Świadczenie przedemerytalne przeznaczone jest dla osób, które zbliżają się do wieku emerytalnego i zostały zwolnione z pracy. Przyszli emeryci mający problemy ze znalezieniem kolejnego zatrudnienia muszą jednak spełniać kilka ważnych warunków, aby dostać świadczenie przedemerytalne. Jakich?
Każda osoba w wieku przedemerytalnym, która spełnia określone warunki w Ustawie z dn. 30 kwietnia 2004 r., ma prawo do świadczenia przedemerytalnego. Wypłata takiego świadczenia ma na celu pomóc dotrwać do emerytury tym, którzy stracili pracę bez swojej winy i nie mogą znaleźć kolejnej ze względu na swój wiek. Taką zapomogę można pobierać aż do czasu osiągnięcia pełnego wieku emerytalnego (60 lat – kobiety, 65 lat – mężczyźni). Sprawdźmy więc, ile wynosi świadczenie przedemerytalne. Czy na świadczeniu przedemerytalnym można pracować?
Zasiłek przedemerytalny a świadczenie przedemerytalne: różnica
Na samym początku należy wspomnieć, jaka jest różnica między zasiłkiem a świadczeniem przedemerytalnym. Do dziś niestety bardzo często mylone są te dwa pojęcia.
Zasiłek przedemerytalny regulowany był w Ustawie z dn. 14 grudni 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Następnie został uchylony Ustawą z dn. 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (wcześniej: o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Stąd właśnie wzięło się określenie świadczenie przedemerytalne, które przyznawane jest tylko pod tą nazwą. Dawny zasiłek przedemerytalny to właśnie obecnie przyznawane świadczeni.
Dla kogo świadczenie przedemerytalne?
Aby otrzymać świadczenie, należy złożyć wniosek do oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia pisma złożonego przez pracownika zakładu, jest spełnianie kilku następujących wymagań:
- ukończenie 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni). Jednak okresy składkowe i nieskładkowe muszą wynosić 30 lat (kobiety) lub 35 lat (mężczyźni), a przyczyn ustania stosunku pracy należy upatrywać w działaniach dotyczących zakładu pracy,
- do dnia rozwiązania stosunku pracy powinno mieć się ukończone 56 lat (kobiety) lub 61 lat (mężczyźni), a także mieć 20 lat stażu pracy (kobiety) lub 25 lat stażu pracy (mężczyźni), a wcześniej wykonywaną pracę stracić z powodu likwidacji zakładu, likwidacji stanowiska pracy lub niewypłacalności pracodawcy (bankructwa),
- mieć staż pracy do świadczenia emerytalnego minimum 35 lat (kobieta) lub 40 lat (mężczyzna), a wcześniej wykonywaną pracę stracić z winy pracodawcy. W tym przypadku świadczenie należy się niezależnie od wieku osoby, która się o nie ubiega,
- zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna z powodu śmierci osoby, nad którą sprawowano opiekę. Zasiłek należy pobierać nieprzerwanie przez okres co najmniej 365 dni, a do dnia ustania prawa do niego należy ukończyć co najmniej 55 lat (w przypadku kobiet) lub 60 lat (w przypadku mężczyzn) oraz posiadać wymagany okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Do powyżej wspomnianego stażu pracy liczą się okresy nieskładkowe i składkowe. Nie mogą one jednak przekroczyć jednej trzeciej okresów składkowych.
Wiesz, że istnieje coś takiego jak ochrona przedemerytalna? Oznacza to, że pracodawca nie ma prawa cię zwolnić ze względu na twój wiek. Przeczytaj o tym więcej na naszym Poradniku!
Świadczenie przedemerytalne dla byłych przedsiębiorców
O świadczenie przedemerytalne mogą się ubiegać także osoby prowadzące pozarolniczą działalność, które ogłosiły upadłość. Muszą one spełnić warunki wspólne wymienione poniżej. Świadczenie przysługuje, jeśli do dnia ogłoszenia upadłości wnioskodawca prowadził nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Pod warunkiem, że za ten okres wnioskodawca opłacał składki na ubezpieczenia społeczne, a od dnia ogłoszenia upadłości ukończył przynajmniej 56 lat w przypadku kobiet lub 61 lat w przypadku mężczyzn. Warunkiem jest okres uprawniający do emerytury, który wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Aby udokumentować fakt ogłoszenia upadłości, trzeba uzyskać od sądu postanowienie.
