wrażliwych”.

Partycypacja w systemie split payment nie jest szczególnie skomplikowana – nie musimy zakładać rachunku VAT osobiście, ponieważ bank założy dla nas subkonto automatycznie, przy okazji otwierania rachunku firmowego. Środki pozostające na rachunku VAT mogą być pożytkowane wyłącznie dla celów regulowania zobowiązań podatkowych, choć możemy złożyć wniosek o ich uwolnienie – jeśli nie będzie ku temu żadnych przeciwwskazań, to Urząd Skarbowy przychyli się do naszej prośby.

Podsumowując, split payment jest pożyteczny nie tylko dla Urzędów Skarbowych, ale również dla przedsiębiorców – korzystanie z tego mechanizmu może przynieść także benefity finansowe, wobec czego warto w ten sposób opłacać faktury nawet w sytuacji, w której nie jesteśmy o tego obowiązani prawem.

Źródło zdjęcia: https://pl.123rf.com/photo_139795338_karta-kredytowa-z-skarbonk%C4%85-i-portfelem-na-biurku.html