Praca na morzu daje wiele możliwości. Osoby zainteresowane wykonywaniem pracy na statku mogą liczyć na dobre zarobki, wiele niezapomnianych przygód i odwiedzenie najdalszych zakątków świata. Jak wygląda praca na morzu? Z jakimi niedogodnościami trzeba się liczyć? Dowiedz się więcej!
Warto zacząć od tego, że praca na morzu daje ogromne możliwości wyboru. Osoby zainteresowane zarabianiem na pokładzie statku morskiego, mogą przebierać w stanowiskach, typach rejsów i rodzajach jednostek. Przyszły marynarz może przebywać na statku wycieczkowym, kontenerowcu, masowcu, statku badawczym, wiertniczym, offshore, czy chemikaliowcu. Mnogość wyborów to też stanowisko, jakie może piastować. Praca na morzu może oznaczać wykonywanie zadań typowo mechanicznych pod pokładem, technicznych na pokładzie i nawigacyjnych. W przypadku statków pasażerskich wybór jest jeszcze większy! Oczywiście nie należy mylić pracy na statkach z popijaniem drinków z palemkami. To ciekawy, aczkolwiek niebezpieczny i wymagający zawód, który wymaga ciągłego kształcenia i niejednokrotnie wielomiesięcznej rozłąki z bliskimi. Jak zacząć pracę na morzu? Jakie są zarobki kapitana statku, a jakie początkującego kadeta? Sprawdź!
Praca na morzu – podstawowe ścieżki rozwoju
Praca na morzu jest wyjątkowo złożonym pojęciem. Odnosi się ono do typowo technicznej załogi, obsługującej całą maszynerię jednostki pod pokładem, ale też do załogi pracującej na powierzchni, która stara się utrzymać pokład w jak najlepszej kondycji. Praca na statkach to także nawigowanie, sterowanie, wsparcie najwyżej postawionych marynarzy i praca biurowa. Nie można zapomnieć o obsłudze cateringowej i hotelowej, która dba o pomieszczenia mieszkalne i zapewnia żywność obsłudze technicznej. Praca na kontenerowcu lub mniejszym statku handlowym, może zostać podzielona na trzy podstawowe departamenty, wynikające z powyższego opisu:
- departament maszynowy – załoga statku wykonująca większość czynności pod pokładem. Cały departament posiada własną hierarchię i zajmuje się utrzymywaniem sprawnej pracy jednostki napędowej, bieżącymi naprawami, składowaniem i dystrybucją paliwa, dbaniem o całą elektronikę i innymi inżynieryjnymi sprawami.
- departament pokładowy – to cała obsługa pracująca “na powierzchni”. Ich zakres obowiązków jest równie złożony, bowiem dbają oni o stan techniczny i bezpieczeństwo większości elementów pokładowych.
- obsługa cateringowa – pracownicy tego departamentu zajmują się zapatrzeniem w żywność, jakością zamówień i utrzymywaniem czystości. Steward i kucharz pracujący na statku, to bardzo ważne z punktu widzenia całej logistyki stanowiska.
Oczywiście to nie wszystkie stanowiska, jakie oferuje praca na statku. Na ogromnych wycieczkowcach zatrudnienie znajdą specjaliści wszelkiej maści, od obsługi eventów zaczynając, na zabiegach kosmetycznych i fryzjerskich kończąc.
Ustawa o pracy na morzu – podstawa prawna zatrudnienia
Konwencja o pracy na morzu to szereg zmian prawnych, mających dbać o bezpieczeństwo i utrzymanie odpowiedniego standardu życia marynarzy. Aby wdrożyć takie zasady do polskiego prawa, wprowadzono ustawę o pracy na morzu, która reguluje zasady zatrudnienia na wielu jednostkach wodnych. Dotyczy gównie pracy na statku będącym przedmiotem działalności gospodarczej, a także (w części) statków przeznaczanych do rybołówstwa i tych, które nie są statkami handlowymi. W zapisach ustawy o pracy na morzu znajdziemy m.in. zasady zatrudnienia marynarza:
Zatrudnienie na statku następuje na podstawie marynarskiej umowy o pracę. W imieniu armatora marynarską umowę o pracę może zawierać agencja zatrudnienia. Marynarską umowę o pracę zawiera się na czas nieokreślony, na czas określony lub na czas podróży morskiej.