Świadczenie przedemerytalne po ustaniu prawa do renty
Osobne warunki dotyczą osób, w którym ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Oprócz warunków wspólnych osoba, której ustało prawo do renty, musi spełnić do świadczenia przedemerytalnego również takie warunki jak:
- zarejestrowanie we właściwym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy;
- nieprzerwane pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres przynajmniej pięciu lat do dnia, w którym prawo do renty ustało pod warunkiem, że do tego dnia wnioskodawca ukończył przynajmniej 55 lat w przypadku kobiet 60 lat w przypadku mężczyzn;
- osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Co jeszcze trzeba zrobić, aby otrzymać świadczenie przedemerytalne?
Zgodnie z ustawą o świadczeniach przedemerytalnych, zaraz po zwolnieniu z pracy, należy zarejestrować się do powiatowego urzędu pracy, jako osoba bezrobotna. Bez tego przyznanie świadczenia przedemerytalnego jest niemożliwe.
Świadczenie przedemerytalne: warunki wspólne
Istnieje kilka bardzo ważnych warunków, których spełnienie umożliwia otrzymanie świadczenia przedemerytalnego. Osoba, która o nie wnioskuje:
- powinna pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni;
- powinna uzyskać status bezrobotnego;
- w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia zatrudnienia;
- złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nie później niż 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych;
- złożyła wniosek w ciągu 30 dni od ustania zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, a także innej pracy zarobkowej, jeśli w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych wykonywała inną pracę w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, lub była zatrudniona w ramach prac interwencyjnych czy robót publicznych, a wykonywanie jednej z tych prac, ustało po upływie 180-dniowego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Zaświadczenie niezbędne do przyznania świadczenia przedemerytalnego potwierdzające status osoby bezrobotnej i okres pobierania zasiłku można uzyskać w urzędzie pracy.
Świadczenie przedemerytalne: wysokość
Wysokość tego świadczenia ustalana jest na podstawie Ustawy z dn. 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Ile wynosi świadczenie przedemerytalne „po nowemu”? Od 1 marca 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie przedemerytalne w wysokości 1884,61 zł. Wysokość świadczenia przedemerytalnego netto to 1495 zł „na rękę”.
Jak obliczyć świadczenie przedemerytalne netto?
Zgodnie z informacją podaną na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od 1 sierpnia 2004 roku świadczenie przyznaje się na podstawie ustawy o świadczeniach z tego tytułu. Jego wysokość ustalana jest w kwocie ryczałtowej (jednakowej dla wszystkich) i podlega waloryzacji.
Kolejna waloryzacja, która może jeszcze bardziej zwiększyć wysokość świadczenia, zapowiedziana jest na marzec 2025 roku. Waloryzacja tego typu ma na celu ochronę beneficjentów przed skutkami inflacji, która wpływa na realną wartość otrzymywanych środków. Warto podkreślić, że świadczenie jest wypłacane w ustalonej kwocie ryczałtowej i nie różni się w zależności od długości stażu pracy czy wysokości wcześniejszych zarobków. Jednak w przypadku uzyskiwania dodatkowych dochodów, kwota świadczenia może zostać pomniejszona, co wymaga szczególnej uwagi ze strony uprawnionych.
Wyliczenie emerytury po świadczeniu przedemerytalnym
Pobieranie świadczenia emerytalnego ma wpływ na wysokość emerytury. Czy świadczenie przedemerytalne wlicza się do emerytury? Indywidualna część emerytury dotyczy liczby posiadanych okresów składkowych i nieskładkowych. Okres pobierania zasiłku przedemerytalnego należy do okresów nieskładkowych. Każdy rok okresów składkowych oznacza 1,3% podstawy wymiaru emerytury. Natomiast każdy rok okresów nieskładkowych to 0,7% podstawy wymiaru emerytury.
Świadczenie przedemerytalne a praca
Dorabianie podczas pobierania świadczenia jest możliwe. Trzeba jednak pamiętać o tym, aby nie przekroczyć pewnej kwoty przychodu, która mogłaby doprowadzić do zawieszenia wypłaty świadczenia przedemerytalnego. Taki pracownik ma również obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.
