Czasami sytuacja życiowa nie pozwala na natychmiastowe podjęcie pracy po utracie poprzedniej. Zasiłek dla bezrobotnych to mechanizm państwowy pozwalający przetrwać najgorszy okres po utracie zatrudnienia.
Sytuacja osób bezrobotnych jest trudna. Chodzi tu przede wszystkim o aspekt finansowy, ponieważ zostając bez pracy, taka osoba momentalnie traci źródło utrzymania. Jeśli obowiązuje okres wypowiedzenia, to sytuacja jest nieco lepsza, jednak tutaj również może dojść do sytuacji, gdy w wyznaczonym okresie nie uda się znaleźć nowego zatrudnienia. W szczególnie trudnej sytuacji są osoby, które borykają się z nagłą utratą pracy po masowych zwolnieniach spowodowanych np. upadkiem zakładu pracy. W takich sytuacjach bezrobotny może dostać zasiłek. Aby mieć prawo do świadczenia, należy spełnić szereg warunków. Należy do nich m.in. staż pracy oraz konieczność rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.
Zasiłek dla bezrobotnych – warunki
Praca pozwala nam godnie żyć, opłacać rachunki, a jeśli jest dobrze płatna, to i pozwolić sobie na nieco rozrywki. Jednak niekiedy znalezienie właściwego miejsca jest czasochłonne i sprawia, że osoba przez dłuższy czas pozostaje bez pracy. Wówczas z pomocą nadchodzi urząd pracy i zasiłek dla bezrobotnych. Nie wszystkim jednak przysługuje. Rozdział 15. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku określa, komu przysługuje zasiłek dla bezrobotnych.
Komu należy się zasiłek dla bezrobotnych?
Według wspomnianego aktu prawnego świadczenie przysługuje każdemu, kto zarejestrował się w odpowiednim powiatowym urzędzie pracy, jeśli:
- nie ma dla niego odpowiedniej propozycji odpowiedniej pracy, stażu, szkoleń bądź robót publicznych,
- w ciągu ostatnich 18 miesięcy do dnia poprzedzającego zarejestrowanie w urzędzie był zatrudniony przynajmniej przez 365 dni i otrzymywał najmniej minimalne wynagrodzenie, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy,
- był zatrudniony za granicą i wrócił do kraju jako repatriant,
- wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104 b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- po utracie prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, jeżeli utrata prawa do nich spowodowana jest śmiercią osoby, nad którą sprawowana była opieka,
- ukończył praktyki absolwenckie i nie otrzymuje już z tego tytułu miesięcznie świadczenia pieniężnego,
- świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług.
Jaka forma rozwiązania współpracy uprawnia do zasiłku dla bezrobotnych?
Warto zaznaczyć, że nie każda forma rozwiązania współpracy pozwala na otrzymanie zasiłku dla bezrobotnych. W tej sytuacji ważny jest bowiem kontekst rozwiązania umowy. Zasiłku nie otrzymają bowiem osoby, które same złożyły wypowiedzenie lub zgodziły się na wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron (w określonych wypadkach tylko dopuszczalna jest taka forma zakończenia współpracy – piszemy o tym w poniższych akapitach).
Zasiłek dla bezrobotnych również nie przysługuje osobom, które zostały zwolnione dyscyplinarnie. Taki sposób rozwiązania stosunku pracy z powodu winy pracownika nie tylko powoduje problemy dla pracownika, ponieważ zwolnienie dyscyplinarne zaznaczone będzie w świadectwie pracy, co utrudnia znalezienie nowej pracy, ale również zamyka mu drogę do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Jest to więc sytuacja trudna, ponieważ zamyka drogi do utrzymania płynności finansowej.
Zasiłek dla bezrobotnych – ile trzeba przepracować, żeby dostać zasiłek?
Bezrobotny musi wykazać, że w ciągu ostatnich 18 miesięcy pracował przez przynajmniej 365 dni. Dodatkowo jego pensja nie mogła być niższa od najniższej krajowej – co dla okresu od stycznia 2025 roku oznacza 4666 zł brutto miesięcznie.
Warto wiedzieć, że do przepisowych 365 dni zalicza się odbywanie służby wojskowej i pobyt na urlopie wychowawczym. Dodatkowo jeśli pracownik zostanie zwolniony dyscyplinarnie, to zanim uzyska prawo do zasiłku, musi odczekać 180 dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie pracy, nim uzyska prawo do zasiłku.
Zasiłek dla bezrobotnych a staż pracy
Urząd pracy ustalając prawo do zasiłku, bierze pod uwagę okresy, w trakcie których odprowadzane były składki na Fundusz Pracy. Do stażu pracy wlicza się nie tylko czas zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, ale także w związku z wykonywaniem innej pracy zarobkowej, jak i okres urlopu wychowawczego, czas pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy i okres odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz zgodnie z art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy:
Do stażu wlicza się m.in.:
- służbę wojskową (np. przeszkolenie wojskowe, służbę kandydacką, czy ćwiczenia wojskowe) oraz służbę w innych formacjach mundurowych,
- czas urlopu wychowawczego zgodnie z obowiązującymi przepisami,
- okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub innych podobnych świadczeń, jak zasiłki chorobowe i macierzyńskie, pod warunkiem, że składki były opłacane od co najmniej minimalnego wynagrodzenia,
- okresy, za które pracownik otrzymał odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy,
- świadczenie usług na podstawie tzw. umowy uaktywniającej (np. umowa niani),
- czas pobierania renty rodzinnej, jeśli zbiegła się z prawem do innej renty, a wybrano pobieranie renty rodzinnej.