Dzięki wprowadzeniu jednolitych przepisów praca na morzu stała się unormowana i korzysta z wielu rozwiązań pracowniczego Kodeksu pracy. W treści znajdziesz zarówno wymagane kwalifikacje zawodowe, jak i obowiązki armatora (czyli przedsiębiorstwa eksploatującego statki, które odprowadza podatek tonażowy i zatrudnia marynarzy).
Praca na morzu – jak zostać marynarzem? Wymagania i szkolenie
Ustawa o Pracy na morzu określa konkretne wymagania wobec osób zatrudnianych na statku oraz praktykantów. Zgodnie z art. 3 na statku może być zatrudniona osoba, która ukończyła 18 lat lub pracownik młodociany, który ukończył 16 lat, lecz wyłącznie w celu przygotowania zawodowego. Marynarz może zostać zatrudniony na statku, jeśli posiada dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe, ważne świadectwo zdrowia oraz ważną książeczkę żeglarską. Książeczka żeglarska to dokument, który poświadcza tożsamość marynarza, jego przebieg zatrudnienia na statkach i uprawnienia do przekraczania granicy. Aby otrzymać taką książeczkę, trzeba najpierw zrealizować kursy STCW. Kursy można znaleźć w cenie od 1000 zł. Z kolei morskie świadectwo zdrowia uzyskuje się na podstawie opinii lekarza medycyny pracy.
Treść art. 3 Ustawy o pracy na morzu rozdział 2. Minimalne wymagania dla marynarzy do pracy na statku:
1. Na statku może być zatrudniona osoba, która ukończyła 18 lat.
2. Marynarz może być zatrudniony na statku, jeżeli posiada:
1) dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe;
2) ważne świadectwo zdrowia;
3) ważną książeczkę żeglarską.
3. Dopuszcza się zatrudnienie na statku młodocianego, który ukończył 16 lat, wyłącznie w celu przygotowania zawodowego.
4. Na statku mogą odbywać praktykę zawodową praktykanci.
Aby zostać pełnoprawną częścią załogi statku, należy przejść odpowiednie szkolenia. Każdy kandydat, który będzie chciał rozpocząć przygodę na pokładzie, pod pokładem lub na mostku, powinien ukończyć kursy STCW:
- indywidualnych technik ratunkowych;
- bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej;
- elementarnej pomocy medycznej;
- pożarowy.
Następnie trzeba się poddać obowiązkowym testom na obecność alkoholu i narkotyków, a także uzyskać zaświadczenie lekarskie, potwierdzające dobry stan zdrowia. To nie wystarczy, żeby odpowiedzieć na pytanie, jak zostać marynarzem. Aby móc swobodnie przybijać do portów na całym świecie, trzeba wyrobić książeczkę żeglarską w odpowiednim Urzędzie Morskim. Zgodnie z art. 7 Ustawy o pracy na morzu:
1. Książeczka żeglarska jest dokumentem osobistym marynarza, poświadczającym jego tożsamość, dokumentującym przebieg zatrudnienia na statkach oraz uprawniającym do przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Marynarz, będący obywatelem polskim, może wrócić na podstawie książeczki żeglarskiej do kraju w okresie 12 miesięcy od dnia utraty jej ważności.
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do praktykanta.
Spełnienie powyższych wymagań uprawnia do pracy na morzu, jednak to dopiero pierwsze kroki w rozwoju kariery zawodowej.
Aby móc piąć się po szczeblach marynarskiej kariery, najlepiej ukończyć wyższą szkołę morską, która kształci przyszłych mechaników na statku, oficerów, pracowników potrzebnych w dziale pokładowym i nawigatorów.
Praca na statku – dodatkowe wymagania. Jak dostać pracę?
Praca na morzu to najczęściej przebywanie w międzynarodowym środowisku i zatrudnienie pod zagraniczną banderą. Kandydatowi do pracy na statku trudno się będzie przebić, jeśli nie zadba o jak najlepszą znajomość języka angielskiego. To nie koniec! Rozwój kariery zawodowej na morzu często porównuje się do pracy lekarza. Dlaczego? Od marynarzy wyższego stopnia oczekuje się ciągłego poszerzania wiedzy, zdobywania nowych umiejętności i kończenia kolejnych kursów. Każdy, kto chce zajść daleko w tym zawodzie, powinien przygotować się na ciągłą naukę i rozwijanie nowych kompetencji.