Do zawieszenia wypłaty świadczenia przedemerytalnego może dojść wtedy, gdy przychód świadczeniobiorcy przekracza 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia występującego w roku poprzednim (w roku przed terminem waloryzacji).
Zobacz też: Podanie o przejście na emeryturę. Jak napisać? Sprawdź to w naszym Poradniku.
Ile można dorobić na świadczeniu przedemerytalnym?
Dorabianie do świadczenia przedemerytalnego to opcja, z której chętnie korzysta wiele osób. Warto jednak pamiętać, że obowiązujące przepisy precyzyjnie określają limity przychodu, których przekroczenie może skutkować zmniejszeniem wypłacanego świadczenia lub nawet jego zawieszeniem. Jakie są aktualne progi obowiązujące od marca 2025 roku?
Od 1 marca 2025 roku dopuszczalna kwota przychodu, czyli granica, powyżej której ZUS zmniejsza świadczenie, wynosi 2045,50 zł miesięcznie. Jeśli dochody przekroczą tę kwotę, ale nie przekroczą granicznej kwoty przychodu (5727,20 zł miesięcznie), ZUS zmniejszy świadczenie przedemerytalne, wypłacając je w gwarantowanej, obniżonej wysokości. W przypadku rocznych przychodów, limity wynoszą odpowiednio 24 546 zł (dopuszczalna kwota) oraz 68 726,40 zł (graniczna kwota).
ZUS – świadczenie przedemerytalne (dokumenty)
Aby otrzymać przedemerytalne świadczenie, przyszły emeryt musi przygotować dokumentację. Należy dostarczyć:
- wniosek na formularzu ESP,
- świadectwo pracy,
- informację o okresach składkowych i nieskładkowych (ERP-6),
- legitymacje ubezpieczeniowe, zaświadczenia,
- dokumenty potwierdzające staż ubezpieczenia za granicą,
- dokumenty z urzędu pracy,
- postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości,
- dokument potwierdzający wykonywanie innej pracy zarobkowej, robót publicznych i prac interwencyjnych,
- zaświadczenie z urzędu pracy o dacie rejestracji,
- zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej,
- zaświadczenie określające wielkość użytków rolnych,
- formularz ZUS Rp-13 w przypadku chęci zgłoszenia członków rodziny do ubezpieczenia społecznego.
Dokumenty składa się w dowolnej placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, można też wysłać pocztą, złożyć w zusomacie lub dostarczyć przez Internet za pośrednictwem ZUS PUE.
Jak udokumentować przyczyny dotyczące zakładu pracy?
Wielu wnioskodawców zastanawia się, jakie dokumenty są niezbędne, aby wykazać, że rozwiązanie zatrudnienia nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Do najważniejszych należą świadectwo pracy, wypowiedzenie oraz ewentualne pisma związane z likwidacją stanowiska czy upadłością firmy. Dokumenty te pozwalają urzędnikom ZUS jednoznacznie potwierdzić, że utrata pracy nie była zawiniona przez pracownika. Warto pamiętać, że procedura przyznawania świadczenia przedemerytalnego wymaga ścisłego wskazania kontekstu poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, dlatego każde dodatkowe pismo z pracodawcy może mieć znaczenie. Brak właściwego udokumentowania powoduje ryzyko wydłużenia procesu lub nawet odmowy przyznania świadczenia.
Świadczenie przedemerytalne a ochrona roszczeń pracowniczych
Osoby ubiegające się o świadczenie często korzystają z form zabezpieczenia, jakie daje im ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych. W przypadku niewypłacalności pracodawcy można starać się o wypłatę zaległych wynagrodzeń ze specjalnego funduszu, co znacząco ułatwia proces rejestracji w właściwym powiatowym urzędzie pracy i późniejsze złożenie wniosku o świadczenie. Zarejestrowanie takiego roszczenia nie tylko potwierdza faktyczną utratę źródła dochodu, ale również chroni interesy finansowe pracownika. Dzięki temu możliwe jest płynne przejście do kolejnego etapu, jakim jest uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Dobrze jest mieć na uwadze, że wsparcie urzędu pracy i instytucji zajmujących się ochroną roszczeń pracowniczych bywa kluczowe dla osób, które tracą zatrudnienie w wyniku nagłego bankructwa przedsiębiorstwa.