Wywiad z Maszynistą-instruktorem Metra Warszawskiego
- Od jak dawna pracuje Pan w Metrze Warszawskim?
- W Metrze pracuję od 2005 roku. Obecnie jestem instruktorem maszynistów, ale zaczynałem tak jak reszta osób, jako kursant. Zostałem przyjęty na 6-miesięczny kurs, po zdanym egzaminie zostałem maszynistą, po 6 latach awansowałem na stanowisko starszego maszynisty. Od 2014 roku jestem instruktorem.
- Skąd pomysł na to by zostać maszynistą?
- Od zawsze interesowałem się kolejnictwem, moi rodzice pracowali i nadal pracują na kolei. Tata był maszynistą, stąd też wzięło się zainteresowanie pracą w tej branży.
- Na czym polega praca instruktora?
- Moja praca polega przede wszystkim na szkoleniu maszynistów, nadzorowaniu ich pracy i wdrażaniu nowych pomysłów i modernizacji wspólnie z innymi działami. Zajmowałem się m.in. wdrożeniem i przeszkoleniem wszystkich maszynistów do pracy na pociągu Inspiro. Sam tą wiedzę zdobyłem na szkoleniu za granicą, ale także w Metrze Warszawskim podczas szkoleń prowadzonych przez zewnętrzne firmy.
- Jak wygląda proces rekrutacji na stanowisko maszynisty?
- Publikowane jest ogłoszenie o rozpoczęciu naboru na kurs na maszynistę taboru pasażerskiego. Po wstępnej selekcji nadesłanych aplikacji kandydaci zapraszani są na indywidualne rozmowy rekrutacyjne, podczas których przeprowadzany jest też test wiedzy ogólnej na temat Metra Warszawskiego. Wybrani kandydaci kierowani są na badania i po uzyskaniu pozytywnego orzeczenia lekarskiego dopuszczającego do pracy na tym stanowisku rozpoczynają pracę.
- Kto może zostać maszynistą metra? Jakie wymagania stawiane są przed kandydatami?
- Wymagane jest minimum wykształcenie średnie techniczne, np.: ukończone technikum elektryczne, elektroniczne czy mechaniczne potwierdzone dyplomem. Osoby, które ukończyły technikum mechaniczne niekoniecznie muszą znać się na elektryce, ale w trakcie kursu mają właśnie okazję tę wiedzę uzupełnić. Wymagany jest także bardzo dobry stan zdrowia, ze względu na specyfikę pracy szczególnie ważny jest wzrok i słuch. Ważne jest także by kandydat mieszkał w Warszawie bądź okolicach, jest to istotne, ponieważ maszyniści pracują w trzy zmianowym trybie pracy a pierwsza zmiana może zaczynać się już od godziny 5:00 rano, jeśli maszynista musi przyjąć pociąg na terenie Stacji Techniczno Postojowej Kabaty. Liczą się także predyspozycje psychologiczne – maszynista powinien być opanowany i spokojny. Musi wykazać się podzielnością uwagi i umiejętnością podejmowania szybkich decyzji. Powyższe wymogi wynikają z wewnętrznych wymagań, jakie muszą spełnić pracownicy zatrudnieni na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem pojazdów kolejowych metra.
- Czy kobiety mogą zostać maszynistkami?
- Tak, oczywiście. W ogłoszeniach dotyczących naboru na to stanowisko umieszczamy informacje, że aplikacje kobiet są jak najbardziej mile widziane.
- Jak wygląda kurs na maszynistę?