Warto pamiętać, że praca na statku to zbiór wielu stanowisk, które wymagają różnych zestawów kwalifikacji. Praca mechanika na statku będzie wymagała innych kompetencji niż stanowisko nawigatora lub bosmana.
Praca na statku wycieczkowym – da się bez uprawnień?
Warto wspomnieć o pracy kucharza na morzu, stewarda, czy obsługi hotelowej. W praktyce są oni bardzo ważnym ogniwem pracy na statku, jednak całą gamę obsługi cateringowej poznamy dopiero w pracy na statku wycieczkowym. Te ogromne pływające miasta to miejsca, które z oczywistych względów także wymagają marynarskiej obsługi technicznej. Jednak w tym przypadku, warto się skupić na całej gamie usług świadczonych pasażerom. Praca na morzu nie musi oznaczać zatrudnienia na stanowisku typowo marynarskim. Luksusowe wycieczkowce są miejscem pracy tysięcy osób, z niemal każdej kategorii usługowej. Jednocześnie jest to świetna okazja, aby przeżyć przygodę swojego życia i wybrać się np. w półroczny rejs po egzotycznych miejscach.
Praca na promie lub statku pasażerskim znajdzie się dla każdego, kto biegle włada językiem angielskim. Obsługa tylu pasażerów wymaga zatrudnienia kelnerów, stewardów, zespołów sprzątających, pokojówek, kucharzy, DJ’ów, masażystów, lekarzy i wielu innych. Tak naprawdę każdy znajdzie coś dla siebie, a wiele zależy od usług oferowanych przez danego przewoźnika. Choć jest to normalna praca w pełnym wymiarze godzin, to jednak pracownikom przysługują dni wolne, z których możesz korzystać, aby cieszyć się doświadczeniem takiego rejsu.
Jednak czy na morzu można dobrze zarobić?
Praca na statku a zarobki – jak to wygląda?
O zarobkach w pracy na morzu krążą legendy, ale współczesne dane pokazują, że chociaż płace są konkurencyjne, nie są to „miliony” dla większości stanowisk, lecz rynkowe widełki zależne od rangi, statku, bandery, CBA (Collective Bargaining Agreement) i dodatków za nadgodziny czy urlopy. Globalnym punktem odniesienia nie jest „tabela ITF” dla wszystkich stanowisk, lecz minimalna płaca podstawowa ILO dla wykwalifikowanego marynarza (able seafarer), która od 1.01.2025 wynosi 673 USD miesięcznie. Uzgodniono też ścieżkę podwyżek: 690 USD (2026), 704 USD (2027), 715 USD (2028) jako minima bezpieczeństwa, nie obejmujące dodatków ani wyższych rang.
Praktyczne wynagrodzenia są zwykle wyższe od minima ILO i znacząco rosną wraz z rangą oraz typem jednostki, ale konkretne stawki ustalają indywidualne kontrakty i układy zbiorowe, dlatego nie istnieje jednolita, wiążąca „skala ITF” np. dla chłopca pokładowego, kucharza, pierwszego oficera czy kapitana; te kwoty trzeba weryfikować w aktualnych CBA i ofertach armatorów.
Oferty pracy na morzu – jak szukać zatrudnienia?
Coraz więcej osób poszukuje pracy na morzu. Dla jednych to idealny sposób na zdobycie pracy sezonowej, inni zaś poszukują stałego zatrudnienia na różnego rodzaju statkach. W obu przypadkach warto poszukać pracy, kontaktując się z agencjami zatrudnienia, które rekrutują pracowników na całym świecie. Niewątpliwą zaletą tego sposobu jest opieka takiej agencji, która poprowadzi Cię przez stopnie rekrutacji i doradzi w kwestiach prawnych. Warto pamiętać, że zgodnie z ustawą o pracy na morzu takie agencje mogą działać na podstawie dokumentu uprawniającego do kierowania marynarzy do pracy na statkach, który jest wydawany po pozytywnym przejściu audytów przeprowadzanych przez dyrektora urzędu morskiego. Jednocześnie dobrze wiedzieć, że za czynności wiązane z pośrednictwem pracy na morzu nie wolno pobierać bezpośrednio lub pośrednio opłat od kandydatów poszukujących pracy. Koszty te powinny być rozliczne z pracodawcą.
