Gmina Mirzec położona na Przedgórzu Iłżeckim w północnej części województwa świętokrzyskiego zachęca do aktywnego wypoczynku. Południową część obszaru gminy porastają rozległe kompleksy lasów iłżeckich, które pozwalają na odpoczynek i relaks w ciszy i spokoju. Atrakcyjność podnoszą malownicze krajobrazy oraz urokliwe zbiorniki wodne.

Ukształtowanie terenu gminy Mirzec sprzyja uprawianiu turystyki pieszej i rowerowej. Na miłośników turystyki rowerowej czekają ścieżki rowerowe, które łączą się z innymi trasami pozwalającymi aktywnie zwiedzić okoliczne gminy. W centrum Mirca rozpoczyna się pięciokilometrowa trasa nordic walking prowadząca wśród malowniczych pól i zagajników.

Obiekty historyczne

Wśród obiektów zabytkowych na szczególną uwagę zasługują mirzecki kościół oraz modrzewiowy dworek wybudowany w niespotykanym w okolicy stylu alpejskim a także liczne kapliczki i przydrożne figurki.

Kościół świętego Leonarda w Mircu

Odwiedzając gminę Mirzec warto zajrzeć do górującego nad miejscowością kościoła pod wezwaniem świętego Leonarda. Wybudowany w latach 1844 – 1850 na miejscu starego kościoła z XIV wieku kościół świętego Leonarda jest najstarszym zabytkiem w gminie. Świątynia zbudowana w stylu klasycystycznym skrywa w sobie znacznie starsze zabytki. Najcenniejszym z nich jest późnogotycki obraz przedstawiający świętego Leonarda, namalowany na desce około 1500 roku, umieszczony w bocznej nawie kościoła. W prawej nawie znajduje się oryginalny krzyż z 1861 roku. Warto zwrócić uwagę także na płaskorzeźbę „Opłakiwanie Chrystusa” z 1 ćw. XVI w., w której widoczne są wpływy twórczości Wita Stwosza.

Na pobliskim cmentarzu warto zatrzymać się nad pochodzącymi z XIX wieku kamiennymi nagrobkami. Część z nich została przywrócona do dawnej świetności dzięki kwestom na ratowanie zabytków organizowanym przez Stowarzyszenie na rzecz odnowy zabytków Parafii św. Leonarda w Mircu.

Modrzewiowy dworek w Mircu

Urokliwy modrzewiowy dworek z II połowy XIX wieku oraz murowany spichlerz z I połowy XIX (dziś w rękach prywatnych) wiążą się z losami lokalnych bohaterów Jadwigi i Józefa Prendowskich, mocno zaangażowanych w Powstanie Styczniowe. Jadwiga Prendowska była łączniczką Mariana Langiewicza a dyktator Powstania Styczniowego bywał gościem u Prendowskich. Po upadku powstania właścicielom dworku przyszło ponieść wysoką cenę, Jadwiga Prendowska została zesłana na Syberię, gdzie dołączył do niej mąż. Ich majątek dostał rosyjski generał zasłużony dla upadku powstania. Nowy właściciel kazał zburzyć polski dworek i na jego fundamentach pobudować modrzewiową willę w stylu alpejskim.

Pamięci bohaterów

Po wielu latach pamięć o lokalnej bohaterce, która po powrocie z zesłania i śmierci męża została sama z gromadką dzieci, jest wciąż żywa. Dzielna kobieta zarabiała na życie, udzielając korepetycji, a swoją biografię spisała w książce „Moje wspomnienia”. Dziś postać Jadwigi Prendowskiej z książką własnego autorstwa można spotkać nieopodal dworku. W 104. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości staraniem władz gminy w centrum Mirca stanęła rzeźba postaci Jadwigi Prendowskiej.

W centrum Mirca warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden pomnik. Pomnik Niepodległości ustawiony w 100. rocznicę odzyskania niepodległości przyciąga wzrok unikalnym wyglądem. Sześć stalowych płyt z datami ważnymi dla historii Polski tworzą symboliczny układ przestrzenny. Stojąc na wprost pomnika widzimy, że wycięte w stalowych panelach kontury układają się na kształt granic Polski.

W gminie znajduje się jeszcze kilka miejsc pamięci narodowej. To pomniki w Gadce i Tychowie Starym upamiętniające wydarzenia z czasów II wojny światowej.

Kapliczki i przydrożne figurki

W centrum Mirca, obok budynku pierwszego Urzędu Gminy wybudowanego w 1922 roku stoi drewniana kapliczka z rzeźbą przedstawiającą świętego Jana Nepomucena z drugiej połowy XVIII wieku. Inna ciekawa figurka znajduje się przed Szkołą Podstawową im. Kazimierza Kupczyka w Tychowie Starym. Także przedstawia świętego Jana Nepomucena. Powstała w 1926 roku dzięki staraniom mieszkańców wsi.