- Kurs na maszynistę taboru pasażerskiego trwa około 7 miesięcy. Przez ten czas kursanci dowiadują się jak funkcjonuje metro, poznają przepisy, a także uczą się prowadzić pociąg. Obecnie w Metrze Warszawskim mamy 4 typy pociągów i kursanci poznają je wszystkie. Pod okiem instruktora i innego maszynisty uczą się ich obsługi. Przed wyruszeniem na jazdy w tunelu kursanci zapoznają się z obsługą składów Inspiro dzięki specjalnemu symulatorowi. Zasiadając za pulpitem wirtualnego pociągu mogą przenieść się do tunelu I lub II linii i sprawdzić, co widzi maszynista jadąc do prawdziwych stacji. Później kursanci uczą się jak przyjąć pociąg na elektrowozowni mieszczącej się na warszawskich Kabatach. Znaczną część kursu poświęca się na jazdy na torze prób. Prowadzone są także nocne szkolenia w tunelu, gdzie wykonuje się manewry pociągami. Następnie odbywają się jazdy pod okiem maszynisty. Kursanci uczą się jeździć wszystkimi typami pociągów metra na I i II linii, późniejszy egzamin przeprowadzany jest na obydwu liniach.
- Jak wygląda część teoretyczna kursu?
- Każdy kurs prowadzony jest według programu szkolenia teoretycznego i praktycznego kandydatów na stanowisko maszynisty taboru pasażerskiego metra opracowanego przez kierującego przygotowaniem zawodowym. Konkretne zagadnienia i liczba godzin, jaką należy poświęcić na ich przyswojenie jest szczegółowo ustalana i rozpisywana. Wygląda to niemalże jak w szkole, gdzie ustala się plan zajęć i wypisuje się poszczególne przedmioty. U nas jest to m.in. elektryka, elektronika, automatyka, pneumatyka czy budowa taboru. Omawiane są wszystkie zagadnienia, z którymi podczas pracy może zetknąć się maszynista. To nie jest wiedza dotycząca tylko taboru, ale także otaczającej nas infrastruktury metra. Maszynista musi zdobyć wiedzę z tego zakresu, aby prowadząc później pociąg wiedzieć jak postąpić w nietypowych sytuacjach. Gdy dostanie polecenie od dyspozytora ruchu lub coś go zaniepokoi musi natychmiast podjąć odpowiednią decyzję zapewniającą bezpieczeństwo pasażerom. Maszynista musi znać także wszystkie przepisy, zarówno te dotyczące sygnalizacji jak i prowadzenia pojazdu. Kursanci otrzymują materiały, z którymi muszą się zapoznać. Ich wiedza jest na bieżąco sprawdzana, bowiem po każdym zakończonym bloku zajęć teoretycznych przeprowadzany jest egzamin wewnętrzny. Wykładowca, który omawiał dane zagadnienia przeprowadza „sprawdzian”, dzięki któremu wie, jakie kwestie należy ewentualnie powtórzyć tak, aby kursanci dobrze zdali późniejszy główny egzamin.
- Jak wygląda egzamin?
- Po 7 miesiącach kursant może podejść do egzaminu. Egzamin składa się z części teoretycznej (pisemnej i ustnej) oraz praktycznej. Po zdanym egzaminie przeprowadzana jest autoryzacja, szkolenie stanowiskowe i kursant dopuszczany jest do samodzielnej pracy.
- Czy po zdanym egzaminie otrzymuje się jakiś certyfikat?
- Tak, kursanci otrzymują prawo kierowania pociągami metra wydawane przez Metro Warszawskie i uzyskują prawo do samodzielnego kierowania taborem pasażerskim na obydwu liniach metra.
- Jak wygląda praca maszynisty po zdanym egzaminie?