Poszukujący pracy na statkach kontaktują się też bezpośrednio z armatorem, wysyłając mu CV i list motywacyjny, licząc na zdobycie zatrudnienia. W tym przypadku warto wykorzystać wiele stron internetowych z ofertami pracy od armatorów. Oferty dotyczące pracy jako marynarz, możesz także spotkać na naszym portalu.
Szukasz pracy jako marynarz? Dobrym rozwiązaniem jest także pośrednictwo pracy, jakie oferują urzędy. Warto szukać ofert pracy w Centralnej Bezie Ofert Pracy, czyli stronie internetowej, na której udostępniane są aktualne oferty pracy z ramienia urzędów pracy.
Dla kogo praca na morzu?
Praca na morzu to z pewnością nie jest ścieżka kariery przeznaczona dla wszystkich. Kandydaci do podjęcia tego wyzwania powinni bowiem odznaczać się szeregiem kompetencji miękkich, dzięki którym praca podejmowana na statku będzie przyjemnością dla nich samych oraz nie będzie stanowiła przeszkody lub nawet zagrożenia dla innych członków załogi. Co to oznacza?
W pracy na statku liczy się bowiem przede wszystkim odporność na stres i zachowanie trzeźwego umysłu w sytuacjach kryzysowych. Oceany i morza się nieprzewidywalne i mogą zdarzyć się sytuacje, w których natraficie na większe fale lub załamanie pogody, które mogą znacząco poruszyć wyobraźnię. Do tego konieczne są również inne kompetencje miękkie takie jak np. komunikatywność, otwartość na ludzi i inne kultury oraz umiejętność przystosowania się do nieco odmiennych warunków życia niż te co na lądzie. No i oczywiście – nie można mieć choroby morskiej.
Praca na morzu – wady i zalety
Bez względu na specjalizację na którą się zdecydujemy, praca na morzu może mieć wiele zalet – najbardziej oczywistą z nich stanowią oczywiście wysokie zarobki, przewyższające zwykle wynagrodzenie, które możemy osiągnąć „na lądzie”. Niemniej, praca na morzu wiąże się z wieloma poświęceniami, na przykład z długą rozłąką z rodziną. Dla wielu osób będzie to rzecz trudna do przezwyciężenia, a nawet niewarta tak dużych pieniędzy.
Praca marynarza – jakie wymagania trzeba spełnić?
Rozpoczęcie kariery na morzu wymaga odpowiednich kwalifikacji i spełnienia określonych wymogów formalnych. Praca marynarza wiąże się z koniecznością posiadania odpowiednich uprawnień, które potwierdzają znajomość zasad bezpieczeństwa oraz umiejętności niezbędne do pracy na statku.
Podstawowym wymogiem jest ukończenie szkoły morskiej lub odpowiednich kursów zawodowych, które przygotowują do pracy w określonym dziale statku. Osoby planujące karierę na wyższych stanowiskach – takich jak nawigatorzy czy mechanicy okrętowi – muszą zdobyć wykształcenie kierunkowe w Akademii Morskiej lub innej uczelni specjalizującej się w kształceniu marynarzy.
Kolejnym kluczowym elementem jest zdobycie międzynarodowych certyfikatów, takich jak kurs indywidualnych technik ratunkowych (Basic Safety Training), który jest wymagany od wszystkich członków załogi, niezależnie od pełnionej funkcji. Certyfikat ten potwierdza znajomość procedur ewakuacyjnych, umiejętność posługiwania się środkami ratunkowymi oraz podstawy udzielania pierwszej pomocy na morzu.
Praca na morzu bez wykształcenia morskiego – czy to możliwe?
Nie każdy, kto chce pracować na statku, musi przechodzić pełną ścieżkę edukacji w szkole morskiej. Istnieje wiele stanowisk, które nie wymagają specjalistycznego wykształcenia, a jedynie ukończenia odpowiednich kursów. Dotyczy to przede wszystkim osób zatrudnionych w pracowników działu hotelowego, czyli w sekcji obsługi pasażerów na statkach wycieczkowych i promach.