Te przepisy mają na celu uwzględnienie szerokiego spektrum sytuacji zawodowych i życiowych, w których osoba mogła gromadzić wymagany staż do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych.
Jak długo wypłacany jest zasiłek dla bezrobotnych?
Zasiłek dla bezrobotnych jest wypłacany za każdy dzień od dnia zarejestrowania w urzędzie pracy. Długość okresu pobierania zasiłku wynosi od 6 do 12 miesięcy. Na długość czasu wypłaty wpływ ma np. stopa bezrobocia w powiecie. W przypadku, gdy stopa bezrobocia w obszarze na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 150% wyniku krajowego, to bezrobotny może pobierać zasiłek przez 6 miesięcy. Jeśli jednak stopa bezrobocia w obszarze przekraczała 150%, wówczas zasiłek może być wypłacany nawet przez 12 miesięcy. Dłużej zasiłek dla bezrobotnych mogą pobierać także osoby powyżej 50 roku życia, z co najmniej 20-letnim okresem uprawniającym do zasiłku, czy osoby mające na utrzymaniu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, gdy małżonek jest bezrobotny bez prawa do zasiłku.
Zasiłek dla bezrobotnych wypłacany jest już po 7 dniach od zarejestrowania w urzędzie pracy.
Ile wynosi zasiłek dla bezrobotnych w 2025?
W 2025 roku zasiłek podstawowy wynosi 1662 złotych przez pierwsze 3 miesiące, a potem spada do 1305.20 złotych. Artykuł 72. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa rodzaje zasiłku w zależności od stażu pracy:
- obniżony (80%) – dla pracownika, który przepracował w życiu mniej niż 5 lat: 1329,60 zł i 1044,20 zł brutto;
- podstawowy (100%) – dla osoby, która przepracowała od 5 do 20 lat: 1662 zł brutto i 1305,20 zł brutto;
- podwyższony (120%) – zatrudnieni dłużej niż 20 lat: 1994,40 zł brutto i 1566,24 zł brutto.
Zasiłek dla bezrobotnych podlega corocznej waloryzacji. Wysokość zasiłku jest uzależniona od cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok poprzedni.
Zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 1662 zł brutto obowiązuje od czerwca 2024 roku do końca maja 2025 roku.
Zasiłek dla bezrobotnych – utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych
Osoba bezrobotna może stracić zasiłek, jak i sam status osoby bezrobotnej. Ma to miejsce, jeśli odmówi:
- propozycji zatrudnienia,
- wykonywania innej pracy zarobkowej,
- wykonywania prac społecznie użytecznych,
- prac interwencyjnych,
- robót publicznych,
- udziału w szkoleniu,
- stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych w miejscu pracy.
Kiedy zasiłek nie przysługuje?
Zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje osobom, które według wyżej wymienionej ustawy:
- otrzymały skierowanie na szkolenia, staż lub zaproszenie do pracy i z nich nie skorzystała
- w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązały stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy bądź z powodu zmiany miejsca zamieszkania,
- w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia,
- otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej
- otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
- odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej,
- w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy zawarty na podstawie skierowania przez urząd pracy.
Warto zaznaczyć, że zasiłek nie przysługuje także w przypadku przedsiębiorcy, który opłacał preferencyjną składkę ZUS. Dzieje się tak, ponieważ podstawa wymiaru tych składek jest niższa niż najniższa krajowa.
Rejestracja w urzędzie – dokumenty
Po utracie pracy należy udać się do urzędu pracy z dowodem osobistym. Trzeba się zarejestrować. Można tego dokonać także przez Internet na stronie praca.gov.pl. Idąc do urzędu, należy zabrać ze sobą:
- świadectwa szkoły,
- uzyskane dyplomy,
- wszelkie dokumenty, które świadczą o kwalifikacjach zawodowych kandydata,
- świadectwa pracy,
- inne dokumenty potwierdzające zatrudnienie.
Udokumentowanie zatrudnienia jest istotne, ponieważ od stażu pracy zależy wysokość zasiłku. Natomiast jeśli o zasiłek stara się były przedsiębiorca, to powinien przygotować zaświadczenie z ZUS o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne i fundusz pracy, a także dokument, który potwierdzi zakończenie prowadzenia działalności.
Podwyżka zasiłku dla bezrobotnych w 2025 roku – ile wynosi netto?
Od czerwca 2025 roku wprowadzono znaczącą podwyżkę zasiłku dla bezrobotnych, co ma poprawić sytuację osób pozostających bez pracy. Zasiłek netto wzrósł, co oznacza, że po odliczeniu składek, bezrobotni otrzymują więcej na rękę. Po odjęciu 9 proc. składki ubezpieczenia zdrowotnego kwota netto to 1512,42 zł na rękę. To istotna zmiana, która może mieć wpływ na sytuację finansową wielu gospodarstw domowych w Polsce. Obecna wysokość zasiłku dla bezrobotnych obowiązuje o 31 maja 2025 roku.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych w 2025 roku?
W 2025 roku warunki uzyskania zasiłku dla bezrobotnych pozostają niezmienne, ale warto przypomnieć, jakie kryteria należy spełnić. Pracownik musi być zarejestrowany w urzędzie pracy oraz mieć odpowiedni okres składkowy i nieskładkowy. Nowe przepisy nie wpływają na zasady przyznawania tego świadczenia, ale korzystniejsze stawki mogą zachęcić do wnioskowania o nie w przypadku utraty pracy.