- Maszyniści na początku trafiają do drużyny manewrowej, gdzie pod okiem instruktora pracującego na linii wdrażani są do samodzielnej pracy. Nie są rzucani na głęboką wodę, tzn. nie trafiają do drużyny jeżdżącej w godzinach szczytu. W tym czasie kursują bardziej doświadczeni maszyniści. Przez pierwszych kilka tygodni pracy maszynista wdraża się w tej drużynie manewrowej, gdzie prowadzi manewry pociągu na stacjach końcowych lub wykonuje podmiany potrzebne dla zapewnienia przerw fizjologicznych innym maszynistom. Po tym okresie czasu maszynista jest przepisywany rotacyjnie do różnych drużyn – manewrowych, szczytowych, całodobowych. Jest to praca w trybie trzy zmianowym po 8 godzin. Oczywiście maszynista nie prowadzi pociągu metra non stop 8 godzin. W czasie swojej pracy otrzymuje przerwę wykonywaną przez innego maszynistę. Każda drużyna ma swoją specyfikę wynikającą z rozkładu jazdy, jeden obieg może więc jeździć przez 6 godzin, inny przez 7 godzin. Ze względu na to, że metro kursuje przez cały rok praca odbywa się we wszystkie dni tygodnia, także te świąteczne. Maszyniści jeżdżą również w nocy, gdy pasażerowie śpią. Przeprowadzane są wtedy przejazdy techniczne oraz jazdy próbne.
- Czy prowadzenie metra na I linii różni się od jazdy na II?
- Tak, to zupełnie inna specyfika pracy. Na pierwszej linii metra jest więcej obiegów, podróżuje nią więcej pasażerów, trasa jest dłuższa, a przede wszystkim jeżdżą nią wszystkie typy pociągu. Na drugiej linii jeździ tylko jeden rodzaj taboru, a trasa jest krótsza, co wiąże się z koniecznością częstszej zmiany kabin przez maszynistę. Jest także zupełnie inny system prowadzenia ruchu. Oczywiście kursanci przygotowywani są do pracy na obydwu liniach metra, poznają wszystkie rodzaje taboru pasażerskiego, by potem móc prowadzić i obsługiwać każdy z nich. Maszyniści mogą mieć swoje indywidualne preferencje jednak muszą znać i umieć obsługiwać tabor na każdej linii metra, aby nie utracić autoryzacji, staramy się je uwzględnić przy ustalaniu grafików. Zależy nam jednak na tym by doskonale znali specyfikę każdego pociągu, tak by w zależności od potrzeb bez problemu zasiąść w kabinie starszego modelu rosyjskiego czy najnowszego Inspiro.
- Czasami słyszy się opinie, że metro jeździ samo i niedługo maszynista nie będzie potrzebny. Ile jest w tym prawdy?
- Maszynista „przyjmuje” pociąg ze stacji techniczno-postojowej, dopuszcza go do użytku i sprawdza wszystkie układy oraz systemy. Przed wyruszeniem na linię musi mieć pewność, że pojazd jest gotowy do bezpiecznej jazdy, bo to właśnie maszynista jest odpowiedzialny za jego przyjęcie i obsługę. To on podejmuje wszystkie decyzje i na bieżąco dba o płynny i punktualny przejazd oraz komfort i bezpieczeństwo pasażerów. Wjeżdżając na stację metra musi mieć pewność, że pas bezpieczeństwa jest pusty i odpowiednio dopasowuje prędkość jazdy, tak by móc bezpiecznie zatrzymać pociąg. To on dba o to, żeby wymiana pasażerska przebiegła bezpiecznie i w miarę możliwości wszyscy zdążyli wsiąść. Decyduje o zamknięciu drzwi, co nie jest łatwe, kiedy pasażerowie wskakują po sygnale zamknięcia drzwi. Pociągi Inspiro są w pewnej części zautomatyzowane, ale to maszynista musi na bieżąco podejmować decyzje, reagować w nagłych sytuacjach i być w stałym kontakcie z dyspozytorem ruchu. Postępując zgodnie z przepisami i wytycznymi maszynista nie powinien odczuwać presji czy stresu związanego z przewozem dużej liczby osób. Oczywiście w godzinach szczytu ma świadomość, że w pociągu może być nawet ponad tysiąc pasażerów, ale maszyniści są przeszkoleni i świetnie sobie z tym radzą.
- Dziękuję za poświęcony czas i rozmowę.