Pracownicy działu hotelowego mogą pełnić funkcje kelnerów, kucharzy, barmanów czy stewardów, a ich głównym zadaniem jest zapewnienie komfortu pasażerom. Wymagania na takie stanowiska są znacznie niższe niż w przypadku marynarzy pokładowych czy mechaników. Niemniej jednak konieczne jest ukończenie podstawowego szkolenia z zakresu bezpieczeństwa na morzu oraz znajomość języka angielskiego, który jest językiem roboczym na większości statków pasażerskich.
Warto również wspomnieć, że praca w sektorze morskim wiąże się z długimi okresami spędzonymi poza domem – typowy kontrakt trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, co jest istotnym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji o karierze na morzu.
Jak wygląda proces rekrutacji i jakie kursy są wymagane?
Aby rozpocząć pracę na morzu, konieczne jest przejście odpowiedniego procesu rekrutacyjnego. W pierwszej kolejności kandydaci powinni zdobyć wymagane certyfikaty oraz przejść badania lekarskie potwierdzające zdolność do pracy w trudnych warunkach.
Najczęściej wymagane dokumenty to:
- Certyfikat STCW, w tym kurs indywidualnych technik ratunkowych oraz szkolenia przeciwpożarowe i medyczne,
- Książeczka żeglarska wydawana przez urząd morski,
- Świadectwa kwalifikacyjne dla wybranych stanowisk,
- Ważne badania lekarskie zgodne z konwencją MLC (Maritime Labour Convention).
W przypadku pracy na statkach pasażerskich często wymagane są również certyfikaty potwierdzające umiejętność obsługi klienta oraz znajomość języka angielskiego na poziomie komunikatywnym.
Rekrutacja zazwyczaj odbywa się za pośrednictwem agencji zatrudnienia specjalizujących się w rekrutacji marynarzy i pracowników sektora offshore. Firmy te współpracują z armatorami i organizują szkolenia dla przyszłych członków załogi, a także pomagają w zdobyciu odpowiednich dokumentów.
Podniesienie standardów pracy na morzu
Od 23 grudnia 2024 r. weszły w życie ważne zmiany w Konwencji o pracy na morzu (MLC), które podnoszą standardy życia i pracy marynarzy na statkach na całym świecie. Nowe zasady wzmacniają m.in. dostęp do łączności, procedury repatriacji, standardy wyżywienia i opieki medycznej oraz porządkują dokumenty finansowego zabezpieczenia armatora.
Co to oznacza w praktyce
- Internet i kontakt: zapewnienie „rozsądnego” dostępu do łączności (w tym internetu) dla załóg.
- Repatriacja: szybsze i skuteczniejsze sprowadzenie marynarzy do domu, także przy porzuceniu załogi.
- Jedzenie i woda: obowiązek zbilansowanych posiłków i darmowej, dobrej jakości wody pitnej.
- Zdrowie: priorytetowe, niezwłoczne medyczne zejście na ląd w nagłych przypadkach.
- PPE: środki ochrony osobistej dopasowane do wszystkich członków załogi, z uwzględnieniem płci i rozmiaru.
- Zgony: mocniejsze zasady raportowania i postępowania w razie śmierci oraz wsparcia rodzin.
- Dokumenty finansowe: większa przejrzystość, kogo wskazuje się jako „shipowner” w zabezpieczeniu finansowym, by uniknąć sporów przy kontrolach PSC.
Chcesz aplikować? O tym pamiętaj
Nawet jeśli masz już wymagane kursy i dokumenty, w rekrutacji na statek bardzo często wygrywają rzeczy praktyczne: kultura osobista w rozmowie, umiejętność pracy w zespole i komunikacja w stresie, bo na pokładzie żyje się i pracuje blisko siebie przez wiele tygodni. Warto też od razu sprawdzić, jaka będzie długość kontraktu (np. 6-10 tygodni, czy 4-6 miesięcy), jak wygląda system rotacji i kto pokrywa koszty dojazdów – te szczegóły potrafią całkowicie zmienić opłacalność oferty.
Jeżeli dopiero zaczynasz, nie zrażaj się wymaganiami w stylu „mile widziane” po kilku latach. W żegludze i offshore część stanowisk rzeczywiście premiuje osoby o wieloletniemu doświadczeniu, ale wiele firm ma też miejsca dla juniorów, o ile widać gotowość do nauki i odpowiedzialność.