Urząd Dozoru Technicznego
18.11.2025 11:51
Pracodawca
Urządzenia Transportu Bliskiego w elektrowniach jądrowych – co regulują przepisy i dlaczego ich rola jest tak ważna?
Wraz z wejściem Polski w erę energetyki jądrowej rośnie znaczenie urządzeń, które – choć nie pracują w sposób ciągły – mają realny wpływ na bezpieczeństwo całej elektrowni. Mowa o Urządzeniach Transportu Bliskiego (UTB), które służą m.in. do przemieszczania w ograniczonym zasięgu elementów konstrukcji reaktora lub paliwa jądrowego.
W najnowszym Inspektorze nasi eksperci szczegółowo omawiają, jak polskie przepisy definiują UTB w kontekście elektrowni jądrowych typu PWR i BWR oraz jakie wymagania muszą one spełniać.
Co regulują przepisy?
Polskie prawo jasno określa:
- definicję urządzeń technicznych (art. 4 ustawy o dozorze technicznym) – w tym UTB, które mogą stwarzać zagrożenie wskutek uwolnienia energii podczas przemieszczania ładunków lub osób,
- zakres UTB podlegających dozorowi w elektrowni jądrowej, wskazany w rozporządzeniu Rady Ministrów z 17 grudnia 2013 r.,
- warunki techniczne dozoru technicznego dla urządzeń EJ (rozporządzenie z 20 maja 2016 r.) dotyczące projektowania, materiałów, obliczeń, badań technicznych i eksploatacji.
Przepisy wyraźnie rozróżniają:
- UTB mające istotne znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego – np. maszyny przeładowcze i urządzenia do przemieszczania elementów konstrukcji reaktora lub paliwa jądrowego,
- oraz inne UTB służące do przemieszczania osób lub ładunków o ograniczonym zasięgu, wraz z osprzętem do podnoszenia i wyposażeniem wymiennym.
Jakie UTB są kluczowe w elektrowniach PWR?
Autorzy omawiają m.in. podstawowe suwnice określane jako important to safety:
- suwnica „biegunowa”,
- suwnica do obsługi pojemników z mat. radioaktywnym,
- suwnice/systemy do przeładunku, zmiany konfiguracji kaset paliwowych, transportu paliwa.
To urządzenia, które nie uczestniczą w ciągłej pracy elektrowni, lecz mają wpływ na bezpieczną eksploatację w okresach:
- budowy elektrowni,
- kampanii paliwowej,
- prac remontowych.
Ich rola jest ogromna właśnie wtedy, gdy ryzyko operacyjne jest najwyższe.
Dlaczego to ważne?
UTB nie są podstawowymi elementami systemów safety-related, jednak w bezpiecznym przeładunku paliwa jądrowego – i w całym cyklu funkcjonowania elektrowni – mają znaczenie fundamentalne. Dlatego podlegają ścisłym wymaganiom projektowym, eksploatacyjnym i kontrolnym.
Artykuł to solidna porcja wiedzy dla branży UTB, dostawców technologii dla sektora jądrowego i wszystkich, którzy chcą rozumieć wymagania prawne dotyczące urządzeń pracujących w otoczeniu reaktora.
Sięgnij po pełny artykuł w najnowszym numerze Inspektora:
https://www.udt.gov.pl/images/INSPEKTOR_EJ_UTB_w_EJ_WCAG.pdf