Wróćmy na chwilę w okolice mirzeckiego kościoła. Przed głównym wejściem na plac kościelny znajduje się rzeźba przedstawiająca świętego Leonarda, patrona parafii w Mircu z 1954 roku, a naprzeciwko, po drugiej stronie biegnącej przez Mirzec drogi wojewódzkiej 744 znajduje się figura Matki Bożej Niepokalanej wzniesiona w 1905 roku.

Przy drodze z Mirca w kierunku Tychowa Starego warto zwrócić uwagę na niepozorny budynek, który ma za sobą ponad półtora wieku historii. To kapliczka ufundowana została w 1859 roku przez Mariannę Niewczas i jej syna Filipa. W niemal wszystkich sołectwach gminy Mirzec można także znaleźć pozostałości po wiejskiej zabudowie z XIX wieku.

Śladami dawnych górników

Północna część gminy nie bez przyczyny nazywana jest przez miejscowych „kopalniami”. Tereny od Trębowca przez rejon Mirca-Czerwonej, Tychowa Nowego, Tychowa Starego, Ostrożanki do Małyszyna od początków XIX wieku do połowy XX wieku były ważnym źródłem utrzymania dla wielu mieszkańców gminy. Prężnie działały tu przeważnie odkrywkowe kopalnie rudy żelaza wydobywane na potrzeby huty  żelaza w pobliskich Starachowicach.

Ślady dawnych kopalń przetrwały do dziś. To nie tylko charakterystyczne ukształtowanie terenu w postaci kotlin wypełnionych niekiedy wodą i usypanych hałd ziemi nazywanych do dziś worpami lub warpiami, ale też nazwy miejscowe. Po jesiennej orce z lotu ptaka na polach doskonale widać rudy pas ziemi wzbogaconej tlenkami żelaza.

Warto dodać, że mirzeccy górnicy byli fundatorami zabytkowej monstrancji z 1904 roku oraz dwóch stacji drogi krzyżowej znajdujących się w mirzeckim kościele.

Chata Szeptuchy i alpaki

Niespieszną wędrówkę po gminie Mirzec można doskonale urozmaicić, odwiedzając Chatę Szeptuchy w Tychowie Starym lub Miniskansen „Domek wspomnień” w Mircu-Majoracie. W Tychowie Starym w położonym przy lesie gospodarstwie zadomowiły się sprowadzone z Ameryki Południowej alpaki. Coś dla siebie znajdą także miłośnicy zamierzchłej historii. Utworzony w 1986 roku rezerwat archeologiczny „Rydno” na terenie sołectwa Gadka to miejsce najstarszych śladów osadnictwa człowieka na tym terenie. Archeolodzy datują znaleziska na terenie paleolitycznej kopalni hematytu „Rydno” na schyłek paleolitu, czyli około 9 tysięcy lat p.n.e. W epoce żelaza, przez pierwsze wieki naszej ery w lasach dymiły dymarki, których pozostałości do dziś można znaleźć w lasach i na polach. W Małyszynie zachowały się ślady cmentarzyska z okresu rzymskiego.

Pomniki przyrody

W gminie Mirzec znajdują się trzy pomniki przyrody. To dąb bezszypułkowy w Mircu Starym, odsłonięcie geologiczne po dawnej kopalni odkrywkowej „Mikołaj” w pobliżu Tychowa Starego i lipa drobnolistna w Tychowie Nowym. W podworskim parku w sąsiedztwie modrzewiowego dworku rośnie najgrubszy wiąz w Polsce o obwodzie pnia wynoszącym 655 centymetrów.

Na terenie gminy znajdują się także Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej oraz Obszar Natura 2000 Uroczyska Lasów Starachowickich. Strefą ochrony objęte jest miejsce rozrodu bociana czarnego oraz źródła rzeki Małyszyniec.

Dlaczego warto odwiedzić gminę Mirzec?

Oprócz zabytków i pięknych krajobrazów sprzyjających wypoczynkowi gmina Mirzec ma do zaoferowania wysokiej jakości przysmaki. Tradycje hodowli pszczół i bartnictwa sięgają kilka wieków wstecz. Pasje przodków kontynuują współcześni pszczelarze, a produkowane w ich gospodarstwach wysokiej jakości miody i produkty miodopochodne rokrocznie zdobywają nagrody na forum wojewódzkim i krajowym, w tym na prestiżowych Targach Poznańskich.

W gminie Mirzec coś dla siebie znajdą miłośnicy historii, jak i osoby preferujące czynny wypoczynek wśród otaczającej ich przyrody. Kto jeszcze nie miał okazji tu gościć, powinien nadrobić zaległości!