Muszę tu opisać patologiczne działanie pracodawcy wymagające interwencji PIP. Chodzi tu o planowanie pracy w "wolne" soboty.
1. Okoliczności dopuszczalności pracy w godzinach nadliczbowych.
Art. 151. § 1. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:
1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
2) szczególnych potrzeb pracodawcy.
W doktrynie Prawa Pracy przyjmuje się, że "szczególne potrzeby pracodawcy" to:
1. Potrzeby specjalne, niecodzienne, wyjątkowe, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną działalnością, z reguły trudne do przewidzenia, a jednocześnie mające bezpośredni i istotny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie zakładu lub jego części.
2. Mogą występować tylko w okolicznościach niecodziennych, a te są z reguły krótkotrwałe, np. choroba innego pracownika lub jego nieprzewidziana wcześniej nieobecność w pracy. Z wyjątkowego i nadzwyczajnego charakteru potrzeb determinujących pracę dodatkową należy wyprowadzić zakaz planowania pracy w godzinach nadliczbowych.
3. Ogólnie przyjmuje się, iż praca nadliczbowa nie powinna być zlecana w celu wykonywania normalnych, planowanych zadań zakładu i nie powinna stanowić stałego elementu organizacji pracy.
Art. 151(3). Pracownikowi, który ze względu na okoliczności przewidziane w art. 151 § 1 wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzielony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym.
1. W przepisie nie ma mowy o tym, że pracownik wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, a więc w przypadku udzielenia w zamian czasu wolnego, nie dochodzi do godzin nadliczbowych
2. Nie można w harmonogramie pracy z góry planować nadgodzin, a tym naruszać czasu pracy,
3. W zamian za pracę w dniu wolnym od pracy, wynikającym z harmonogramu pracy, należy udzielić inny dzień wolny.
4. Jeśli nie można uzgodnić z pracownikiem czasu wolnego w zamian za godziny nadliczbowe, to pracodawca może go udzielić z własnej inicjatywy.
Art. 151(2). § 2. Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednakże nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.
1. W przypadku przekroczenia normy dobowej lub średnio tygodniowej czasu pracy, pierwszeństwo ma udzielenie w zamian czasu wolnego
2. W wyjątkowych sytuacjach, np. zakończenie okresu rozliczeniowego), jeśli jednak doszło do przekroczenia czasu pracy, a więc do pracy w godzinach nadliczbowych przysługuje prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wraz z dodatkiem.
objaśnienie: w przypadku pracy w dniu wolnym od pracy z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy Art. 151(2). działa po zamkniętym okresie rozliczeniowym, czyli wpierw stosuje się Art. 151(3) w celu oddania dnia wolnego.
przepis Art. 151(2). stosuje się do przekroczeń dobowych czasu pracy.
Art. 151(1). § 1. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:
1) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:
[...]
b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;
2) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.
§ 2. Dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1 przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1.
1. Częste, nieuzasadniona praca w godzinach nadliczbowych, rekompensowana wynagrodzeniem, a nie wolnym, może skutkować interwencją Państwowej Inspekcji Pracy.
Art. 281. § 1. Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu:
[...]
5) narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,
[...]
– podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
